Güney Sesi

Boğanak - Güney Azerbaycanlı Mülteciler Hakkinda Belgesel

2011-11-02T03:50:00.001+02:00

Türkçe altyazılı

Boğanak belgeselinin konusu İran'dan kaçıp Türkiye'ye sığınan Türk asıllı mültecilerdir. İran'da anadilde eğitim hakkından yoksun bırakılan ve asimile edilmeye çalışılan Güney Azerbaycanlı Türkler Anayasada da öngörülen haklarını talep ettikleri zaman tutuklanıyor, ailece tehdit ediliyor, en kötü işkencelere maruz kalıyor veya ülkenin sosya haklarından yoksun bırakılıyorlar.

Uluslararası Af Örgütü İran'dan endişeli

2011-10-23T09:07:00.001+03:00

Siyasi Mahpus Abbas Lisani Serbest Birakilsin!

2011-10-04T09:05:00.003+03:00

Bu mektubu imzaliyor olmamizin nedeni, Iran Azerbaycanlisi siyasi mahpus Abbas Lisani'nin durumuyla ilgili gittikçe artan ciddi endişelerimizdir.

Bildiginiz gibi Lisani, 10 Eylül 2011, tutuklanıb ve Erdebil şehrinin İstihbaratina nakledilmişdi. Lisani’nin şu an işkence ve kötü muamele maruz kalma riski var.
28 Eylül 2011 tarihinde kendisiyle yapilan telefon goruşmesinde, Erdebil istihbaratinda ağır durumda oldugunu anlattıgı sırada telefon bağlantısı kesilmiştir. Lisani kisa telefun konuşmasinda eşine "Açlığı durdurmuşum, arkadaşlarıma söyle, bana bir şey olursa, nedeni açlık değil." soylemiştir. Hapishaneden serbest bırakılan bazı mahpuslar Abbas Lisani'nin, işkence ederken bağırtılarını duymuşlar. Bu kişinin işkenceye ya da herhangi bir kotu muameleye maruz kaldığı yonundeki iddialar konu hakkindaki endişelerimizi arttirmaktadir.

Uluslararasi Bireysel ve Orgutsel Haklar Anlasmaşina (ICCPR) taraf olan Iranda, işkencenin her turlusu açıkça yasaklanmiştir.

Abbas Lisaninin ailesi ile goruşmesinin engellenmesini kaygiyla karşiliyoruz.

1967 yılında İran'ın kuzey batısındaki Erdebil kentinde doğan, Güney Azerbaycanlılarının dil ve kulturel hakları savunucusu Abbas Lisani 1990'lardan itibaren Azerbaycan konusundaki siyasal ve kültürel faaliyetlerine başlamıştır. Lisani Azerbaycanlıların kültürel ve saiyasal haklarını müdafaa ettiği için İran İslam Cumhuriyetinin güvenlik güçleri tarafından bir çok kez tutuklanarak fiziksel ve ruhsal işkencelere maruz kalmıştır. Lisani, 29 Ekim 2008 tarihinde 30 aylık hapis cezası sona erdikten sonra Yezd Hapishanesinden serbest bırakılmıştır.

- Uluslararası İnsan Hakları Örgütleri Abbas Lisani'yi bir "vicdan mahpusu" olarak tanıdığını, İrandaki Azerbaycan toplumu adına yaptığı barışçıl faaliyetler nedeniyle gözaltına alınmış olan aktivistin hiç bir ön şart belirtilmeden bir an önce serbest bırakılması talep ediyoruz;

- Yetkililerden Abbas Lisani'nin işkence ve kötü muameleye uğramadığını garanti etmelerini talep ediyoruz;

- Yetkilileri bir an önce Lisani'nin avukatına, ailesine ve talep edeceği sağlık yardımına erişimini sağlamaya çağırıyoruz.

- İran Anayasasının 38. maddesinde, gözaltındakilerden baskı altında ve zor kullanarak itiraf alınmasının yasaklandığını hatırltıyoruz.

İmza kampanyasi

Abbas Lisani’nin hurriyetine kavusmasi icin baslattiklari imza kampanyasina katilmaya davet ediyoruz:
http://www.gopetition.com/petitions/free-abbas-lisani.html

ADAPP 'ın bildirisi: İranda okulların yeniden açılması ve anadil yasağının devamı

2011-10-02T00:28:00.000+03:00

İran'da Okullar 23 Eylül'de başladı. Ancak, Azerbaycanlı çocukların hala kendi anadillerinde yani Türk dilinde eğitim görmeleri yasaklanmaktadır. İran toplumunun çok kültürlü ve çok dilli yapısına rağmen, İran hükümetleri onlarca yıl boyunca İran kimliğinin temeli olarak Fars kültürü ve dilinin yayılmasını teşvik etmiştir. Eğitim sisteminde öğretim sadece Farsçadır ve Farsça olmayan diğer dillerin eğitim ve idari sistemlerde kullanılması yasaklanmıştır.
Azerbaycan Türkleri Ülke genelinde önemli topluluklar oluşturmakta olsalar da, esas olarak genelde İran’ın Kuzey ve Kuzeybatısında yaşıyorlar. Azerbaycanlıların dilleri Türkçenin bir dalıdır ve bu dil aslında Azerbaycan Cumhuriyetinde konuşulan Azerbaycan Türkçesiyle çok yakından ilişkisi var. Azerbaycanlı Türkler İran’daki diğer azınlıklarla birlikte ırkçılık ve kültürel, dilsel ve ekonomik ayrımcılığa tabi tutulmaktadırlar.

1925 yılında, İran'ın yeni Şahı Rıza Şah, İran'da yaşayan tüm milletler için kültürel ve dilsel homojenlik ve asimilasyon politikası uygulamaya başladı ve bu sayede Fars dili ve kültürü hâkim oldu. Azınlık dilleri konuşan milletlerin kendi ana dillerinde eğitim ve medya sahibi olmaları men edildi. Etnik ve dilsel azınlıklar: Azerbaycan Türkleri, Araplar, Kürtler,Türkmenler ve Beluçlar gibi üyeleri kendi ana dilleri ve kültürlerinden utanç duymaya zorlandılar ve çocukluktan itibaren devlet tarafından işletilen medyalarda küçümseme saldırıları ile karşı karşıya kaldılar.

Son yıllarda, birçok ülkenin anayasalarında azınlık dillerin haklarının tanınması yanı sıra,anadilde eğitim görmeleri önemli ölçüde ilerlemiştir. Ayrıca, Fas, Irak ve Afganistan gibi birçok ülkede, ülkenin resmi dili olarak en büyük azınlıkların dillerinin daha büyük seviyeye yükseltilmiştir. Ancak, İran’da dilsel ve kültürel haklar, 1925 yılında Fars dili hakimiyetinden bu yana etnik azınlıklar için herhangi bir gelişme uygulanmamıştır.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Derneği (ADAPP), İran hükümetini okullarda Azerbaycan Türkcesinde ve yanı sıra diğer Fars olmayan dillerin eğitim almalarına izin vermeye çağırır.

Sadece Azerbaycanlıların dil ve kültürel haklarını savunma nedeniyle yasadışı tutuklanmış olan Tüm vicdan ve düşünce mahkûmlarının serbest bırakılmaları ve İran Anayasası'nın 27.ci maddesi gereği ile dilsel ve kültürel haklar lehine toplantılar ve barışçıl gösterilerin yapılmasına izin vermelidir.

ADAPP, İran'da Fars olmayan kültürler ve dillerin pratik ve resmi bir şekilde tanınmasına ve İran toplumunun çok kültürlü doğasına saygı duymasını, sadece Fars olmayan topluluklar için değil, aynı zamanda, İran halkı ve tüm ülke için önemli bir gelişme olacağına inanmaktadır.

İletişim bilgileri:

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Derneği - ADAPP
Fakhteh Luna Zamani
İcra Direktörü
Vancouver, Kanada

Daha fazla bilgi için lütfen irtibata geçiniz:

T: +1-604-349-2727 (GMT-8)
E: info.adapp@gmail.com
Web sitesi: http://www.adapp.info/

Kanal B - Urmiye gölü Kuruyor

2011-09-30T00:34:00.000+03:00

Urmiye Gölünün Kuruması ve Protestolar - Dr. Kerim Asgari'nin Urmu Gölü ile bağlı Kanal B'de konuşması. İran'da Batı Azerbaycan eyaletindeki Urmiye Gölü'nün devlet tarafından kurumaya terkedilmesini protesto eden Azeri aktivistler gözaltına alındı.

TRT Türk - Urmiye Gölünün Quruması ve Protestolar [HQ]

2011-09-06T00:44:00.000+03:00

Urmiye gölü üçün Ankarada protesto (Kanal D)

2011-09-04T00:39:00.000+03:00

5 bin 200 km2'lik yüzeyi ile İran'ın en büyük gölü olan Urmiye Gölü, bir köprü ile Güney Azerbaycanın Tebriz ve Urmiye şehirlerini birbirine bağlıyor. Tuz rezervi bakımından dünyanın ikinci büyük gölü olan Urmiye Gölü'ndeki suyun yüzde 60'ı son 10 yıl içinde kurudu. Uzmanlara göre önlem alınmaması halinde birkaç yıl içinde göl tuzlu bir kara parçasına dönüşecek.

27 Ağustos 2011 tarihinde Yok olma tehlikesiyle yüzyüze olan Urmiye Gölü'nün kurtarılması için Güney Azerbaycanın Urmiye ve Tebriz şehrinde gösteriler düzenlendi. Gösterilere, güvenlik güçlerinin müdahalesi nedeniyle çatışmalar yaşandı.

Geçtiğimiz hafta, Urmiye ve Tebriz kentlerinde protesto gösterileri gerçekleşti. Kurumakla yüzyüze olan Urmiye Gölü'nün kurtarılması için yapılan gösteriler devlet güçleri müdahale etti, çatışmalar yaşandı.

Urmiye Gölü toplam 37 milyar metreküp su içeriyor. Urmiye Gölü, kuzeyden güneye 135 km, doğudan batıya 18 ila 55 kilometre uzunluğunda. Derinliği en fazla 16 metre olarak ölçülüyor.

Suyun büyük oranda azalması tuz oranını yükselterek litre başına 330 grama çıkarıyor. Ölüdeniz'de bile litre başına ortalama tuz oranı 275 gram olarak ölçülüyor. Çok tuzlu alanlar da bazen göçmen kuşlar açısından tuzak oluşturuyor. Artemilerin (tuzlu suda yaşayan küçük kırmızı canlılar) de bu nedenle suda çoğalmadığı kaydediliyor. Flora (belirli bir bölgedeki bitki örtüsü) ve Fauna (belirli bir bölgedeki yetişen hayvanların tümü) yok olma tehdidi altında.

Suyun azalması gölün kurumasının kısmi bir nedeni olarak görülse de çevreciler çevrede kurulan barajların temel neden olduğunu belirtiyor. Gölün kuruması sadece Güney Azerbaycan değil aynı zamanda Türkiye ve Kuzey Azerbaycan üzerinde de olumsuz etkilere yol açacak. Aktivistler milyonlarca kişinin bölgeden göç edebileceğini belirtiyor.

Geçtiğimiz 16 Ağustos'ta İran parlamentosu Urmiye Gölü'nün sulanması için fon ayrılmasını reddetti.

Tebriz ve Urmiye'deki sivil toplum örgütleri de hükümet üzerinde baskı kurmak için eylem yapmaya karar verdiler. Göl içine tedbir alınması amacıyla çok sayıda eylem organize edildiği bildirildi.

ADAPPın Bildirisi: İran'da Urmu Gölü Gösteriler sırasında ölümler, yaralanmalar ve tutuklamalar

2011-09-03T19:12:00.002+03:00

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Derneği (ADAPP) 27 Ağustos 2011 tarihinde Azerbaycanın Urmiye ve Tebriz şehirlerinde barışçıl protestocuların acımasız ve vahşice bastırılmasını şiddetle kınamaktadır.Akşamın erken saatlerinde başlayarak Urmiye veTebrizin merkezi semtlerinde binlerce eylemci, dünyanın üçüncü büyük tuz gölü Urmu Gölünün ilerleyen çevresel felaketi ve tamamen kuruma tehlikesindeki İran İslam Cumhuriyetinin kötü yönetimini protesto etmek için toplandılar. Barışçıl göstericiler, göz yaşartıcı gaz, plastik mermi ve baton kullanan çevik kuvvet polisi ile karşılaştılar. Yüzlerce Urmu gölü destekçisi, Urmiye, Tebriz, ve çevre illerde tutuklandı.
ADAPP üzüntüyle 3 kişinin çıkan çatışmalarda çevik kuvvet polisi tarafından öldürüldüğünü ve çok sayıda yaralı olduğunu bildirir. Bu protestolar sırasında yaralanan göstericilerin çoğunun tedavi için başvurdukları hastanelerden tedavi sırasında zorbalıkla alınıb götürüldükleri gelen haberler arasındadır. Urmiye Gölü Azerbaycan Türklerinin yaşadığı ve İranın Doğu Azerbaycan ile Batı Azerbaycan illeri arasında kalan, tuzlu suyu ile meşhur dünyanın en önemli ve eski göllerinden biridir. Son yıllarda hükümet gitgide artarak aktif şekilde gölü besleyen 20'den fazla nehir ve çayların üzerinde barajlar inşa etti ve sonucda gölün suyunun derinliği 7 metrelik azaldı. Uzmanlar gölün yüzde 60’ının buharlaşmasına neden olan barajların yapılması ve Urmiye- Tebriz kentleri arasında inşa edilen otoyolunun Urmu Gölü içinde su akışını azalttığını iddia ediyorlar.

İran parlamentosu Urmu Gölünün Kurumasını önlemek için Araz Nehrinden su aktarmak ve fon tahsisi için iki acil durumlu önergenin onaylanmasına karşı çıktı. Bunun yerine, parlamenterler Urmu Gölü çevresinde yaşayanların taşınması önerisinde bulundu ve gölün çevresindeki nüfusun korku ve paniğine neden oldular. Gölün kuruması sonucu geride kalacak olan milyarlaca ton tuzun rüzgar tarafından bölge çapında dağılacak olması büyük bir endişe yaratmaktadır. Bölgede tuz akınıyla beraber hastalıkların yayılması, ekin alanlarının tahrip olması ve göl çevresinde geniş bir yarıçap içinde tehlikeli yaşam koşulları oluşturmaya neden olacak ve bu tehlike sadece İranın Azerbaycan bölgesinde değil, aynı zamanda komşu ülke ve bölgeler Azerbaycan, Türkiye, Irak ve Ermenistan da etkilenecekler. Urmu Gölünün Aral Denizi ile aynı kaderi paylaşmaktan korkan Azerbaycan çevre aktivistleri İslam Cumhuriyetinin çözüm bulması için baskı yapmaktadırlar.

27 Ağustos’da geniş ölçüde yapılan protestolar, 2 Nisan’da Urmu Gölünü destekleyen protestonun ve ardından 24 Ağustos da Tebriz kentinde yapılan futbol karşılasması sırasında Urmu Gölünü destekleyen protestonun devamı niteliğindedir. Popüler bir viral videoda görüldüğü gibi futbol stadyumunda Azerbaycanlılar Urmu gölünün kurtarılması lehine; "Urmu gölü can veriyor meclis onun katline ferman veriyor" sloganı atılmıştır. sonuç olarak 70 kişi nisan ayının 2sinde ve 30 kişi 25 ağustos 2011 tarihinde tutuklandılar. Binlerce protestocu tarafından 27 ağustos tarihinde benzeri sloganlar verildi. Bütün bu protestolar Gölün kuruması ve hükümetin ilgisizliğine karşı yapılmaktadır. Muhtemelen bir sonraki protestolar daha büyük kapsamlı ve daha sık yaşanacaktır.

İran da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Derneği (ADAPP), bu eski Gölü kurtarmak için hayatlarını feda eden üç çevre aktivisti için bir dakika saygı duruşunda bulunulması ve 100den fazla gözaltına alınan protestocuların derhal serbest bırakılması için çağrı yapmaktadır. Protestoların güvenlik güçleri tarafından vahşice bastırılması sadece İranlılar ve İran diaspora toplulukları için değil belki bütün dünya için büyük bir endişe ve uğraş nedeni olmalıdır.

İletişim bilgileri:

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Derneği - ADAPP

Fakhteh Luna Zamani

İcra Direktörü

Vancouver, Kanada

İran'da Türklerin Urmiye Gölü İçin Protesto Gösterileri

2011-09-01T00:56:00.004+03:00

URMİYE - Yok olma tehlikesiyle yüzyüze olan Urmiye Gölü'nün kurtarılması için İran'da Tebriz şehri ile Doğu Azerbaycan'ın Urmiye şehrinde gösteriler düzenlendi. Gösterilere, güvenlik güçlerinin müdahalesi nedeniyle çatışmalar yaşandı.

Geçtiğimiz hafta, Urmiye ve Tebriz kentlerinde protesto gösterileri gerçekleşti. Kurumakla yüzyüze olan Urmiye Gölü'nün kurtarılması için yapılan gösteriler devlet güçleri müdahale etti, çatışmalar yaşandı.

5 bin 200 km2'lik yüzeyi ile İran'ın en büyük gölü olan Urmiye Gölü, bir köprü ile Tebriz ve Urmiye şehirlerini birbirine bağlıyor. Tuz rezervi bakımından dünyanın ikinci büyük gölü olan Urmiye Gölü'ndeki suyun yüzde 60'ı son 10 yıl içinde kurudu. Uzmanlara göre önlem alınmaması halinde birkaç yıl içinde göl tuzlu bir kara parçasına dönüşecek.

Urmiye Gölü toplam 37 milyar metreküp su içeriyor. Urmiye Gölü, kuzeyden güneye 135 km, doğudan batıya 18 ila 55 kilometre uzunluğunda. Derinliği en fazla 16 metre olarak ölçülüyor.

Suyun büyük oranda azalması tuz oranını yükselterek litre başına 330 grama çıkarıyor. Ölüdeniz'de bile litre başına ortalama tuz oranı 275 gram olarak ölçülüyor. Çok tuzlu alanlar da bazen göçmen kuşlar açısından tuzak oluşturuyor. Artemilerin (tuzlu suda yaşayan küçük kırmızı canlılar) de bu nedenle suda çoğalmadığı kaydediliyor. Flora (belirli bir bölgedeki bitki örtüsü) ve Fauna (belirli bir bölgedeki yetişen hayvanların tümü) yok olma tehdidi altında.

Suyun azalması gölün kurumasının kısmi bir nedeni olarak görülse de çevreciler çevrede kurulan barajların temel neden olduğunu belirtiyor. Gölün kuruması sadece Güney Azerbaycan değil aynı zamanda Türkiye ve Azerbaycan üzerinde de olumsuz etkilere yol açacak. Aktivistler milyonlarca kişinin bölgeden göç edebileceğini belirtiyor.

Geçtiğimiz 16 Ağustos'ta İran parlamentosu Urmiye Gölü'nün sulanması için fon ayrılmasını reddetti.

Tebriz ve Urmiye'deki sivil toplum örgütleri de hükümet üzerinde baskı kurmak için eylem yapmaya karar verdiler. Göl içine tedbir alınması amacıyla çok sayıda eylem organize edildiği bildirildi.

Urmu gölü ile ilgili protestolar ve İran devletinin sivil toplum fallarını tutuklamaları hala devam ediyor

2011-08-28T22:55:00.008+03:00

İran'da Batı Azerbaycan eyaletindeki Urmiye Gölü'nün devlet tarafından kurumaya terkedilmesini protesto eden Azeri aktivistler gözaltına alındı

Güney Sesi: Urmu gölü İran’ın batısında Güney Azerbaycan bölgesinde bulunmaktadır, bu göl İran’ın en büyük gölü ve dünya üzerinde ikinci en büyük tuz gölüdür.

Urmu gölünde çok nadir kuş türleri ve bitkiler yaşamaktadır fakat son dönemde İran hükümetinin önemsemeyişi nedeni ile özelliklede bu göle dökülen nehirler üzerinde gereksiz barajlar yapılması ve de bölgedeki yüzeysel ve yer altı su kaynaklarının yersiz kullanımı ile bu gölde ciddi su azalmaları ve tuz tomurcuklarının artışı meydana geldi , bunun sonucunda ise çevrede bulunan hayvanlar ve bitki türleri ciddi tehlikeler ile karşı karşıya kaldı. Ayrıca istatistiklere göre bu gölün tamamen kuruması ile 6 milyon insanın hayatı ciddi sorunlar ve 14 milyon insan yaşama alanını kaybetme riski ile karşı karşıya kalacaktır.Urmu gölün kurumasından doğacak ekolojik sorunlar özellikle tuz yağmurları olarak bilinmektedir ki bu yağmurlar bölgedeki yaşamı ve daha sonra tüm ülkede ciddi felaketlere yol açabilmektedir. Fakat 16 ağustos 2011 Salı günü toplanan İran Meclis üyeleri bu gölü kurtarma amaçlı sunulan projeleri reddetti hatta bu üyelerden birisi “Urmu gölü çevresinde yaşayan Azerbaycan halkı başka yere göçsün .” diyerek bölgedeki insanların ciddi tepkisini çekti. Ayrıca bu gölü şu an kurtarılamazsa ileriki yıllarda kurtarılmak için bu günkünün 100 katı bir masrafa ihtiyaç duyulacaktır. Daha önceki senelerde özellikle 2 nisan 2010 doğa gününde devletin bu sorunu önemsemeyişi nedeni ile yapılan itirazlı yürüyüşlerde 70’e yakın insan tutuklandı.

Bu sene İran meclisinin Urmu gölünü kurtarma projelerini reddetmesi sonucu bu gölün etrafındaki şehirlerde özellikle Tebriz ve Urmiye kentlerinde medeni bir biçimde yürüyüşler oldu.

Çarşamba 24 ağustos 2011 tarihinde iftar ve de Urmu gölü sorunlarını tartışma amaçlı bir araya geldiler.Aralarında şair, öğrenci ve gazeteci de bulunan 30 Güney Azerbaycanlı sivil toplum faallerinin toplandıkları eve polis baskını yapılmış.yapılan basıkın sonucunda tum sivil toplum faalleri tutuklanmış.Ev sahibinin yaşlı annesi ve diğer aile üyeleri de tutuklanarak emniyete götürülmüşler. Şu an tutuklu bulunan bu 30 kişiden hiçbir haber alınamamaktadır ayrıca nerede oldukları da ciddi belirsizlik içinde.

Perşembe 25 ağustos 2011 tarihinde Tebrizin iki ünlü futbol takımı Şahrdari ve Tiraktursazi arasında geçen oyunda polis çok şiddetli önlemler alıp ,daha stadyumun girişinde 10 kişiyi göz altına aldı bir çok kişinin ise girişini engelledi.Bu oyunda Urmu gölü kurtarılması lehine; “Urmu gölü can veriyor meclis onun katline ferman veriyor.”

”Hadi gidip ağlayalım, Urmu gölünü dolduralım.” gibi sloganlar atıldı ,ayrıca Cumartesi günü yürüyüşlerine davet için de ilanlar dağıtıldı, bu itirazlar oyundan sonrada devam etti.

Ayrıca istatistiklere göre bu yürüyüşlere davet için 3 gün içinde 550.000 kısa mesaj atıldı bu mesajlar tüm kısıtlamalara rağmen atıldığı için son dönem olaylarında bir rekor sayılmaktadır .Bu kısıtlamalar cep telefon hatlarının kesilmesi ve sivil polisin ve istihbaratın yardımı ile şiddetli bir şekilde yapıldı.

Cumartesi 27 ağustos 2011 ,Tebriz ve Urmiye kentlerinde akşam 5 ve 6 civarı insanlar yürüyüş için bir daha bir araya geldi, fakat bu toplanmalar çok zor şartlar altında gerçekleşti tüm şehri saran polis güçleri özelliklede sivil polis bu medeni yürüyüşleri ,havaya ateş ederek ve de göz yaşartıcı gazla engellemeye çalıştılar. Tebriz de onlarca ve Urmiye de bir kadın, polis tarafından darp edilerek öldürüldü. kent de yüzlerce insan gözaltına alındı, bu insanların sağlık durumları, götürüldükleri yerler hakkında ve ayrıca neyle suçlandıkları hakkında hiçbir bilgi alınamamaktadır.

Onlarca Azerbaycan medeni aktivistler İran yetkililer tarafından tutuklandı

2011-05-26T08:21:00.003+03:00

İran Azerbaycanlıların (22 mayıs 2006) protestolarının beşinci yıl dönümü:

Bu gün onlarca Azerbaycalı aktivist 22mayıs 2006 etnik hakları protesto yıldönümü amacıyla düzenlenen anma töreninde Sulduz (Negede) kentinde tutuklandı. Tutuklananlar arasında insan haklarını özellikle İran İslam cumhuriyeyindeki Azerbaycan Türklerinin haklarını savunan önde gelen isimlerden biri Abbas Lisani de mevcuttur.

Bazı tutukluların isimleri şöyledir: Abbas Lisani, Asghar Akbarzade, İbrahim Raşidi Savalan, Siyamek Mirzayi, Nadir Azizi, Hasan Karimzada, Ali Kheyrju,Hamid Jabbari, Afşin Shahbazi, Kiyan Peyghami, Vahid Faez, Mehrdad Karami, Ruzbeh Seadeti, Mehemmed Ahedi, Ali Pakbaz, Jalil Tari, Yaşar Piri, Mehemmed İskenderzade, Hamid Manafi, Sabir Jahani, Majid Sajedi ve Mehemmed Chikharli.

Söz konusu Azerbaycan halkı 22 mayısda düzenlenen anma törenine Karikatör olayı adlandırırlar. Beş yıl bundan önce 12 Mayıs 2006 Cuma günü İran Devleti’nin resmi yayın organı olan İran Gazetesi’nin çocuk özel sayısında “Hamam Böceklerinin Bizi Böcekleştirmemesi İçin Ne Yapmalıyız!” başlıklı bir makale yayınlandı. Bu makalede hamam böceklerini yok etmek için çocuklara sekiz yöntem öğretilmekte ve her yöntem de bir karikatürle gösterilmektedir. Karikatürün birinde çocuğun biri hamam böceği ile konuşmakta, yalnız çocuğun dilini anlamayan hamam böceği Türkçe “NEMENE?” diye sormaktadır.[Güney Azerbaycan’ın çoğu bölgesinde “NE?” sorusu “NEMENE?” şeklinde ifade olunur]. Ayrıca bu karikatürün altında hamam böceklerinin dillerinin çok zor ve kuralsız olduğu ve dolayısıyla çoğu hamam böceğinin kendi dilinde konuşmak istemediği izahı verilmiştir.

Bu hakaret Azerbaycanlılar için çok fazla oldu ve İranın kuzey kentlerinde binlerce Azerbaycanlı sokaklara dökülerek çeşitli protestolar düzenlendi ve devletten resmi bir üzür istenildi ancak bu gösteriler kuvvet tarafından şiddetle karşılandı ve bu şiddet sonucunda onlar kişi öldürüldü ve binlercesi yetkililer tarafından tutuklandı.

Azerbaycanlı Türk aktivist Said Naimi Tahran'da gözaltına alınıb

2011-05-11T03:15:00.004+03:00

Güney Sesi: İran'ın Azerbaycanlı Türk nüfusuna mensup siyasi aktivist Said Naimi Tahran'da evine yapılan baskınla gözaltına alındı. Naimi etnik azınlıkların hakları, siyasi tutuklular ve öğrenci aktivizmi başta olmak üzere politik ve kültürel alanlarda çalışmalar yapıyordu.

Yayilan haberde ev baskının sabahın 6'sında yapıldığı, bu sırada Naimi'nin bilgisayarına, kitaplarına ve diğer bazı eşyalarına el konulduğu ve polisler tarafından şiddetle darpedildiği belirtiliyor. Naimi'nin şu an nerede tutuklu olduğu bilinmiyor, bu anlamda işkenceye maruz kalma riski var.

Said Metinpur'a Özgürlük!

2011-01-28T08:02:00.003+02:00

BM İran’dan Azınlık Grupları Korumasını İstedi

2010-08-31T03:42:00.006+03:00

BM Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi, İran'ın ülkede yaşayan Arap, Azeri, Kürt ve Beluciler gibi azınlıkları korumak için daha çok çaba sarf etmesi gerektiğini bildirdi.

Komitenin, İran'ın, 1969 yılında yürürlüğe giren her türlü ırk ayrımcılığının ortadan kaldırılmasına ilişkin uluslararası sözleşmeyle uyumunun ele alındığı raporunda, 2007'de yapılan genel nüfus sayımına karşın, etnik azınlıkların sayısı konusunda yeterince bilgi olmadığı belirtildi.

Raporda, "Komitenin, Arap, Azeri, Beluci, Kürt cemaatlerinin ve vatandaş olmayan bazı toplulukların ülkedeki siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel haklardan sınırlı olarak yaralanmasından endişe ettiği" kaydedildi.

Komite üyesi Dilip Lahiri, komitenin ayrıca, İran hükümeti tarafından "sapkın bir din" olarak nitelendirilen Bahai dinine mensup olan azınlığa karşı "yaygın" bir ayrımcılık olduğunu gözlemlediğini belirtti.

İran'dan kadınların güçlendirilmesine ve haklarının artırılmasına yönelik çabalarını sürdürmesinin ve azınlıklara mensup kadınlara özel dikkat sarf edilmesinin beklendiğini ifade eden komite üyesi, diğer taraftan kadınların eğitimleri ve meslek sahibi olmaları açısından ülkede ilerleme kaydedildiğinin de altını çizdi.

Komitenin, devlet memurlarının ve işçilerin seçilmesinde, adayların, İran İslam Cumhuriyeti'ne ve dinine bağlılıklarını göstermeleri beklenen bir prosedürden geçirildiklerine ilişkin raporların da endişe duyduğu belirtilerek, bu uygulamanın etnik ve dini azınlıkların devlet memuru ve işçi olma şansını azaltabileceği bildirildi.

Raporda, konuya ilişkin şikayet olmamasının, ülkede ırk ayrımcılığının olmadığı anlamına gelmeyeceği, kurbanların, polis ve yargıya güvenmiyor olabileceği de vurgulandı.

İran'dan, bağımsız bir insan hakları enstitüsü kurması ve 2013 yılından itibaren endişeler ve tavsiyelere ilişkin ilerlemeler konusunda rapor vermesi istendi.

Kaynak:
http://www.reuters.com/article/idUSLDE67Q0Y7

İran'da Besiç vahşeti

2010-07-28T08:55:00.003+03:00

Milliyet: İran'da kılık kıyafet kurallarına uymayanları denetleyen ve İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun bir alt kolu olan Besiç milisleri, kıyafetini beğenmedikleri genç bir kızı tecavüz ederek öldürdü.

Hürriyet'in haberine göre. İran'da rejim karşıtlarının sosyal paylaşım ağı twitter'da yayımladıkları habere göre, Besiç milisleri Tebriz kentinde 26 yaşındaki Elnaz Babazadeh'in kıyafetini beğenmedikleri için genç kadının aracını durdurdular.

Elnaz direnince hakaret etmeye başlayan milisler, daha sonra kadını dövmeye başladılar. Sokak ortasında Elnaz'a tecavüz eden iki milis, genç kızı silahla öldürdükten sonra cesedini Tebriz'de Emamieh Mezarlığı'na attı.

OLAYIN ÜSTÜ KAPATILMAK İSTENDİ
İran polisi 26 yaşındaki kadının cesedini mezarlıkta buldu ancak olayın Besiçler tarafından yapıldığı ortaya çıkınca soruşturmanın üstü kapatılmaya çalışıldı. Elnaz'a tecavüz edip öldüren milislerden birinin, İran Devrim Muhafızları'nda görevli bir üst düzey komutanın oğlu olduğu iddia edildi.

Kızlarını kaybeden Elnaz Babazadeh'in ailesi ise olayın peşini bırakmıyor. Aile cinayetin soruşturulması için dava açtı.

BESİÇLER KİMDİR?
Besiçler, Ayetullah Humeyni tarafından Kasım 1979'da İran'da kurulan, gönüllü milis teşkilatı. Örgütün resmi adı Besiç Direniş Gücü.

Günümüzde İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun bir alt kolu olan ve devlete çalışan gönüllü gençlerden oluşan Besiçler, İran yasalarına göre barış zamanında silahlanma yetkisi bulunmamasına rağmen silahlı bir gücü oluşturuyorlar. İran'da daha çok kılık kıyafet kontrolünde bulunan Besiçlerle polisler arasında zaman zaman yetki tartışması yaşanıyor. Ancak polis, Besiçlerin uygulamalarını pek sorgulayamıyor.

Besiç milislerinin camilerin bodrum katlarında tutukladıkları rejim muhaliflerine işkence yaptıkları ve gayri resmi Devrim Muhafızları hapishanelerine gönderdikleri de biliniyor

İran'da yine taşlanarak öldürülecek bir kadın

2010-07-06T18:04:00.004+03:00

CNN Türk: İran'da zina suçlamasıyla "recm" cezasına çarptırılan bir kadının çocukları annelerinin kurtarılması için uluslararası toplumdan yardım istedi. "Tecavüz edilmesine" karşın "zina" suçlaması ile 2006 yılındanbu yana hapiste bulunan Sakine Muhammedi Aştiyani'nin önümüzdeki hafta taşalanarak öldürülecek. Çocukları ise uluslararası af örgütünden ve dünyadan bir an önce bir şeyler yapması için yalvarıyor.

Bu yalvarış İran'dan. Anneleri zina suçlaması ile taşlanarak öldürülecek olan 16 yaşındaki Feride ve 20 yaşındaki Sacid, uluslararası kamuoyuna işte böyle seslendi.

Uluslararası İnsan Hakları Örgütü 2 gencin bu çığlığını resmi internet sitesinde tüm dünyaya duyurdu.

İran, 2006 yılında, Sakine Muhammed Aştiyani'yi iki erkekle zina yaptığı gerekçesiyle önce 99 kırbaçla cezalandırdı, şimdi ise kadının taşlanarak idam edilmesi isteniyor.

43 yaşındaki Sakine Aştiyani aslında tecavüze uğramış ancak buna devrim muhafızlarını inandıramamış. O yüzden sesini 16 yaşındaki kızı Feride ve 20 yaşındaki oğlu Sacid dünyaya duyuruyor.

İran'da İslam devriminden bu yana zinanın cezası recm. Yani taşlanarak ölüm. Ocak ayından bu yana İran'da 126 kadın bu yolla idam edildi.

İran'da recm cezasında bile kadınlar ve erkekler arasında fark var.

Erkekler sadece bellerine kadar toprağa gömülürken, kadınların daha derine gömülmesi şart.

Çünkü cezaya çarptırılan kişi taşlama sırasında gömüldüğü yerden çıkmayı başarırsa, ya aklanıyor ya da hapse atılıyor, ama idam edilmiyor.

Erkekler sadece bellerine kadar gömüldüğü için kaçma şansları daha yüksek, kadınların ise böyle bir şansı yok.

http://www.cnnturk.com/2010/dunya/07/02/iranda.yine.taslanarak.oldurulecek.bir.kadin/582063.0/index.html

Iranda Recm edilme Tehlikesi Altindaki Sakine Mohammadi'nin Cocuklarindan Mektup

2010-06-27T02:56:00.005+03:00

http://stopstonningnow.com/sakine/sakin284.php?nr=50326944〈=tu

Kabusumuzun gerçeğe dönüşmesine izin vemeyin, annemizin recm edilmesini engelleyin!

Bugün dünyanın tüm insanlarına elimizi uzatıyoruz. Beş yıldır anne sevgisinden mahrum şekilde korku ve dehşet içinde yaşıyoruz. Dünya bu felaketi hiç bir şey yapmadan seyredecek kadar zalim mi?

Biz Feride ve Sajjad Muhammedi Aştiyani, Sakine Mohammadi Aştiyani’nin çocuklarıyız. Çocukluğumudan beri annemizin hapiste olduğu ve bir felaketi beklediğinden haberdarız. Açıkcası “taşlanmak” kelimesi o kadar ürpertici ki, bunu hiç kullanmamaya çalışıp onun yerine annemizin hayatının tehlikede olduğunu ve herkesin yardımına ihtiyacı olduğunu belirtiyoruz.

Bugün bütün seçeneklerin tükendiği ve avukatının annemizin büyük tehlikede olduğunu söylediği bir durumda, size başvuruyoruz. Dünyanın tüm insanlarına başvuruyoruz, kim olduğunuza ve nerede yaşadığınıa bakmadan. Bir sevdiğini kaybetmenin dehşet ve acısını yaşamış herkese sesleniyoruz.
Lütfen annemizin eve dönmesine yardım edin!

Özellikle de yurtdışında yaşayan İranlılara sesleniyoruz. Bu kabusun gerçeğe dönüşmesini engellememize yardım edin. Annemizi kurtarın. Yaşadığımız her anın, her saniyenin acısını anlatabilmemiz imkansız. Kelimeler korkumuzu ifade etmekte yetersiz kalıyor.

Annemizi kurtarmamıza yardım edin. Yetkili mercilere (mektup,e-posta ya da faks) yazarak onu serbest bırakmalarını isteyin. Onlara onun hiç bir hata yapmadığını ve kimsenin ondan şikayetçi olmadığını söyleyin. Annemiz öldürülmemeli. Sesimizi duyan ve yardımımıza koşacak olan kimse var mı?

Feride ve Sajjad Mohammadi Aştiyani

Committee Against Stoning - Mina Ahadi - *+49 177 569 2413

Yetkili mercilerin e-posta adresleri:
Iran Mahkeme Başkanı: Larijani@Dadgostary-tehran.ir,
Ali Khamenei-Iran Dini Lideri: info_leader@leader.ir ya da http://www.leader.ir/langs/en/index.php?p=letter sitesindeki form
Amnesty International Iran: Iran_team@amnesty.org
BM İnsan Hakları Ofisi Sorumlusu: npillay@ohchr.org.

Sakine Mohammadi’nin durumuyla ilgili haber ve detaylı bilgiler: http://guneysesi.blogspot.com/2009/07/bir-kadn-tebrizde-recm-edilme-tehlikesi.html
Uluslararası Af Örgütü’nün acil eylem çağrısı: http://www.amnestyusa.org/actioncenter/actions/uaa21109.pdf

İranda Azerbaycanlı muhendis,gazeteci ve blogger Kayıp

2010-06-17T23:20:00.013+03:00

Güney Sesi: İran'da Azerbaycanlı Siyasi tutukluları Savunma Birliği (ADAPP) Kuruluşunun verdiği bilgiye göre, 14.6.2010'da Erdebil şehrinde kız kardeşini ziyereti dönüşünde kayıplara karışan mühendis İbrahim Reşidi'den şu ana kadar haber alınamamıştır.Ailesi evlatlarının kaybolduğu tarihten itibaren kendisinden hiç haber alamadıklarını ve akibetinden endişe duyduklarını ifade etmişlerdir.

Güney Azerbaycan Milli Hareketi'nin faal üyelerinden olan İbrahim Reşidi (Savalan) etnik kimlik haklarıyla ilgili çalışmalarından dolayı bir buçuk yıl önce de tutuklanmış ve 5 ay hapis yatıktan sonra 50 bin dolarlık kefaletle (mülk karşılığı) serbest bırakılmıştı.

Reşidi "Azertoprag" adlı sivil toplum örgütünün kurucusu, Urmiye Üniversitesi'inde Şehriyar adına kurulan edebiyat derneğinin başkanı ve "Bulut", "Uyanış", "Yıldız" ve "Bakış" adlı öğrenci yayınlarının yazarıdır.

Tebriz'de Azerbaycanlı Aktivist Gözaltına Alındı

2010-06-14T02:41:00.005+03:00

Güney Sesi:İran'da Azerbaycanlı kültürel aktivist Mühendis Mahmut Fazlı gözaltına alındı, nerede tutulduğu bilinmiyor.

ADAPP (İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği) kuruluşunun verdiği bilgilere göre ,İran'İstihbarat Teşkilatı(ETTELAAT) görevlileri tarafından 8 Haziran'da evine baskın yapılan Fazli gözaltına alındı ve yapılan aramada aktivistin kitaplarına ve diğer bazı eşyalarına el konuldu. Gözaltına alınan Fazli'nin nereye götürüldüğüyle ilgili hiç bir bilgi verilmedi.

Said Metinpur'un serbest bırakılması için Paris'de sembolik hareket

2010-06-12T10:25:00.002+03:00

VİCDANIN TUTSAK OLDUĞU YER: İRAN CEZAEVLERİ

2010-01-31T02:50:00.011+02:00

İran'da cezaevleri ve gözaltı merkezlerinden gelen raporlar, Türkiye'de 12 Eylül döneminde yaşananları andırıyor. Son yıllarda ülkenin dört bir yanında onlarca muhalif, gözaltında işkence nedeniyle hayatını kaybetti. Son olarak Kehrizek Hapishanesi, "standartlara uymadığı" gerekçesiyle kapatıldı. Ancak İran'da tutuklulara yönelik işkence ve kötü muamelenin yaşandığı tek yer Kehrizek değil.

Sevda Zenjanlı (sevda.zenjanli@yahoo.com)- Eylül 2009

Temmuz ayının sonunda, Tahran'daki Kehrizek Hapishanesinin seçim sonrası protestolarında gözaltına alınanların işkence gördüğünün ortaya çıkması üzerine kapatıldığı haberi dünya basınına yansıdı. Bu karar, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin muhafazakar adayı Muhsin Rızayi'nin danışmanının oğlu olan 25 yaşındaki Muhsin Ruholemini'nin bu cezaevinde hayatını kaybetmesinden sonra verildi. Daha sonra yapılan resmi açıklamada ise üç gardiyanın işkence iddialarıyla ilgili gözaltına alındıkları ve cezaevinin "standartlara uygun hale getirildikten sonra" tekrar açılacağı duyuruldu. Muhaliflerin ve insan hakları savunucularının raporlarına göre Kehrizek Hapishanesi'nde 2007-2008 yılları arasında 28 tutuklu işkence nedeniyle ölmüştü. Raporlarda yer alan tüyler ürpertici iddialardan biri de, 2008 yılının Ağustos ayında hapishanede kadınlar koğuşu bulunmaması nedeniyle metal bir hücreye hapsedilen 18 kadının burda havasızlık nedeniyle hayatını kaybetmesi.

Cumhurbaşkanlığı seçiminin reformcu adaylarından Kerrubi de bir süre önce bazı protestocuların gözaltında şiddetli işkence ve tecavüze uğradığı iddiaları gündeme getirmişti. Kerrubi'nin başkanı olduğu partinin gazetesi "İtimad-ı Milli", bu iddianın yer aldığı mektubu yayınlamasının ardından 17 Ağustos'ta kapatıldı. Meclis başkanı Ali Larijani ve diğer hükümet yetkililerinin yalanlamalarına karşın Kerrubi "Tutuklanan göstericilere tecavüz edildiğini kanıtlamaya hazır olduğunu" açıkladı. Eski reformcu adayın bu konu üzerinde ısrarla durması muhalefet tarafından takdirle karşılansa da devletin sert tepkisi gecikmedi: İtimad-ı Milli Partisinin Tahran'daki büroları kapatılarak birçok yetkili gözaltına alındı. Hatta dini lider Hamaney'in, Kerrubi için tutuklama emri çıkardığı iddiası da bazı Farsça haber kaynaklarında yer aldı.

İran'ın yakın siyasi tarihini bilenler için bu haberler hiç şaşırtıcı değil, zira son yıllarda ülkenin dört bir yanından aralarında üniversite öğrencilerinin, gazetecilerin, hukukçuların ve aktivistlerin bulunduğu bir çok tutuklu hapishanelerde işkence nedeniyle hayatını kaybetti, bir kısmı da aynı nedenle hayat boyu yaşamlarını etkileyecek olan sağlık sorunlarıyla tahliye oldu. İstihbarat Bakanlığı'nın çeşitli şehirlerdeki ofislerinde bulunan gözaltı merkezlerinde, Tahran'da bulunan 59. Cezaevinde, Evin Hapishanesi'nin 209., 240. ve 325. bölümlerinde bir çok siyasi tutsağın, tecritte tutularak şiddetli işkencelere maruz kaldığı biliniyor. İstihbarat Bakanlığı (Vezaret-e Ettelaat) ve Devrim Muhafızları Ordusu (Sepah-e Pasdaran) yönetimindeki bu gözaltı merkezleri, resmi cezaevleri olarak kayıtta olmadıkları için denetlenmiyorlar. Siyasi muhalifler yaygın olarak, videoya kaydedilerek resmi kanaldan yayınlanacak olan "itiraflar" vererek "tövbe etmeye" zorlanıyorlar. Seçim sonrası protestolarının başladığı ilk haftalarda gözaltına alınan bazı göstericilerin "Protestolara katılmaya VOA (Voice of America) ve BBC gibi batı kanallarının yayınlarıyla yönlendirildiğini" söyledikleri videolar devlet kanallarında yayınlanmıştı. Tahran Devrim Mahkemesi'nde reformcuların topluca yargılandıkları duruşmalarda da bazı sanıkların tavır ve açıklamaları, işkence gördükleri izlenimi uyandırmıştı.

İran'daki cezaevlerinin durumu, seçim protestolarından önce de gözaltında yaşanan şüpheli ölümlerle defalarca gündeme gelmişti. Örneğin 2003'te Evin Hapishanesi'nin fotografını çekerken gözaltına Kanada vatandaşı İranlı gazeteci Zehra Kazemi, aynı cezaevinde hayatını kaybetmiş ve yapılan otopsi sonucu gazetecinin gözaltında şiddetli işkence gördüğü, darp edildiği ve tecavüze uğradığı ortaya çıkmıştı. 27 yaşındaki tıp öğrencisi Zehra Beni Yakub, 2007 yılında nişanlısıyla parkta elele dolaşması nedeniyle İran'ın Ahlak Polisleri tarafından gözaltına alınmış ve ertesi gün cesedi ailesine teslim edilmişti. Mayıs 2008'de gözaltına alınan Tebrizli Ferhad Mohseni'nin işkence edilmiş cesedi bu şehirdeki "Şah Gölü"nün kenarında bulunmuş ve 25 yaşındaki aktivistin ailesinin otopsi talebi reddedilmişti. Son olarak bu yılın Mart ayında 29 yaşındaki webblog yazarı Ümid Rıza Mirsayafi "Dini Lidere (Hamaney) Hakaret Etmek" suçlamasıyla tutuklanmış ve Evin Hapishanesinde hayatını kaybetmişti.

Cezaevleri ve gözaltında işkence, ülkedeki rejime muhalif olan her grup için sindirme politikasının tüm şiddeti ve acımasızlığıyla uygulandığı nokta oluyor. Bu şiddetten en çok nasibini alan kesimlerden biri de Azerbaycanlı etnik-kültürel aktivistler. Ülke nüfusunun yarısından fazlasını oluşturan ve son yüzyılda İran'daki bütün devrim hareketlerinin başını çekmiş olan Azerbaycanlıların anadilde eğitim başta olmak üzere kimlik hakları talepleri oldukça güçlü ve bu hareketin üniversite öğrencilerinden gazetecilere, esnaflardan insan hakları savunucularına kadar uzanan geniş bir tabanı var. Gözaltına alınan Azerbaycanlı kültürel aktivistlerin neredeyse tümünün işkence altında asılsız suçlamaları itiraf etmeye zorlandıkları ve bu 'itiraflar'ın, verilecek ağır cezalar için kanıt olarak kullanıldığı biliniyor. Örneğin 2006 Mayıs'ında Tebriz şehrindeki bir duvara Azerice olarak "Haykırıyorum Ben Türk'üm" ve "Anadilim Türkçe'dir" (1) sloganlarını yazarken gözaltına alınan 14 yaşındaki Muhammed Rıza Evezpur'un götürüldüğü hücrede dövülerek, 24 saat boyunca ayağından asılarak, aç ve susuz bırakılarak ve lavaboya gitmesine izin verilmeyerek işkence gördüğü Uluslararası Af Örgütü raporlarında belirtildi. Muhammed Rıza'ya geçen yıl çıkarıldığı mahkemede toplam 15 ay hapis cezası verildi ve bu nedenle lise eğitimi yarım kaldı. Hukuk öğrencisi Hamid Valayi ise geçen yılın Temmuz ayında gözaltına alınmış ve sorgu sırasında gördüğü şiddetli işkenceler nedeniyle dişleri ve sağ bacağı kırılarak kafatası hasar görmüştü. Durumun ağırlaşması üzerine hastaneye nakledilen aktivistin işkence gördüğünü kanıtlayan fotografları internette yayınlansa da Valayi'nin yargılandığı mahkeme bu konuyu görmezden gelerek kendisine bir yıl hapis cezası verdi ve avukatlık yapmaktan menetti.

Cezaevlerindeki mahkumlara yönelik işkencelerin bir de psikolojik boyutu var. Aile bireylerine yapılan baskı ve tehditler, yasal hak olmasına rağmen avukat tutma ve aile bireyleriyle iletişim kurma izni verilmemesi, ve mahkeme tarihine kadar serbest bırakılmak için istenen aşırı yüksek kefaletler (onbinlerce ve kimi zaman yüzbinlerce dolar: örneğin gazeteci Said Metinpur için 500 bin dolar'dan çok teminat istenmişti ve ailesi evlerini ipotek ettirmek zorunda kalmıştı) bu baskıların en yoğun olarak görülenleri.

Sorgu sürecindeki işkence ve kötü muamele dışında, hapis cezasını çeken düşünce suçlularının çeşitli sağlık sorunlarıyla ilgili tedavi talepleri de yetkililer tarafından yanıtsız bırakılıyor. Örneğin, sekiz yıllık hapis cezasını çekmek üzere Temmuz'da tutuklanan gazeteci ve insan hakları savunucusu Said Metinpur'un, sindirim sistemi sorunları, şiddetli baş bel ağrıları ile baş dönmesi gibi şikayetlerine rağmen kendisine tedavi izni verilmiyor. Azerbaycanlı gazeteci, 2006 yılında Türkiye'ye yaptığı yolculuktan sonra gözaltına alınarak suçlamaları belirtilmeden 9 ay tecritte tutulmuş ve "casusluk yaptığını itiraf etmesi" için ağır işkenceler altında sorgulanmıştı. Serbest bırakıldıktan sonra başlayan sağlık sorunları nedeniyle tedavi gören Metinpur'a "sistem aleyhine propaganda" ve "yabancı ülkelerle iletişimde olmak" suçlamalarıyla 8 yıl hapis cezası verilmişti. ADAPP kuruluşunun raporlarına göre tedavi talebi reddedilen gazeteci Evin Hapishanesi'nde, 10 kişilik kapasitesi olmasına rağmen 30 tutuklunun kaldığı mali koğuşta son derece sağlıksız koşullarda tutuluyor ve durumu gün geçtikçe ağırlaşıyor.

Son olarak Uluslararası Af Örgütü genel sekreteri İrene Khan, İran'da gözaltındaki kadın ve erkeklerin tecavüze uğradıkları ve diğer çeşitli işkencelere maruz kaldıkları iddialaranın bir an önce bağımsız şekilde araştırılması gerektiğini belirterek, ülkenin dini lideri ve en yüksek otoritesi olan Ayetullah Ali Hamaney'e, acil bir soruşturma başlatarak aralarında BM uzmanlarının da bulunduğu uluslararası bir heyetten bu konuda yardım alması çağrısında bulundu. Ancak şimdilik devlet yetkilileri bu çağrıya olumlu yanıt verecek gibi görünmüyorlar.

1) İran'daki Azerbaycanlılar, etnik kimliklerini "Azeri" değil "Türk" kelimesiyle tanımlarlar.

Kaynaklar:
Seçim Protestocularının "İtiraf" Görüntüleri: http://iranelection2009.com/video/2009/07/03/iran-tv-interviewsconfessions-saying-inspired-voa-bbc-video-english-captions

İnsan Hakları İzleme Örgütünün (Human Rights Watch) İran'daki Gözaltı Merkezleriyle ilgili Raporu: http://www.hrw.org/reports/2004/iran0604/5.htm

Human Rights Activists in Iran'in Kehrizek Hapishanesi'yle ilgili Farsça Raporu: http://hra-iran.org/index.php?option=com_content&view=article&id=77:64-48&catid=143:107&Itemid=201

Hamid Valayi'nin Hastanedeki Fotografları: http://www.savalansesi.com/2008/08/blog-post.html

VOA'nın Hamid Valayi Hakkındaki Haberi: http://www.voanews.com/azerbaijani/archive/2009-02/2009-02-05-voa18.cfm?CFID=263786405&CFTOKEN=39377379&jsessionid=6630c26e1c36a2fc5bdd6c32251e5e687434

Uluslararası Af Örgütü'nün 14 yaşındaki Muhammed Rıza Avazpur'la ilgili Raporu: http://www.adapp.info/tr/iran-keyfi-tutuklama-hucre-gozaltisi-iskence-ve-kotu-muamele-mostafa-evezpoor-e-iran-azerbaycanlisi

Zehra Beni Yakub'un Ölümüyle ilgili Haber: http://www.rferl.org/content/article/1079182.html

ADAPP Kuruluşunun Yıllık Raporu: http://adapp.info/tr/irandaki-azerbaycanlilar-insan-haklari-durumunun-incelemesi-1387-gunes-yilinin-2008-2009-raporu

İran'da İnsan Hakları İçin Uluslararası Kampanya: http://www.iranhumanrights.org/2008/12/national-student-day/

İran Azerbaycanlısı Aktivist Cengiz Bahtaver İşyerinde Ölü Bulundu

2009-12-30T19:58:00.015+02:00

Güney Sesi: İran'daki Azerbaycanlıların önde gelen siyasi aktivistlerinden Cengiz Bahtaver, 27 Aralık Pazar günü Tebriz'deki işyerinde ölü bulundu. 52 yaşındaki Bahtaver, kültürel ve politik çalışmaları nedeniyle İran güvenlik güçleri tarafından defalarca gözaltına alınmış ve çeşitli cezalara çarptırılmıştı.

Aktivistin Salı günü yapılan cenaze töreninde, yaklaşık 40 sivil polisin katılımcılara biber gazıyla saldırdığı, darp ettiği ve bir kısmını gözaltına aldığı bildirildi. Farsça yayın yapan Radio Farda'nın Azerbaycanlı aktivist Abbas Lisani'yle yaptığı röportajda, katılımcılardan bazılarının cenaze öncesinde güvenlik güçleri tarafından telefonla aranarak törene katılmamaları yönünde tehdit edildikleri belirtildi.

İran'da Azerbaycanlı kültürel aktivist Mühendis Ali Rıza Ferşi ve Eşi Sima Didar'a Hapis Cezası Verildi

2009-11-18T06:58:00.006+02:00

Güney Sesi: İran'da Azerbaycanlı aktivist ve Merend Üniversitesi öğretim görevlisi Ali Rıza Ferşi ve weblog yazarlığı yapan eşi Sima Didar'a birer yil hapis cezası verildi.

Tebriz Mahkemesi 3. Şubesi tarafından verilen karara göre aktivistlerin suçu, "sistem aleyhine propaganda" olarak belirtilmiştir. Hakim bu suçlamaya, aktivistlerin 22 Mayıs'da Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkıyla ilgili slogan atmalarını kaynak olarak göstermiştir.

Aktivistlerin mahkemesi 17 Eylül 2009 'da Hakim Alinejad 'in yönetimiyle kapalı olarak görülmüştür. Mahkemede onlara karşı yöneltilen diğer suçlamalar ise reddedilmişdir.

Ali Rıza Ferşi, 22 Mayıs'da Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkıyla ilgili slogan atması nedeniyle güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmıştı. 95 gün gözaltında tutulduktan sonra 70 bin dolar teminat karşılığında serbest bırakılmişdı. Ferşi'nin anadil ve kültürel haklar aktivisti olan eşi Sima Didar da 18 Haziran'da yetkililer tarafından eşini hapishanede ziyaret etmeye çağrıldığı sırada gözaltına alınmış ve bir ay sonra serbest bırakılmıştı.

Uluslararası Af Örgütü'nün 9 Haziran'da İran'da Cumhurbaşkanı seçimleri öncesi insan hakları durumuyla ilgili yayınladığı raporda da Ferşi'nin ve aynı yürüyüşte gözaltına alınan diğer aktivistlerin durumundan bahsedilmişti.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği'nin (ADAPP) Aylık Raporu - Eylül 2009

2009-10-27T20:36:00.006+02:00

İran’da Azerbaycanlılar aleyhinde yaşatılan insan hakları ihlalleri Eylül 2009’da da devam etti; yeni eğitim yılının başlamasıyla birlikte, ana dilinde eğitim hakkı isteyen [Güney] Azerbaycan faallerine baskılar arttı; Azerbaycanlı öğrenci aktivistlerin yüksek eğitime girişleri engellendi ve esassız, keyfi hapisler tekrar gerçekleştirildi. Hapse alınanlar işkence ve çesitli baskılara maruz kalmış, tutuklamaların çoğunda mahpusun nereye götürüldüğü ve hangi nedenle tutuklandığıyla ilgili bilgi verilmemiş, kendileri avukat sağlama ve aile ile görüşme haklarından alıkonmuş, sağlıkları için gerekli olan imkanlar sağlanmamış ve mahpusların hapishane haricinde tedavisi ile ilgili talepleri reddedilmiştir.

Azerbaycanlı İnsan Hakları Savunucusu Gazetecinin Sağlık Durumu Ağır

8 yıl hapis cezasına çarptırılarak Tahran’ın Evin Hapishanesi’ne nakledilen Azerbaycanlı gazeteci ve insan hakları savunucusu Said Metinpur, sağlık durumunun ağır olmasına rağmen tedavi edilmemektedir.Metinpur birkaç haftadan beri kalp ve akciğer problemlerinden dolayı acı çekmektedir. Metinpur’un daha önce kalp, göğüs ve sol elinde şiddetli ağrılar hissettiği bildirilmişti. Şimdi bunlara akciğer ağrısı da eklenmiştir. Kötüleşen sağlık durumundan dolayı Metinpur artık konuşma gücünü kaybetmiş ve görünüşü belirgin bir şekilde değişmiştir. Onunla aynı hücrede tutulan mahpuslar Metinpur’u cezaevinin sağlık merkezine götürmüşler, fakat doktor hiç muayene yapmadan onun sinir hastası olduğunu ifade etmiştir. Ona psikoloji gerginliği için üç çesit ilaç verip hücresine geri göndermişler. Ancak Metinpur her hangi bir muayene yapılmadan kendisine verilen reçeteyi kabul etmeyerek ağrıkesici ilaçlar kullanmaktan kaçınmıştır.

Metinpur kendi evlerine telefon etmiş fakat aralıksız öksürdüğü için konuşamamıştır. O ayrıca mide-bağırsak problemlerinden dolayı, akciğer enfeksiyonu için gereken antibiyotikleri kullanamamaktadır.

Metinpur son aylarda birkaç defa hapishane dışında tedavi olma isteğini iletmiştir, ancak yetkililer avukatı ve ailesinin çabalarına rağmen bu isteği reddetmektedirler.

Eşi Atiye Tahiri, özellikle onunla 26 Eylül görüşmesinden sonra, Metinpur’un sağlığı ile ilgili ciddi şekilde kaygılandığıı bildirmiştir. Metinpur’un mide kanaması, sindirim problemi, bel ağrısı, kalp sorunu ve ağır baş ağrısı gibi rahatsızlıkları gün geçtikçe şiddetlenmektedir. Bütün bunlara rağmen o uzman doktor tarafından muayene edilmekten mahrum bırakılmıştır.

Tahran Üniversitesi’inin felsefe bölümü mezunu olan Said Metinpur, Yaprak ve Mevc-i Bîdârî (Uyanış Dalgası) gazeteleri ve Azerbaycan’da insan hakları üzere faaliyet eden ‘Hak’ blogunun yazarıydı. Metinpur ayrıca kendi şahsi Internet sayfası ve başka gazetelerde [Güney] Azerbaycan’da dil ve insan hakları hakkında birçok makale yazmıştır.

Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü'nün 24 Eylül 2009’da İran yetkililerinin İran’ın dünyada en özgür ülke olduğunu iddia etmeleri üzerine yayınladığı raporda, Said Metinpur’un ağır sağlık durumuna rağmen tedavi edilmediği belirtilmiştir. Raporda İran'da gazetecilerin temel haklarının ihlal edildiği açıklanmıştır.

Uluslararası Af Örgütü, Sınır Tanımayan Gazeteciler, Front Line ve Gazetecileri Savunma Birliği kuruluşları daha önce yayınladıkları raporlarda Said Metinpur’u düşünce mahkumu olarak gördüklerini ifade ederek hiç bir ön koşul olmaksızın bir an önce serbest bırakılmasını talep etmişlerdir.

Azerbaycan Kültürel Aktivistlerinin Gözaltına Alınması
23 Eylül günü İran’da yeni eğitim yılı başlangıcıdır. İran’da yaşayan Fars olmayan milletlerin anadilde eğitim hakkının tanınmaması nedeniyle, bu gün onlar için simgesel bir güne çevrilmiştir. Özellikle İran’da yaşayan Azerbaycan Türkleri için 23 Eylül eğitim ve dil ayrımcılığına karşı mücadeleyi temsil eden bir gündür. Her yıl 23 Eylül günü Azerbaycanlı aktivistler İran’da Türk dilinde eğitim yasağını eylemlerle protesto etmektedirler. Bu eylemler genellikle ana dilinde eğitim hakkı ile ilgili broşürler dağıtmak, duvarlara slogan yazmak ve şiddetsiz gösteri yapmak şeklinde gerçekleşir. İran hükumeti ise bu eylemleri hayata geçiren aktivistleri tutuklamaktadır. İran'daki Azerbaycanlı kültürel aktivistler, Hüseyin (Arif) Lisani, Muhsin Refi ve Hamid Haydari 14 Eylül 2009’da Emniyet (Ittılâat) güçleri tarafından tutuklanıp üç gün boyunca gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakılmıştırlar. Adı geçen şahısların gözaltına alınması, İran’da eğitim yılının başlangıcı olan "1 Mihr" (23 Eylül) gününden önce ana dilde eğitim hakkı ve Azerbaycan Türkçesinin İran’da resmi dil statüsü kazanması talebiyle ilgili broşür ve CD’lerin Erdebil şehrinde dağıtılmasının ardından gerçekleşmiştir.

14 Eylül günü, tutuklama emri belgesini göstermeyen emniyet görevlileri Refii’nin mağazasına girip üç aktivisti tutuklamış, mağazadaki bilgisayar ve bazı eşyalara el koymuşlardır. Hüseyin (Arif) Lisani ve Muhsin Refii, tanınmış Azerbaycanlı kültürel haklar aktivisti ve eski siyasi mahpus Abbas Lisani’nin akrabaları olup Erdebil’deki aktivistlerden, Hamid Haydari ise İsfahan Üniversitesi’ndeki Azerbaycanlı öğrenci aktivistlerindendirler.

Tebriz şehrinde Azerbaycanlı gazeteci yazar Hasan Erk ve siyasi aktivist İbrahim Deşti, eğitim yılının başlangıcından bir hafta önce, 21 Eylül’de, İran güvenlik güçleri tarafından tutuklanmışlardır. Yakınlarından alınan bilgilere göre aktivistlerin evleri ve iş yerleri aranarak bazı kitap, notlar ve başka eşyalarına el konulmuştur. Erk ve Deşti’nin tutuklu bulundukları yer hakkında bilgi yoktur.

İran’da Azerbaycanlı gazeteci ve öğrenci aktivist Ümid Şükri, 16 Eylül günü ailesini ziyaret etmek için Türkiye’den Erdebil şehrine gittiği sırada tutuklanmıştır.

İki yıldır Türkiye’de yaşayan ve İzmir Üniversitesi’nde eğitim alan aktivist, daha önce ISNA (İran Öğrencileri Haber Ajansı) ve CHN (Kültürel Miras Haber Ajansı) ajanslarında muhabir olarak çalışmış ve Erdebil Peyâm-ı Nûr Üniversitesi’nde çıkan öğrenci dergisi Sayan’ın sorumlu müdürlüğünü yapmıştı.

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre Şükri’nin tutuklanmasının, Erdebil şehrinde öğrenci olduğu sırada yaptığı kültürel çalışmalarve adı geçen öğrenci dergisinin yayınıyla ilgili olduğu düşünülüyor.

Geçen yıl İran’da Eğitim Bakanlığı tarafından yayını durdurulan Sayan adlı öğrenci dergisi, Peyâm-ı Nur Üniversitesi’ndeki Azerbaycanlı öğrenciler tarafından kültürel ve toplumsal konularda yayınlanmaktaydı.

İran’da Azerbaycan’ın Zerrinava (Zerrin Abad) şehrinde yaşayan şair ve yazar Mahbub Budagî 17 Ağustos 2009’da İran emniyet görevlileri tarafından Zerrinava’daki mağazasında gözaltına alınmıştır. Şairin evinde ve mağazasında bulunan kitap ve elyazmalarına el konmuştur. Zencan’ın İşrak Edebi Derneği ve “Bayram” adlı aylık gazetenin yazarlar heyetinden olan Budagi, Zencan’ın emniyet merkezinde 10 gün tutulduktan sonra Tebriz Cezaevi’ne gönderilmiştir. Mahkeme yetkilileri şairin tutuklanmasıyla ilgili olarak ailesine herhangi bir gerekçe bildirmemiştirler. Avukat tutma hakkından mahrum olan şairin tutuklanmadan önce hasta olduğu ve hapishane şartları altında hastalığının şiddetlendiği bildirilmiştir.

Azerbaycanlı Öğrencilere Verilen Hapis Cezaları
İran’da Azerbaycanlı aktivistler Behruz Alizade, Vedud Saadeti, Rahim Gulami, Hüseyin Hüseyni ve Erdeşir Kerimi Erdebil şehrinin Temyiz Mahkemesi tarafından bir yıl hapis cezasına çarptırıldılar. Hüseyni ve Kerimi’ye verilen hapis cezaları iki yıl için ertelenecektir.

Aktivistlere “milli güvenlik aleyhine faaliyet eden topluluklara üyelik" ve “rejim aleyhine propaganda” suçlamaları yöneltilmiştir.

Daha önce, 1 Şubat 2008 günü Erdebil İnkılap Mahkemesi Hüseyin Hüseyni, Behruz Alizade, Erdeşir Kerimi Hıyâvî, Vedud Saadeti ve Rahim Gulami'yi 5 yıl hapis ve sürgüne mahkum etmişti.

İran Anayasasında bütün vatandaşların şiddet içermeyen gösteriler yapma hakkının tanınmasına rağmen, Azerbaycanlı aktivistler çeşitli protesto gösterilerine katılmakla suçlanarak gözaltı merkezleri ve hapishanelerde işkence görmektedirler. Bu aktivistler ayrıca toplantılara katıldıkları için hapis ve sürgün cezaları almaktadırlar.

Temyiz Mahkemesi Azerbaycanlı aktivist Vedud Esedi’yi 5 yıl için ertelenecek olan bir yıllık hapis cezasına mahkum etti. Mahkeme hükmü 26 Mayıs 2009’da çikarılsa da 25 Eylül 2009’da Esedi’ye sözlü olarak bildirilmiştir. O “rejim aleyhine propaganda” ve “etnik faaliyetlere katılmak” ile suçlanmıştır.

Vedud Esedi’ye daha önce diğer Azerbaycanlı aktivist Hüseyin Rahimi ile birlikte 18 ay hapis cezası verilmişti. Onlar 1 ay boyunca Reşt emniyet hapishanesinde gözaltına alındıktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştılar.

Uluslararası insan hakları savunucularını koruma teşkilatı "Front Line" 8 Ağustos 2008’de yayınladığı bildiride Vedud Esedi’nin tutuklanmasını kınamış ve bir an önce serbest bırakılmasını talep etmişti.

İran’da Azerbaycanlı insan hakları savunucusu ve kültürel aktivist Yaşar Hakkakpur’a, Zencan İnkılap Mahkemesi 1. Şubesi tarafından 6 ay hapis cezası verilmiştir.

17 Ağustos 2009’de verilen hükümde aktivist, "sistem aleyhinde propaganda" ve "toplumun düşüncelerini olumsuz yönde etkilemek" suçlamalarıyla yargılanmıştır. Mahkeme başkanı Hakim Sadıki, "sistem aleyhinde propaanda" suçlamasıyla 6 ay hapis kararı verip diğer suçlamayla ilgili dosya yetkisini Zencan Ceza Mahkemesi’ne devretmiştir.

Zencan Üniversitesi İslami Öğrenci Birliği üyesi, Hîme ögrenci dergisinin sorumlu müdürü, "Kızıl Özen" ve "Zengan Sözleri" öğrenci dergisinin yazarı ve İran’da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği'nin (ADAPP) sözcüsü olan Yaşar Hakkakpur, 21 Ocak 2009’da Doğu Azerbaycan eyaletinin Marağa şehrinde gözaltına alınarak bir ay sonra 30 bin dolar kefalet karşılığında serbest bırakılmıştı.

Hakkakpur Zencan Üniversitesi’ndeki faaliyetleri, yayınlanmasında rolü olduğu öğrenci dergileri ve Marağa’da temsilciliğini üstlendigi “Azerbaycan Gençler Evi” hakkında sorguya alındığını bildirmiştir.

Azerbaycanlı Aktivistin Yargılanması
Azerbaycan’ın Germi şehrinde yaşayan aktivist Şehruz Esedi 29 Eylül 2009’da mağazasının Türkçe levhası nedeniyle “rejim aleyhinde propaganda” suçlamasıyla yargılanmıştır.

Germi Emniyet Bürosu’nun baskılarına karşın, Esedi Türkçe levhayı kaldırmayı kabul etmeyince, emniyet güçleri tarafından gözaltına alındı. Görevliler onun şahsi bilgisayarı ve başka eşyalarına el koymuş, levhayı ise mağazanın üstünden kaldırmıştırlar. Esedi bir hafta gözaltında tutulduktan sonra kefaletle serbest bırakılmıştır.

Azerbaycanlı Aktivistin Uzun Süreli Gözaltında Tutulması
Azerbaycanlı yazar ve Türkçe öğretmeni Hasan Abdullahi (Umudoğlu) 13 Temmuz 2009’da Tebriz emniyet görevlileri tarafından kendi evinde tutuklanmış ve bu tarihe kadar serbest bırakılmamıştır. Raporlara göre yazar Azerbaycanlıların kültürel ve dil haklarıyla ilgili CD’ler yaymakla, “milli güvenlik aleyhinde faaliyet eden örgüt kurmak” suçlamasıyla karşı karşıyadır.

Serbest Bırakılan Aktivistler
31 Mayıs 2009’da Hıyav şehrinde (Meşkinşehr) emniyet görevlileri tarafından tutuklanan Azerbaycan kültürel aktivisti Aydın Zakiri 93 gün gözaltında tutulduktan sonra, 2 Eylül 2009’da 600 Milyon Riyal (60 bin dolar) teminat karşılığında serbest bırakılmıştır.

Azerbaycanlı aktivistler Mansur Seyfi, Ferdin Nobaht, İlgar Müezzinzade, Ali Feyzi ve Cafer Ağamuhemmedi son birkaç ay içerisinde Hıyav şehrinde tutuklanmış, birkaç gün gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmışlardır. Aktivistlerin gözaltına alınma nedeni bu şehirde Azerbaycan Türklerinin etnik ve dil haklarıyla ilgili broşür dağıtmaları olup yöneltilen suçlamalar “rejim aleyhine propaganda” ve “milli güvenlik aleyhine faaliyet” olarak bildirilmiştir.

4 Nisan 2009 günü emniyet görevlileri tarafından Doğu Azerbaycan eyaletinin Tebriz şehrinde tutuklanan Azerbaycanlı yazar ve tarihçi Nagi Ahmedi Azer 104 gün gözaltında tutulduktan sonra, 31 Ağustos 2009 günü 1.5 milyar Riyal (150 bin dolar) vesika karşılığında serbest bırakılmış.

Nagi Ahmedi Azer geçen yıllarda yayın yasağı konan Şems-i Tebriz gazetesinin yazarı olmuş, Azerbaycan tarihi ve edebiyatı hakkında kitaplar yazmış, tercümeler yapmıştır. O “İran Yazarlar Birliği”nin üyesi ve “Azerbaycan Yazarlar Birliği”nin onur üyesidir.

Azerbaycanlı siyası aktivist Peyman Beşiri 4 ay hapis yattıktan sonra serbest bırakılmıştır. Beşiri 14 Eylül 2008’de yeni eğitim yılının başlamasından 2 hafta önce tutuklanmış, 50 gün Tebriz Cezaevi’nde tutulduktan sonra serbest bırakılmıştı. O daha sonra Tebriz İnkılap Mahkemesi tarafından yargılanarak 4 ay hapis cezasına çarptirilmisti.

Azerbaycanlı Öğrencilere Yüksek Öğrenim Görme Yasağı

Son zamanlarda Azerbaycanlı öğrenci aktivistlerin maruz kaldığı baskılar artmıştır. En az 4 öğrenci gözaltına alınmış, hapis cezasına çarptırılmıştır. Ayrıca en az 9 diğer öğrencinin de sınavı kazandıkları halde yüksek eğitim merkezlerine girişlerine izin verilmemiştir.

Azerbaycanlı öğrenci aktivist Hamid Tevfik’e Azad Üniversitesi’nin yüksek lisans sınavına katılmış olmasına rağmen sınav sonucu gönderilmemiş olup yetkililer ona sonucun verilmeyeceğini bildirmişlerdir. Tebriz Üniversitesi’nin tanınmış aktivisti olan Tevfik bu üniversitede elektrik mühendisliği bölümünden mezun olmuştu.

Azerbaycanlı öğrenci aktivist Emine Kasımpur, yükseköğrenim sınavında binlerce öğrenci arasından 36. olmasına rağmen kaydı yapılmamıştır. İran’ın Bilim, Araştırma ve Teknoloji Bakanlığı aktivistin" yüksek öğrenim görmek için genel yeterliliğe sahip olmadığını" iddia etmiştir.

Tebriz Üniversitesi “Azerbaycan Tanıtım Ocağı”nin üyesi olan Emine Kasımpur bu üniversitenin psikoloji bölümünden mezun olmuştu.

Azerbaycanlı kadın hakları savunucusu Leyla Sıhat (Hakime Sıhat Nevşehir) de Tebriz Azad Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde yüksek öğretim giriş sınavının sonucunu alamamıştır. Sıhat “Yarıyol” blogunun yazarı ve Tebriz şehrinde tanınmış kadın hakları aktivistidir.

Daha önce diğer Azerbaycanlı aktivistler Behzad Ciddi, İbrahim Şahbazi ve Rahim Şevki'nin de kendi bölümlerinde yükseköğrenime giriş sınavını kazandıkları halde eğitimleri engellenmişti.

Azerbaycan öğrenci aktivistlere yönelik baskılar yüksek öğrenimin engellenmesiyle sınırlı kalmıyor. Son olarak Urmiye Azad Üniversitesi’nin öğrencisi Seyid Mesud Alevi iki dönem kadar üniversiteden uzaklaştırılma, 30 kırbaç ve 2 milyon Riyal (200 dolar) nakit cezaya mahkum edilmiştir. Alevi 16 Haziran 2009’da İran’da cumhurbaşkanlığı seçim sonuçlarına itiraz gösterilerinde tutuklanmış, iki gün gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakılmıştı.

Tebrizli Kadınların Protesto Gösterisine İran Polisinden Sert Müdahale
14 Eylül 2009’da Tebriz şehrinde kadınlar tarafından düzenlenen protesto gösterisi polisin orantısız güç kullanımıyla sonuçlandı. Eyleme katılan kadınlar, şehir yetkililerinin doğalgaz politikasına itiraz etmek için Tebriz Belediye Binasının karşısında toplanmıştılar. Protestocular belediye binasından uzaklaştırılmaya çalışılmış, sonuç alınamayınca da polisin sert müdahelesiyle eylem dağıtılmıştır.

Tebriz'de İki Kültürel Aktivist Gözaltına Alındı

2009-09-28T18:05:00.004+03:00

Güney Sesi: Tebriz şehrinde Azerbaycanlı gazeteci yazar Hasan Erk ve kültürel aktivist İbrahim Deşti, 21 Eylül'de İran İstihbarat memurları tarafından gözaltına alındılar. Yakınlarından alınan bilgilere göre gözaltına alındıkları sırada aktivistlerin evleri ve işyerleri aranarak bazı kitap, elyazmaları ve diğer eşyalarına el konuldu. Erk ve Deşti'nin şu anda gözaltında tutuldukları yer bilinmiyor.

İran'da eğitim yılının ilk günü olan "1 Mehr" (23 Eylül) öncesinde, yani ülkede Fars olmayan etnik topluluklar tarafından anadilde eğitim hakkı taleplerinin en sık dile getirildiği dönemde Azerbaycanlı kültürel aktivistlere yönelik baskı ve tutuklamalar artıyor.

RSF Örgütü, İran'daki Tutuklu Gazetecilerle İlgili Bildiri Yayınladı

2009-09-25T17:34:00.012+03:00

Güney Sesi: Uluslararası RSF (Reporters Sans Frontieres- Sınır Tanımayan Gazeteciler) Kuruluşu, 24 Eylül günü yayınladığı bildiride İran'da tutuklu bulunan gazetecilere yönelik kötü muameleyi kınadı. ' "Dünya'nın en Özgür Ülkesi''nin Cezaevlerinde Kötü Muamele' başlıklı bildiride bazı tutuklu gazetecilerin hayatının tehlikede olduğundan bahsedilerek ülkedeki hapishanelerin BM tarafından denetlenmesi çağrısında bulunuldu. Bildiriye göre: "İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejad ve Dini Lider Hamaney İran'ın "dünyanın en özgür ülkesi" olduğunu söylüyor olsalar da, ülkede tutuklu olan gazeteciler işkence ve kötü muameleye maruz kalmaya devam ediyorlar. İran'ın en tanınmış gazetecilerinden Ahmed Zeydabadi'ye "itiraf vermesi" için baskılar yapılmakta, dosyasının kaybolduğu söylenen Bahaman Ahamadi Amoee halen cezaevinde tutulmakta ve solunum problemleri olan gazeteci Said Metinpur'a hiç bir tıbbi yardım yapılmamaktadır.

Uluslararası Basın Özgürlüğü Kuruluşuna göre İran'da tutuklu olan gazetecilerin en temel hakları çiğnenmekte, avukatları ve aileleri tehdit edilmektedir. Birleşmiş Milletler mutlaka başta Evin Hapishanesi olmak üzere cezaevlerine denetim heyeti göndermelidir."

"Azerbaycan dilinde yayın yapan haftalık Yarpaq dergisinin yazı işleri kurulu üyesi gazeteci Said Metinpur, geçirdiği akciğer enfeksiyonu nedeniyle solunum problemleri yaşamaktadır. 20 Eylül'de kendisiyle iletişim kurabilen eşi, onun öksürükleri yüzünden konuşmakta güçlük çektiğini söylemiştir. Yetkililer, avukatının tedavi izni verilmesi talebini reddetmişlerdir. Metinpur, Tahran Devrim Mahkemesi 15. Şubesi'ne çağrıldığı 11 Temmuz gününde tutuklanmıştır. O, bir yıl önce "yabancılarla iletişim kurmak" (casusluk) ve "rejim aleyhine propaganda" suçlamalarıyla 8 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Metinpur, Mayıs 2007'den Şubat 2008'e kadar süren gözaltı döneminden sonra çeşitli sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalmıştır.

"Mistreatment in jail in the "world's freest country": http://www.rsf.org/Mistreatment-in-jail-in-the-world.html

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği'nin (ADAPP) Aylık Raporu- Ağustos 2009

2009-09-23T07:10:00.004+03:00

İran'da Azerbaycanlılara yönelik sistematik hak ihlalleri Ağustos'ta da devam etmiştir. Azerbaycanlı öğrenci aktivistlere yapılan baskı artmış ve bazı öğrencilerin, yüksek öğrenim görmeleri engellenmiştir. Azerbaycanlıların kültürel toplantılara katılımı engellenmiş, katılımcılardan bazıları gözaltına alınmışlardır. Keyfi tutuklamalar devam etmekte ve tutuklular işkence ve kötü muameleye maruz kalmaktadırlar. Çoğunlukla gözaltı nedeni ve tutuklunun bulunduğu yerle ilgili bilgi verilmemektedir. Aktivistlerin avukatlarıyla ve aileleriyle görüşmelerine izin verilmemektedir. Yetkililer, hapishanelerde sağlık yardımı vermemekte ve tedavi görmek için geçici tahliye izni isteyen tutukluların talepleri reddedilmektedir.

Azerbaycanlı İnsan Hakları Savunucusu Cezaevinde Sağlık Sorunları Yaşıyor

Tahran'ın Evin Hapishanesi’nde 8 yıllık hapis cezasını çekmekte olan Azerbaycanlı gazeteci ve insan hakları savunucusu Said Metinpur, sindirim problemleri, mide kanaması, kalp hastalığı, şiddetli baş ve sırt ağrıları gibi ciddi sağlık sorunları yaşamaktadır. Bu sorunlarına rağmen tedavi görmesine izin verilmemekte ve sağlığı gittikçe kötüleşmektedir.

Said Metinpur, 2007 yılının Mayıs ayında İran'ın kuzeybatısındaki Zenjan şehrinde gözaltına alınarak 278 gün boyunca İstihbarat Bakanlığı merkezinde tecritte tutulduktan sonra 500 bin dolardan çok teminat karşılığında mahkeme tarihine kadar serbest bırakılmıştı. Aktivist, gözaltındaki sağlıksız koşullar ve kötü muamele nedeniyle serbest bırakıldıktan sonra şiddetli sırt ağrıları ve sindirim sorunları yaşamaya başlamıştı. Raporlara göre, İstihbarat Bakanlığı memurları, kendisinden görüntülü olarak kaydedilecek suç itirafları almak için ona işkence etmişlerdir. Bu süreçte avukat tutmasına ve ailesiyle iletişim kurmasına izin verilmemiştir. Yetkililer kendisine yönelik psikolojik baskıyı arttırmak için kardeşi Ali Rıza Metinpur'u da bir süre gözaltına almışlardır. Metinpur'un "yabancılarla iletişim kurmak" (casusluk) ve "sistem aleyhine propaganda yapmak" suçlamalarıyla yargılandığı mahkeme kapalı olarak görülmüş ve işkenceyle alınan 'itiraf'lara dayanılarak verilen sekiz yıl hapis cezası, temyizde de onaylanmıştır.

Aktivistin eşi Atiye Taheri, mahkemeyle ilgili olarak "Eğer mahkeme yetkililerinin, onun suçlu olduğunu gösteren kanıtları varsa neden gözaltında psikolojik ve fiziksel işkencelerle geçen sorgulama sürecinde alınan itiraflarla yargılandı? Eğer kanıt oluşturabilecek belgeler olsaydı onlara dayanılarak yargılanmalıydı" açıklamasında bulunmuştur. Taheri ayrıca tutuklunun sağlık durumunun son derece kötü olduğunu belirtmiştir. Said Metinpur, hapishanenin koşulları oldukça sağlıksız olan genel bölümünde tutulmaktadır. Kendisinin fizyoterapi ve istirahate ihtiyacı olduğu halde, hapishanede sağlık bölümü (klinik) bulunmaması sebebiyle burada tedavi görmesine olanak yoktur.

Tahran Üniversitesi felsefe bölümü mezunu olan Metinpur, internet siteleri ile yerel dergi ve gazetelerde yazdığı makaleleri, Azerbaycanlı siyasi tutukluların durumuyla ilgili haberler yayınlaması ve İran Devleti’nin Azerbaycanlılara yönelik siyasetini açıkça eleştirmesi nedeniyle hükümetin baskılarıyla karşı karşıya kalmıştır. Aktivistin İran'daki Azerbaycanlıların anadil ve kimlik haklarıyla ilgili birçok yazısı yayınlanmıştır.

Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün (RSF) 12 Temmuz 2009’da ve Gazetecilerin Haklarını Savunma Birliği’nin (Association for the Defense of Journalist Rights ) 13 Temmuz'da yayınladıkları bildirilerle Metinpur'a verilen 8 yıl hapis cezasının uygulanmasını kınamış ve serbest bırakılmasını talep etmişlerdir. Daha önce Uluslararası Af Örgütü, Front Line ve International Pen Kuruluşu da yayınladıkları bildirilerle Metinpur'u vicdan mahpusu (düşünce suçlusu) olarak gördüklerini belirtmiş ve devlet yetkililerine, gazeteciyi koşulsuz olarak serbest bırakmaları çağrısında bulunmuşlardı.

İran'daki Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği (ADAPP), Said Metinpur'un sağlık durumuyla ilgili ciddi endişelerini belirtmekte ve İran Hükümeti’nin bu konuda doğrudan sorumlu olduğuna inanmaktadır.

Azerbaycanlı Öğrenci Aktivistler Tutuklandı

Azerbaycanlı öğrenci aktivistlere yönelik baskı son yıllarda giderek artmaktadır. Öğrenci yayınları ve derneklerinin büyük bölümü kapatılmıştır. Aktivistlerin birçoğu üniversitelerinden birkaç dönem boyunca uzaklaştırılmış ve hatta atılmışlardır. Bir kısmı ise gözaltına alınarak ucu açık suçlamalarla yargılanmış ve hapis cezası almışlardır. İran devlet yetkilileri ayrıca bazı Azerbaycanlı aktivistlerin yüksek lisans öğrenimi görmelerini engellemektedir.

İsfahan'da Malek Eşter Üniversitesi öğrencisi Mecid Makuyi 18 Ağustos'ta tutuklanarak çarptırıldığı bir yıl hapis cezasını çekmek üzere Tebriz Hapishanesi’ne nakledilmiştir. Aktivist, 2008 yılının yaz aylarında Tebriz Üniversitesi'nde okuyan diğer yedi aktivistle birlikte gözaltına alınarak üç ay boyunca tecritte tutulmuştu. Raporlara göre bu süreçte öğrenciler işkence altında sorgulanmış ve daha sonra kefalet karşılığında mahkeme tarihine kadar serbest bırakılmışlardı. 8 Şubat'ta "AZOH" (Azerbaycan Öğrenci Hareketi) bloğunu yayınlamak, "Milli güvenlik aleyhine faaliyet gösteren yasadışı teşkilatlara üye olmak" ve "sistem aleyhine propaganda yapmak" suçlamalarıyla yargılanan Makuyi bir yıl kesin ve iki yıl ertelemeli hapis cezasına çarptırılmıştı. Bu cezalar Temyiz Mahkemesi tarafından Mayıs ayında onaylanmıştır. Aynı mahkeme tarafından üçer yıl hapis cezasına çarptırılan Azerbaycanlı öğrenciler Feraz Zehtab, Aydın Haceyi ve İhsan Necefi de temmuz ayında tutuklanarak hapishaneye nakledilmişlerdi.

Azerbaycanlı Öğrenci Aktivistler Yüksek Öğrenim Görmekten Men Edildi

İran'da devlet üniversitelerin yüksek lisans sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte, Azerbaycanlı aktivistler Behzad Jeddi, Ebrahim Şahbazi ve Şahram Şoghi giriş sınavlarını kazanmalarına rağmen yüksek lisans eğitimi görmekten men edildiler. İran Bilim, Araştırma ve Teknoloji Bakanlığı bu öğrencilerin yüksek lisans eğitimi almak için 'uygun olmadıklarını' açıkladı. Özel bir üniversite olan Tebriz Azad Üniversitesi de Azerbaycanlı öğrenci aktivist ve "Arman" öğrenci birliğinin siyasi sorumlusu Navid Mohammadi'nın kaydını yapmayı reddetti. Adı geçen öğrencinin bu üniversitenin bilgisayar mühendisliği bölümüne yaptığı başvuru kabul edilmişti.

Geçtiğimiz eğitim-öğretim yılında da İbrahim Raşidi, Emin Sadıki, Samed Paşayi, Mehdi Hajmohammadi ve Nahid Babazade gibi Azerbaycanlı aktivistlerin yüksek lisans eğitimi görmesi engellenmişti.

Azerbaycanlı öğrenci aktivistlere yönelik kısıtlamalar, yüksek lisans eğitimini engellemekle sınırlı değil. Yüksek lisans tezini savunmasına haftalar kala üniversiteden kovulan Vahid Şeyhbağlu, endüstriyel yönetim bölümündeki yüksek lisansının ikinci sömestrinde olan Behnam Torkanpur ve siyasi bilimler yüksek lisansının son döneminde olan Yunes Zareiyun da üniversiteden kovulan ve eğitimleri yarım kalan aktivistlerdendirler. Adı geçen öğrencilerin, İstihbarat Bakanlığı tarafından üniversite yönetimlerine gönderilen mektuplardan sonra kovuldukları rapor edilmiştir.

Gözaltındaki Aktivistlerin Durumu Belirsizliğini Koruyor

Erdebil eyaletinin Meşkinşehr (Hıyav) şehrinde 31 Mayıs'ta gözaltına alınan Azerbaycanlı kültürel aktivist Aydın Zakeri, üç ay geçmesine rağmen hala mahkemeye çıkarılmadan gözaltında tutulmaktadır. Aktiviste yönelik hiçbir suçlama belirtilmemiş olup avukat tutmasına izin verilmemektedir.

Yerel kaynaklar, aktivistin gözaltına alınmasının Meşkinşehr'de Azerbaycanlıların etnik haklarıyla ilgili bildirilerin dağıtılmasıyla ilgili olduğuna inanmaktadırlar. Ancak yasal yetkililer ailesi ve yakınlarına gözaltı nedeniyle ilgili bilgi vermemişlerdir.

Azerbaycanlı tarihçi ve yazar Neği Ahmedi Azer, 4 Nisan'da Tebriz şehrinde gözaltına alınmış olup beş yıl geçmesine rağmen halen Tebriz Hapishanesi'nde gözaltındadır. Ahmedi Azer'in ailesine göre hâkim mahkûmla iletişim kurulmasına izin vermemiş ve bir aydan uzun bir süre boyunca ziyaretlerini yasaklamıştır. Gözaltı nedeniyle ilgili resmi bir bilgi verilmemesiyle birlikte bunun, Ahmedi Azer'in Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki edebiyat toplantılarına katılımıyla ilgili olduğu düşünülmektedir.

Azerbaycan tarih ve edebiyatıyla ilgili çalışmaları olan Ahmedi Azer, birçok kitabı Azerbaycan Türkçesine çevirmiş, İran Devleti tarafından kapatılan "Şems-i Tebriz" haftalık gazetesinin yazarıydı. Azer ayrıca "İran Yazarlar Birliği" üyesi ve "Azerbaycanlı Yazarlar Birliği"nin onur üyesidir.

Azerbaycanlı yazar ve Türkçe öğretmeni Hasan Abdullahi (Ümidoğlu) Tebriz'deki istihbarat memurları tarafından 13 Temmuz'da evinde gözaltına alınmış olup iki ay geçmesine rağmen hala gözaltında tutulmaktadır. Ümidoğlu'nun Azerbaycanlıların dil ve etnik haklarıyla ilgili CDler yayınlayıp dağıtmasıyla ilgili olarak "milli güvenlik aleyhine faaliyet eden toplulukları kurmak ve üye olmak" ile suçlandığı sanılmaktadır.

Teminat Karşılığında Mahkeme Tarihine Kadar Serbest Bırakılan Azerbaycanlı Aktivistler

Azerbaycanlı öğretim görevlisi ve kültürel aktivist Ali Rıza Ferşi, 95 gün boyunca Tebriz Hapishanesi'nde gözaltında tutulduktan sonra 25 Ağustos günü 70 bin dolar teminat karşılığında serbest bırakılmıştır. Ferşi, 22 Mayıs günü Tebriz'de yapılan bir yürüyüş sırasında gözaltına alınmış ve daha sonra kendisini ziyarete giden eşi Sima Didar da bir ay boyunca gözaltında tutulmuştu. Didar daha sonra mahkemeye çıkarılmak üzere 50 bin dolar teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Ali Rıza Ferşi'ye yönelik suçlamalar "etnik milliyetçilik" ve "sistem aleyhine propaganda" olarak belirtilmiş olup, bu suçlamaların kaynakları, aktivistin Azerbaycanlıların etnik haklarıyla ilgili çalışmalarıdır.

21 Temmuz'da evinde gözaltına alınan Azerbaycanlı öğrenci aktivist Cafer Agamohammadi, 29 gün boyunca gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştır. Aktivist, Meşkinşehr'de eski İran Cumhurbaşkanı Hatemi'nin Azerbaycanlılara yönelik rencide edici tavrını kınayan bildiriler dağıtılmasından sonra "sistem aleyhine propaganda yapmak" ile suçlanmıştır. Güvenlik memurları aktivisti gözaltına aldıkları sırada evini arayarak kitaplarına, notlarına ve diğer bazı kişisel eşyalarına elkoymuşlardır.

Tebriz'de, 2006 Mayıs'ında devlet gazetesi "İran"da yayınlanan ve Azerbaycanlılara yönelik aşağılayıcı karikatür ve makalenin yayınlanmasının ardından başlayan protestoların yıldönümünde gözaltına alınarak 6 ay hapis cezasına çarptırılan aktivist Babek Hüseyni Mukaddem 28 Ağustos günü serbest bırakıldı. Aktivist "bildiriler yayınlayarak ve halkı yürüyüşlere katılmaya çağırarak bölücülük yapmak ve sistem aleyhine propaganda" ile suçlanmıştı.

Azerbaycanlı Eski Milletvekili ve Bazı Aktivistler Mahkemeye Çağrıldı

Eski Tebriz Milletvekili Ekber Alemi, İran İslam Devrimi Muhafızları Ordusu'nun (SEPAH) suçlamalarına yanıt vermek üzere Tebriz Mahkemesi'ne çağrılmıştır. Devrim Muhafızları'nın şikayetleri, Alemi'nin milletvekili olduğu dönemde ordu ve polisin Tebriz'de, Azerbaycanlılara yönelik hakaret içerikli karikatürün protestolarında halka karşı orantısız güç kullanımıyla ilgili verdiği gensoru önergesini de içermiştir. Protestolarda onlarca insan öldürülmüş ve yüzlercesi gözaltına alınmıştı. Alemi, ayrıca meclisteki konuşmalarından birinde kutsal inançları aşağılamaktan, İçişleri Bakanlığına verdiği gensoru önergesinden ve bir devlet yetkilisinin akrabaları tarafından 18 yaşında bir kıza tecavüz edilmesiyle ilgili başlattığı soruşturma nedeniyle sorgulanmıştır.

İran Anayasası’na göre her milletvekilinin, mecliste düşüncelerini açıkça dile getirme hakkı vardır ve oyları ya da konuşmaları nedeniyle sorgulanmamalıdırlar. Son yıllarda İran'daki Azerbaycanlılar, eğitim yılının başlamasına bir ay kala Azerbaycan Türkçesi’nde eğitim yasağına karşı protestolarını arttırmaktadırlar. Protestolar, çoğunlukla Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu şehirlerde, duvar yazıları ve anadilde eğitim hakkıyla ilgili makalelerin yayınlanması olarak devam etmektedir. Bu yıl, Batı Azerbaycan eyaletinin Sulduz (Nagada) şehrinin duvarlarında "Öz Dilinde Medrese Olmalıdır Herkese" (Az.: Anadilinde Okul Herkesin Hakkıdır) sloganlarının yazılmasının ardından Azerbaycanlı aktivistler Hüseyin Esedi, Ali Mirzayi ve Behnam Abdi, şehrin İstihbarat Bakanlığı bürosuna çağrılmışlardır.

Azerbaycanlıların Kültürel Toplantılarına Yönelik Baskılar Devam Ediyor

Babek Kalesi'nde düzenlenen bir törende güvenlik memurları katılımcılara saldırarak orantısız güç kullanıp, aralarında Mustafa Kasımi, Mir Musa Ziya Zargar ve Resul İrani'nin bulunduğu katılımcıları gözaltına almıştır. Adı geçen kişiler 5 gün boyunca gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakılmışlardır. Suçlamaları "yasadışı toplantı düzenlemek", "sistem aleyhine propaganda", "kamu düzenini bozmak" ve "haram davranış ve eylemde bulunmak" (Azerbaycan dans ve folkloru) ile suçlanmışlardır. İran'ın kuzeybatısındaki Keleyber kasabası yakınındaki Babek Kalesi, 9. yüzyılda yaşayan Azerbaycan milli kahramanı Babek Hürremi'nin her yıl kültürel toplantılarla anıldığı yerdir.

İzmir Üniversitesi Öğrencisi Kültürel Aktivist Gözaltına Alındı

2009-09-21T01:55:00.007+03:00

Güney Sesi: İran'da Azerbaycanlı gazeteci ve kültürel aktivist Ümid Şükri, 16 Eylül günü ailesini ziyaret etmek için Erdebil şehrinde bulunduğu sırada gözaltına alındı.

İki yıldır Türkiye'de yaşayan ve İzmir Üniversitesi'nde öğretim gören aktivist, daha önce Erdebil Peyam-i Nur Üniversitesi'nde çıkan öğrenci dergisi "Sayan"ın sorumlu müdürüydü.

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre Şükri'nin gözaltına alınmasının, Erdebil şehrinde öğrenciyken yaptığı kültürel çalışmalar ve adı geçen öğrenci dergisindeki yayınlarla ilgili olduğu sanılıyor.

Geçen yıl İran'da Eğitim Bakanlığı tarafından yayını durdurulan "Sayan" adlı öğrenci dergisi, Peyam-i Nur Üniversitesindeki Azerbaycanlı öğrenciler tarafından kültürel ve toplumsal alanlarda yayınlanmaktaydı.

Son yıllarda İran'da öğrenci aktivistlere yönelik baskılar giderek artmakta olup öğrenci dergileri ve toplulukları kapatılmakta, faal öğrenciler ise gözaltında alınmaktadırlar. Son olarak birkaç hafta önce Azerbaycanlı öğrenci aktivistlerden bazılarının yüksek lisans eğitimi görmeleri, sınavları kazanmalarına rağmen "uygun olmadığı" gerekçesiyle engellenmişti.

Erdebil'de Üç Kültürel Aktivist Gözaltına Alındı

2009-09-16T21:36:00.008+03:00

Güney Sesi: İran'daki Azerbaycanlı kültürel aktivistler Hüseyin (Arif) Lisani, Mohsen Refiyi ve Hamid Heyderi, Erdebil şehrinde gözaltına alındılar. Yerel kaynaklardan alınan habere göre 14 Eylül günü, tutuklama izni bulunmayan güvenlik memurları tarafından Refiyi'nin mağazasında gözaltına alınan aktivistlerin nerede tutuldukları bilinmiyor. Memurların ayrıca mağazadaki bilgisayara ve diğer bazı eşyalara el koydukları bildirildi.

Hüseyin (Arif) Lisani ve Mohsen Refiyi, tanınmış Azerbaycanlı kültürel haklar aktivisti ve eski siyasi tutuklu Abbas Lisani'nin kardeşi ve kuzeni olup Erdebil'deki aktivistlerden, Hamid Heyderi ise İsfahan Üniversitesi'ndeki Azerbaycanlı öğrenci aktivistlerindendirler.

Adı geçen şahısların gözaltına alınması, İran'da eğitim-öğretim yılının başlangıcı olan "1 Mehr" (23 Eylül) gününden önce anadilde eğitim hakkı ve Azerbaycan Türkçesinin İran'da resmi dil statüsü kazanması talebiyle ilgili bildiri ve CDlerin Erdebil şehrinde dağıtılmasının ardından gerçekleşti.

Her yıl 1 Mehr'den önce başta Azerbaycanlılar olmak üzere ülkedeki Fars olmayan etnik topluluklar tarafından anadilde eğitim hakkı talepleri çeşitli barışçıl eylem ve protestolarla dile getiriliyor.

Azerbaycanlı İnsan Hakları Savunucusuna 6 ay Hapis Cezası Verildi

2009-09-05T22:12:00.004+03:00

Güney Sesi: İran'da Azerbaycanlı insan hakları savunucusu ve kültürel aktivist Yaşar Hakakpur'a, Zenjan Devrim Mahkemesi 1. Şubesi tarafından 6 ay hapis cezası verildi.

17 Ağustos Perşembe günü görülen davada aktivist, "sistem aleyhine propaganda" ve "toplumun düşüncelerini olumsuz etkilemek" suçlamalarıyla yargılandı. Mahkeme başkanı Hakim Sadıki, "sistem aleyhine propaganda" suçlamasıyla 6 ay hapis kararı verip diğer suçlamayla ilgili dosya yetkisini Zenjan Ceza Mahkemesine devretti.

Zencan Üniversitesi İslami Birliği üyesi, Hime öğrenci dergisinin sorumlu müdürü, "Kızıl Özen" ve "Zenjan Sözleri" öğrenci dergilerinin yazarı ve İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği'nın (ADAPP) Halkla ilişkiler sorumlusu olan Yaşar Hakkakpur, 21 Ocak 2006'da Doğu Azerbaycan eyaletinin Merağa şehrinde gözaltına alınarak bir ay sonra 30 bin dolar kefalet karşılığında serbest bırakılmıştı.

Sulduz'da Kültürel Aktivist Gözaltına Alındı

2009-09-04T23:14:00.003+03:00

Güney Sesi: İran'ın Batı Azerbaycan eyaletinin Negede (Sulduz) şehrinde Azerbaycanlı kültürel aktivist İskender Ali Mirzayi, 2 Eylül'de gözaltına alındı.

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre İstihbarat Bakanlığı memurları geçen hafta içinde iki kez aktivisti telefonla arayarak 'bilgi vermek' için Bakanlığın Sulduz şubesine gelmesini istemiş, ancak Mirzayi bu çağrının yasal olmaması nedeniyle yazılı bir belge gönderilmediği sürece şubeye gelmeyeceğini belirtmişti. Aktivistin gözaltına alındığı sırada evini arayarak cd, kitap ve diğer bazı eşyalarına el koyan memurların herhangi bir tutuklama ve arama emri olmadan eve girdikleri bildirildi. Mirzayi'nin şu anda nerede gözaltında tutulduğu bilinmiyor.

Azerbaycanlı kültürel aktivist İran'da eğitim yılının ilk günü olan "1 Mehr" (23 Eylül) öncesinde, yani ülkede Fars olmayan etnik topluluklar tarafından anadilde eğitim hakkı taleplerinin en sık dile getirildiği dönemde gözaltına alındı. Aktivistin gözaltına alınmasının, her yıl 1 Mehr günü Azerbaycanlılar tarafından bu nedenle düzenlenen protestolarla ilgili olabileceği sanılıyor.

İran Irkçılığının Anatomisi: Güney Azerbaycan'ın Direniş Hareketinin Temellerine Yansımalar

2009-08-27T01:42:00.007+03:00

Dr. Ali Rıza Asgharzadeh
Çeviren: Sevda Zenjanlı
Son günlerde (2006 yılının Mayıs-Haziran aylarında) İran'daki Azerbaycan bölgesinin şehir ve kasabaları bir kez daha, ülkenin ırkçı ve sömürgeci düzenine karşı verilen mücadeleye sahne oldu. Güney Azerbaycan'da devam eden bu hareket, İran'daki iç sömürgecilik ve ırksal baskı göz önünde bulundurularak değerlendirilmelidir. Bu iki faktörden bahsetmekten kaçınan hakim Fars söylemi, ülkedeki sosyal ve etnik eşitsizlikten tamamen farklı bir tablo çizerek uluslararası medya ve ırkçılık karşıtı güçleri kandırmayı başarmıştır. İran toplumunda önemli sosyal etkenler olan ırkçılık ve sömürgecilik görmezden gelinirse söz konusu Azerbaycan hareketini ve Kürdistan, Khuzistan, Beluçistan, Türkmen-Sahra ile ülkenin diğer bölgelerindeki benzer hareketleri kapsamlı şekilde analiz etmek mümkün olmayacaktır.

Etnik çoğulculuk, farklılık ve çeşitlilik, her zaman İran adlı ülkenin belirleyici özelliklerinden biri olmuştur. Azeri Türkleri, Kürtler, Beluciler, Türkmenler, Araplar, Lorlar, Gilekiler ve Mazenderaniler gibi çeşitli etnik kökenlerden gelen halklar, yüzyıllardan beri İran'da yaşamaktadırlar. Günümüzde İran olarak bilinen yerin uygarlık tarihi, altı bin yıldan öncesine dayanmaktadır. Mevcut arkeolojik/dilsel kayıtlar, bölgede en başından beri etnik,dilsel ve kültürel çeşitliliğin ön planda olduğunu gösteriyor. Ülkede hiç bir etnik grup kesin sayısal çoğunluğu teşkil etmese de günümüzde 30 milyonun üzerindeki nüfuslarıyla Azeri Türklerinin çoğunlukta olduğu söylenebilir.

1925 yılına kadar ülke, geleneksel bir konfederasyon sistemi olarak tanımlanabilecek bir şekilde yönetilmiş ve bütün etnik gruplar dillerini, geleneklerini, kültürlerini ve kimliklerini yaşama ve geliştirme özgürlüğünden yararlanmışlardır. 1925'te Pehlevi rejiminin yönetime gelmesinden itibaren, etnik ve dilsel çoğulculuğa olan doğal eğilim aniden durdurulmuş ve günümüze kadar devam eden tek kültür ve tek dillileştirme süreci başlatılmıştır. Bu şovenist sürecin amacı, Fars azınlığın dil, tarih, kültür ve kimliğini, bütün İranlıların tek ortak dil, tarih, kültür ve kimliği olarak sunmaktır.

80 yıldan uzun süredir, İran'ın merkezi devletinin rolü, ülkedeki etnik ve dilsel çeşitliliği inkar etmek ve yok saymak olmuştur. Pehlevi rejiminin ülkedeki kültürel, dilsel ve etnik farklılıkları yok etmeye odaklanması gibi, şimdiki İslam Cumhuriyeti de asimilasyon, dışlama ve ırkçılık siyasetlerini devam ettirmiştir. Şimdiki yapıda, geçmiş rejimden miras kalan dışlamacı ve ırkçı uygulamalara cinsiyet ve din temelli baskılar da eklenmiştir. Devlet güçlerinin ırkçı siyasetlerine, baskın etnik gruba mensup olmaları sayesinde ülkedeki tek dil, tek kültür ve ırkçılık yapısından ayrıcalıklar kazanan bir çok Fars yazar, entellektüel ve düşünürün ideolojik ve söylemsel desteği eşlik etmiştir. Bu destekçiler topluluğuna, Fars ırkçılığına verdikleri candan destekle Farsların kendilerini bile şaşırtan, Fars olmayan asimile yazar ve entellektüeller de dahildir. Örneğin, Mahmud Afşar, İrej Afşar ve Ahmed Kesrevi gibi Türk kökenli şahıslar da bu çirkin ırkçı sistemin kurulucuları arasındadırlar.

Devlet güçleri, elitler ve farslaşmış entellektüeller bir araya gelerek çağdaş dünyadaki en ırkçı sistemlerden birini ayakta tuttular. Eski ve gözden düşmüş Aryanizm paradigmaları ve 18-20. yy. Avrupasının ırkçı teorilerinden beslenen bu saf ırkçılık, Amerikan Jim Crow ırkçı sisteminden, Nazizmden, Avrupa faşizminden ve Güney Afrika Apartheid rejiminden daha uzun ömürlü olmuştur. Sonuç olarak, Almanya, Avrupa, ABD ve Güney Afrika'daki benzerleriyle kıyaslandığında İran'daki Fars ırkçılığı, dayanıklılık, normalleşme ve asimilasyon kapasitesi açısından büyük bir başarı örneği göstermiştir. Aşağıda bu egemen ırkçı söylem ve pratiğin bazı belirgin özelliklerinden bahsedilmiştir:

1. Aryan (Ari) Irkının Üstünlüğü Söylemi
İran'daki Fars Irkçılığı, sözde Ari ırkının üstün olduğu bir dünya görüşünün savunucusudur. 18.-20. yüzyıl Avrupa ırkçılığından fikirlerinin teorik/ideolojik kaynağı olarak yararlanan egemen grup, ülke kaynaklarını bu üstün Ari ırkının İran'daki varlığı ve tarihinin araştırılması için harcamaktadır. Buna rağmen, İran'da Aryanist bakış açısını reddeden ciddi bilimsel çalışmalara destek verilmemesi bir yana, bunların yayınlanmasına bile izin verilmemektedir. Örneğin tarihçi Naser Poorpirar'ın Sasani İmparatorluğu'yla ilgili olan son çalışmasının İran'da yayınlanmasına izin verilmedi. Kendi internet sitesinde (http://naria.persianblog.com/) verilen bilgiye göre yazar kitabı Singapur'da yayınlayarak dağıtım için İran'a geri gönderdi. İran'ın islam öncesi tarihinin oryantalist yorumunu eleştirel bir şekilde inceleyen bir çalışmanın İslam Cumhuriyeti'nde herhangi bir sansürle karşılaşmayacağı sanılabilir ancak durum böyle değil. Poorpirar'ın ve ona benzer çalışmaların yayınlanması, İran'ın Aryan/Fars merkezli tarihini sorgulayarak kurmaca, sahte ve iki yüzlü yanını ortaya çıkarmaları nedeniyle engelleniyor.

2. İran'ın Aryanların Ülkesi Olduğu Söylemi
Fars ırkçılığı İran'ı açıkça, hakim Fars topluluğun dili, kültürü ve kimliğiyle özdeşleştirilen sözde Aryanların ülkesi olarak tanımlar. Bu ırkçı aşama doğrultusunda Farsça ülkenin tek milli/resmi dili ilan edilmiş ve Fars kültürü bütün İranlıların milli kültürü olarak tanımlanmıştır. Aynı şekilde İran tarihi sözde Ari ırkına mal edilerek diğer etnik toplulukların tarihleri, hikayeleri ve anlatıları dışlanmış, çarpıtılmış ve yok edilmiştir. Bu dışlama, devlet sponsorluğunda düzenlenen araştırma projeleri, okul kitapları, üniversite notları, eğitim müfredatı, araştırma fonları tahsisi vb. altında gerçekleşmiştir. Kısaca İran'daki ırkçı düzen altında İranlı olmak, Fars olmakla eşit hale getirilmiştir. Bu tür ırkçı bir kimlik tanımlaması, Fars olmayan ve anadili olarak Farsça konuşmayan toplulukların yabancılaşması ve ötekileştirilmesine hizmet etmektedir.

3. İran'ın Ari Ulusunun Dil Vasıtasıyla Arınması Söylemi
Eski Avrupa'nın ırkçı bakış açısından esinlenen İran'daki hakim söylem, ırkı dille eşit tutmakta ve Azeri Türkleri gibi Fars olmayan topluluklara Hint-Avrupa dilleriyle bağlantılar yaratarak onların binlerce yıl önce Hint-Avrupa dillerinde konuştukları ve buna göre Ari ırkından olduklarını göstermeye çabalamaktadır. Bu söyleme göre söz konusu topluluklar kendilerini değersiz dilsel/etnik/kültürel kimliklerinden arındırarak üstün Ari ırkının dili olan Farsça'yı konuşmalıdırlar.

Tarih öncesi (ve hayal ürünü) dillerin bu şekilde yeniden oluşturulması, ırksal ve dilsel kimlikleri temellendirmekte ve onlara kökenleri, ortaya çıkışları vb. uydurma tarihi faktörler vasıtasıyla öncelik tanıyarak; kimin kimden daha önce geldiği, ilk gelenin kim olduğu, son gelenin kim olduğu, kimin dilinin diğerlerinden daha önce konuşulduğu ve sonuç olarak kimin diğerlerinden daha üstün olduğu gibi anlamsız fikirleri çoğaltmaktadır. Bunlar ise çeşitli etnik/ulusal topluluklar arasında gereksiz 'yarışlar' oluşturarak aralarında kin, güvensizlik ve anlayışsızlık oluşturmaya hizmet etmektedir, ki bu durum onları hakim ırkçı düzen altında sömürülerek asimile edilmeye karşı savunmasız bırakmaktadır.

İran'daki ırkçı düzen çerçevesinde ülkenin Farsça olmayan dilleri açıkça yasaklanmış ve eğitim, öğretim, yazışma ve yönetim dilleri olmaları engellenmiştir. Hakim topluluk Farsça dışındaki dilleri yasaklayarak azınlıklaştırılmış toplulukların kimliğini çiğnemekte, beyinlerini zapt etmekte ve ruhlarını hissizleştirmektedir. Onlar, coğrafi bölgelerin, şehirlerin, köylerin, kasabaların ve sokakların yerel isimlerini kaldırmış; dışlanmış etnik gruplara mensup tarihi kahramanları, edebi şahsiyetleri, bilim adamlarını, popüler film yıldızı, şarkıcı ve dansçılar ile sanatçıları ise kendine maletmiştir. Anadili Farsça olmayan toplulukların çocuklarına diledikleri isimleri koymaları, kendi yerel dillerini, kültürlerini, isimlerini, kelimelerini ve sembollerini kullanmaları engellenmiş, egemen söylem ve pratik tarafından onaylanan isim ve simgeleri kullanmaya mecbur edilmişlerdir.

4. Tarihi, Dini ve Edebi Yorumlama Çalışmalarında Anakronizm
İran'daki egemen söylem, kullandığı anakronik analiz metoduyla çeşitli tarihi olayları ve "Avesta" ile Firdevsi'nin "Şahname"si gibi klasik edebi eserleri tamamen ırkçı bir şekilde yorumlamaktadır. Söz konusu tarihi metinler, çağdaş ırkçı teorilere ve bu metinlerin yazıldığı dönemde var olmayan kavramlara göre yorumlanmaktadırlar. Tarihin bu şekilde çarpıtılması İran'da hakim olan ırkçı düzenin devam etmesini kolaylaştırmakta ve bu yorumlar ülkenin tek bir ırk tarafından sahiplenmesine meşruiyet kazandırarak, tek dil, tek tarih, tek kültür ve tek kimlik siyasetine yarar sağlamaktadır. Anakronizm, günümüzde İran'da devam eden baskılara, dışlama ve imha politikalarına tarihi bir mazeret sunmaktadır.

5- Özcülük İnancı ve İranlılığa Özcü Bir Bakış Açısı
İran'daki egemen söylem, ırka ve dile dayalı özcü bir kimlik anlayışını savunmaktadır. Irkçı düzen kimliklere sabit olmayan, değişime açık ve akıcı kavramlar olarak bakmak yerine kişilere ve topluluklara "İranlılık" (İraniyyat) derecelerine göre sabit kimlikler dayatmaktadır. Bu özcü bakış açısı doğrultusunda, Hint-Avrupa dillerini konuşanlar gerçek İrani kimlik mensupları olarak tanımlanmakta ve bundan dolayı Sami ya da Türki dilleri konuşanlardan daha İranlı sayılmaktadırlar.
Hakim düzen, güçsüz kılınmış topluluklar arasında düşmanlık yaratmak için ırk kartını kullanarak, onlar arasında oluşabilecek herhangi bir dayanışmayı önlemeye çabalamaktadır.
Toplumun bir kısmını asıl İranlılar, gerçek Ariler, İran'ın esas sahipleri gibi tanımlayarak bir "böl ve yönet" politikası izlenmekte ve çeşitli etnik gruplar arasına kin ve güvensizlik tohumları ekilmektedir. Aynı zamanda etnik köken ve dile dayalı bir nüfus sayımının gerçekleştirilmesi engellenmekte, böyle bir sayımın ülkede Fars ve Fars olmayan toplulukların gerçek boyutunu ortaya çıkarmasından korkulmaktadır. İran'ın asıl sahipleri, gerçek Ariler ve benzer ırkçı kavramların abartılı ve provakatif şekilde vurgulanmasına rağmen, etnisite-dil kaynaklı bir nüfus sayımının gerekliliği, üniversitelerde etnik çalışma bölümlerinin açılması ve etnik topluluklar ile ilişkilerin araştırılması gibi gerçek sorun ve ihtiyaçlar düşünülmemekte ve gözardı edilmektedir.

6- Irkçı Uygulamaların Sistematikleşmesi
İran'daki ırkçı düzen, azınlıklaştırılmış toplulukların haklarını savunan aktivistleri güçsüz kılmak, suçlulaştırmak ve cezalandırmak için devlet organlarının zorlayıcı gücünden yararlanarak onları işbirlikçi, ayrılıkçı, yabancı devletlerin ajanı vb. olarak etikletlemektedir. Soğuk savaş döneminde ırkçılık karşıtı eylemcilerin komünist ve KGB ajanı olarak yaftalanmasına alışılmıştı. Bugünlerde ise bu eylemciler CIA, İsrail, Siyonizm, Türkiye hatta Azerbaycan casusları olarak adlandırılıyorlar. Bu uygulamalarla egemen düzen azınlıklaştırılmış toplulukların eşit muamele, adalet ve tarafsızlık gibi yasal taleplerini reddetmektedir. Etnik ve dilsel tabanlı her türlü faaliyet vahşice bastırılmakta ve çeşitli milliyetlerin kendi kaderini tayin etme hakkı şiddetle inkar edilerek ayıplanmaktadır. Ekonomi cephesindeyse devlet ülkenin kaynaklarını fabrikalar, altyapı ve kalkınma projeleri kurmak için İsfahan, Şiraz, Yezd ve Kerman gibi Fars nüfuslu şehirlere yoğunlaştırmakta , Kürdistan, Beluçistan, Azerbaycan ve diğer Fars olmayan bölgeler ise gün geçtikçe fakirlik ve yoksunluğa daha çok saplanmaktadır.

Irkçı Düzene Karşı Direniş
Sonuç olarak günümüzdeki Güney Azerbaycan Hareketi ve diğer azınlıklaştırılmış toplulukların hareketleri, bu ırkçılık ve sömürgecilik karşıtı bağlamda ele alınmalıdır. Tarih, dil, edebiyat ve eğitim sistemi, dışlanmış "Öteki" üzerinde tahakküm ve boyun eğdirme mücadelesinin devam ettiği temel alanlar haline gelmiştir. Egemen grup bu öncelikli alanları, baskıcı politik zeminini sürdürmek, hakimiyetini ve ayrılıkçı statüsünü meşrulaştırmak ve zalimane tavrını haklı çıkarmak için kullanmaktadır. Ötekileştirilmiş kesim ise aynı alanları, sorgulamak, meydan okumak, mücadele etmek ve nihayetinde baskıcı egemen düzeni yenmek amacıyla kullanmaktadır. Örneğin dilsel alanda, azınlıklaştırılmış halkların dilleri yasaklanmış ve egemen düzen, kendi dilini onların yerine geçirmiştir. Diğer yandan azınlıklaştırılmış kesim, dışlanmış yerel dilini geri isteyerek diriltmeye ve böylece kendini tanımabilmeye, ifade edebilmeye ve yönetebilmeye çalışmaktadır. Egemen kesimin tarihi, dışlanmış "Öteki"nin meşruiyetini inkar etmek için kullanması gibi ötekileştirilmiş olan da, egemen düzen tarafından dayatılmış olan tarihi, kendi tarih tezleriyle reddetmektedir. Egemen düzen, eğitim sistemini, ırkçılık ve asimilasyon politikalarını uygulamak için kullanmaktadır. Diğer kesim ise eğitim ve okullaşmanın amacını, herkese tarafsızlık, eşitlik ve adalet sağlayabilmek için yeniden tanımlamaktadır.

Dışlanmış taraf, ırkçılık ve baskıya karşı tüm gücüyle savaşırken, tarih, edebiyat, dil ve eğitim sistemi gibi stratejik alanlara çok az erişimi olduğu için mücadelesinin ne kadar zahmetli olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Sömüren ve sömürülen arasındaki mücadelenin sonucuna hayati etkileri olan bu alanlar çoğunlukla egemen kesimin kontrolündedir. Egemen düzen kendi halinde bırakılırsa, ötekileştirilen tarafın sonunda sömürgeciliğin, baskı ve ırkçılığın temellerini sarsabilme ihtimali çok azdır. Buna göre dünyanın her yerindeki ilerici güçlerin, bu ırkçılık ve sömürgecilik karşıtı mücadelelerin farkına vararak onlara her yolla destek olmaları şarttır.

*Dr. Ali Reza Asgharzade, Toronto Üniversitesi Siyasi Bilimler, Felsefe ve Sosyoloji bölümlerinden mezun olup York Üniversitesi Sosyoloji Departmanında öğretim üyesidir.
Asgharzade'nin uzmanlık alanları Küreselleşme, İran Çalışmaları, Ortadoğu Kültür ve Toplumları, Sosyal Teori, Eğitim Sosyolojisi ve Sosyal Eşitsizliği içermektedir. Yazıları birçok uluslararası dergide yer bulan Asgharzade'nin son kitabı "İran ve Çoğulculuğun Ayak Sesleri, Ari Irkçılığı, İslami Köktendincilik ve Demokratik Çabalar” (Iran and the Challenge of Diversity: Aryanist Racism, Islamic Fundamentalism, and Democratic Struggles) 2007 yılında Kanada'da yayınlanmıştır.

Ali Reza Ferşi Serbest Bırakıldı

2009-08-25T00:16:00.004+03:00

Güney Sesi: İran'da Azerbaycanlı kültürel aktivist ve Tebriz Üniversitesi öğretim görevlisi mühendis Ali Reza Ferşi, 95 gün gözaltında tutulduktan sonra 70 bin dolar teminat karşılığında serbest bırakıldı.

Ferşi, 22 Mayıs'da Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkıyla ilgili slogan atması nedeniyle güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmıştı.

Gözaltındaki Ali Reza Ferşi'nin Durumu Belirsizliğini Koruyor

2009-08-23T00:52:00.003+03:00

Güney Sesi: İran'da Tebriz Üniversitesi öğretim görevlisi ve Azerbaycanlı kültürel aktivist Mühendis Ali Reza Ferşi, 22 Mayıs'tan beri anadilde eğitim hakkı talebi nedeniyle gözaltında tutuluyor. Ferşi'nin anadil ve kültürel haklar aktivisti olan eşi Sima Didar da 18 Haziran'da yetkililer tarafından eşini hapishanede ziyaret etmeye çağrıldığı sırada gözaltına alınmış ve bir ay sonra serbest bırakılmıştı. Ferşi'nin avukatı Abbas Cemali, VOA kanalının Farsça bölümüyle yaptığı röportajda müvekkilinin durumunun detaylarını açıkladı:

Mühendis Ali Reza Ferşi 22 Mayıs'ta Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkında gözaltına alınmış ve kendisine "milliyetçilik" ile "bölücülük" suçlamaları yöneltilmiştir. Bir diğer suçlama "İran Halkın Mücahidleri kuruluşunun taraftarı olmak"tır ki bu iki suçlamanın yanyana gelmesi hiç bir zaman düşünülemez, yine de kendisi bu suçlamalarla gözaltına alınmış olup hala hapishanede tutulmaktadır. Sorgulanması tamamlanmıştır ama hala tutuklama kararıyla hapishanededir, biz karara itiraz ettik ama mahkeme hala herhangi bir karara varmış değil.

VOA: Müvekkilinizle şu ana kadar hiç görüşebildiniz mi?

-Evet kendisiyle iki ya da üç kere iletişim kurabildim ama dosyasını incelemeye fırsatım olmadı çünkü sorgulama sürecinde bu imkan yoktu ve şu ana kadar da mümkün olmadı.

VOA: Kendisinin eşinin de gözaltına alınarak bir süre hapishanede tutulduğu söyleniyor. Bu konuda bilgi verebilirmisiniz?

Evet, eşi de aynı suçlamalarla gözaltına alındı ve ne yazık ki gözaltına alınma şekli hiç bir ahlaki ve yasal yönteme uygun değildi, bir gün yetkililer beni arayarak, o güne kadar tecritte tutulan ve görüşmemize izin verilmeyen Ferşi'yi görmesi için eşini Tebriz'de İstihbarat Bakanlığı'nın gözaltı merkezine getirmemi söylediler, ben de kendilerine güvenerek Sima Didar'la oraya gittim ancak ne yazık ki oraya vardığımızda güvenlik memurları bir celb belgesini göstererek görüşme izni vermek yerine kendisini gözaltına aldılar, Bayan Didar 16 gün gözaltında tutulduktan sonra 50 bin dolar kefalet karşılığında serbest bırakıldı ancak eşi hala hapishanede tutuluyor.

VOA: Ali Reza Ferşi'nin gözaltına alındığı anla ilgili bilgi verebilirmisiniz, elimizde kendisinin gözaltına alındığı sırada anadilde eğitim hakkıyla ilgili slogan attığı görüntüler var, kendisi gözaltına alındığı sırada parkta bir konuşma mı yapıyordu?

Hayır, o sırada bir konuşma yapmıyordu. Söz konusu parkta bir yürüyüş düzenlenmişti ve Azerbaycan Türkçesinin anadil olarak konuşma, okuma ve yazmada kullanılması gerektiğine inanılan bir grup da ordaydı. Onlar bu düşünceleri nedeniyle "bölücülük" suçlamasıyla karşılaştılar, oysa gözaltına alınanlardan hiçbiri ayrılıkçı değildi. İnsani kurallara göre anadilde okumak ve yazmak temel bir haktır ve Anayasanın 15. ile 19. maddelerine göre bu hakkı talep etmek de serbesttir. Bu onların bakış açısı ve o gün orada toplanma nedenleri de buydu ancak ne yazık ki gözaltına alındılar. Umarım dosyanın sorumlusu olan hakim, tutuklama kararına itiraz edişimizi dikkate alır çünkü şu anda Mühendis Ferşi 3 aydan uzun süredir gözaltında tutuluyor, oysa yöneltilen suçlamalar onun tutuklanmasını gerektirmiyor ve kendisi üniversitede öğretim görevlisi olduğu için gözaltına alınması 300-400 öğrencinin durumunun belirsiz kalmasına neden oldu. Biz itirazımızda bunu da belirttik ve umarım mahkeme bu noktayı da dikkate alarak müvekkilimi duruşma tarihine kadar serbest bırakır.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği'nin (ADAPP) Aylık Raporu- Temmuz 2009

2009-08-18T21:02:00.009+03:00

İran'daki Azerbaycanlılara yönelik sistematik insan hakları ihlalleri 2009 yılının Temmuz ayında da devam etmiş, kültürel aktivistler geçen aylarda olduğu gibi keyfi gözaltılara, işkence ve kötü muameleye maruz kalmışlardır. Gözaltındaki aktivistlerin avukat tutma ve aileleriyle görüşme hakları tanınmamaktadır.

Gazeteci ve İnsan Hakları Savunucusu, Sekiz Yıl Hapis Cezasını Çekmek Üzere Tutuklandı
Azerbaycanlı gazeteci ve insan hakları savunucusu Said Metinpur, 11 Temmuz günü Tahran Devrim Mahkemesi 15. Şubesi tarafından çağrılarak, sekiz yıl hapis cezasını çekmek üzere Evin Hapishanesine gönderilmiştir. Said Metinpur, 25 Mayıs 2007 tarihinde Zenjan şehrinde gözaltına alınarak, 278 gün boyunca mahkemeye çıkarılmadan ve suçlamaları belirtilmeden hücrede tutulmuş, daha sonra 500 bin dolardan çok teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. 9 Haziran 2008'de Tahran Devrim Mahkemesinin 15. Şubesinde kapalı celsede Hakim Salavati'nin başkanlığında yargılanan gazeteci, "yabancılarla iletişim kurmak" (casusluk) suçlamasıyla yedi ve "sistem aleyhine propaganda yapmak" suçlamasıyla bir yıl olmak üzere, toplam 8 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Azerbaycanlı insan hakları savunucusuna verilen bu ceza, Kasım ayında Tahran Temyiz Mahkemesi tarafından da onaylanmıştı. Said Metinpur, serbest bırakıldıktan sonra gözaltı döneminde gördüğü baskılardan kaynaklanan bel ağrısı ve sindirim sistemi sorunları gibi sağlık sorunları çekmeye başlamıştı.

Güvenilir kaynakların ifadelerine göre İran İstihbarat Bakanlığı görevlileri Metinpur’u yapmadığı suçlara itiraf etmesi için işkence etmişlerdir. Bu süre boyunca onun avukatı ve ailesiyle iletişim kurması engellenmiştir. Aktivistin kardeşi Ali Rıza Metinpur da, kendisine yönelik baskıların bir devamı olarak 28 Ağustos 2008 tarihinde gözaltına alınmıştı.

Tahran Üniversitesi felsefe bölümü mezunu ve haftalık yayınlanan "Yarpaq" (Azerbaycan Türkçesi’nde: Yaprak) ile "Moc-e Bidari" (Farsça: Uyanış Dalgası) dergilerinin yazı işleri topluluğu üyesi, webblog -internet günlüğü- yazarı ve insan hakları savunucusu olan Metinpur, Türkiye'ye yaptığı bir yolculuktan sonra bu suçlamalarla karşılaşmıştır.
Uluslararası Af Örgütü, Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü, Front Line ve Gazetecileri Savunma Birliği kuruluşları daha önce yayınladıkları raporlarda Said Metinpur'u düşünce suçlusu olarak gördüklerini belirterek hiç bir ön şart olmadan bir an önce serbest bırakılmasını talep etmişlerdir.

Azerbaycanlı Öğrenci Aktivistler Tutuklandı
Tebriz Devrim Mahkemesi tarafından bir yıl kesin ve iki yıl şartlı hapis cezasına çarptırılan Azerbaycanlı öğrenci aktivistler Feraz Zehtab, Aydın Haceyi ve İhsan Necefi, 8 ve 9 Temmuz günlerinde tutuklanarak hapis cezalarını çekmek üzere Tebriz Hapishanesine gönderilmiştir.

9 Şubat 2009'da "Azoh" (Azerbaycan öğrenci hareketi) adlı webblogun yazarlığıyla ilgili Tebriz Devrim Mahkemesi 1. Şubesinde Hakim Hemler tarafından yargılanan Tebriz Üniversitesi öğrencileri Seccad Radmehr, Feraz Zehtab, Aydın Haceyi, Amir Merdani, İhsan Necefi ve Malek Eşter İsfahan Üniversitesi öğrencisi Mecid Makudi "sistem aleyhine propaganda" ve "milli güvenlik aleyhine faaliyet eden kuruluşa üyelik" suçlamalarıyla, daha sonra Temyiz Mahkemesi tarafından da onaylanan bir yıl kesin ve iki yıl şartlı hapis cezasına çarptırılmışlardı.

Adı geçen aktivistler 2008 yılının yaz aylarında Tebriz’ın istihbarat görevlileri tarafından gözaltına alınmış ve yaklaşık üç ay boyunca işkence altında gözaltında tutulup teminat karşılığında serbest bırakılmışlardı.

Uzun süren gözaltı dönemleri ve yeni gözaltılar
Meşkinşehr (Hıyav) şehrinde, Azerbaycanlı kültürel aktivist ve üniversite öğrencisi Cafer Agamohammedi, 21 Temmuz'da öğrenci evinde güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmıştır. Aktiviste şu ana kadar ailesi ve yakınlarıyla iletişim kurma izni verilmemiştir. görevliler, aktivisti gözaltına aldıkları sırada evini arayarak kitaplarına, not defterlerine ve diğer kişisel eşyalarına el koymuşlardır.

Yerel kaynakların ifadelerine göre adı geçen aktivistin gözaltına alınmasının, Haziran ayının sonlarında Meşkinşehr'de Azerbaycanlıların anadil ve kültürel haklarıyla ilgili yayılan ve eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin Azerbaycanlılarla ilgili fıkra anlatırken görüntülendiği videonun kınandığı bildirilerden kaynaklanmasına ihtimal verilmektedir.

Yazar ve Türkçe öğretmeni Hasan Abdullahi (Ümidoğlu) 13 Temmuz günü Tebriz'deki evinde emniyet memurları tarafından gözaltına alınarak, İstihbarat Bakanlığı gözaltı merkezine ve daha sonra Tebriz Hapishanesine nakledilmiştir. Adı geçen aktivistin yakınlarının ifadelerine göre şu ana kadar, gözaltına alınma nedeniyle ilgili bilgi alınamamıştır. Güvenlik güçleri, aktivisti gözaltına aldıkları sırada evini arayarak bazı kitaplarına ve yazılarına el koymuşlardır.

9 Haziran'da Tahran'ın İslamşehr bölgesinde gözaltına alınan Azerbaycanlı kültürel aktivist Mahmud Ocaklı, 19 Temmuz'da ailesiyle görüşebilmiştir. Yakınlarının açıklamalarına göre Ocaklı'nın dosyasından sorumlu olan hakim, kendisini 50 bin dolar teminat karşılığında serbest bırakma kararı vermiş, ancak ailesi ve yakınları henüz bu miktarı temin edip mahkemeye ödeyememişlerdir.

Serbest Bırakılanlar
9 Haziran'da Mahmud Ocaklı'yla birlikte gözaltına alınarak Evin Hapishanesine nakledilen Azerbaycanlı kültürel aktivist Behnam Şeyhi, 55 gün gözaltında tutulduktan sonra 3 Ağustos günü 50 bin dolar teminat karşılığında serbest bırakılmıştır.

Şeyhi gözaltı döneminin neredeyse tamamını Evin Hapishanesi'nin 209. bölümünde fiziksel ve psikolojik baskılar altında geçirmiş ve kötü muameleyi protesto etmek için girdiği 15 günlük açlık grevi sonucunda böbrek rahatsızlığına yakalanarak 2 gün boyunca hastanede tutulmuştur.

Adı geçen aktivistler, İslamşehr mahallelerinde, Cumhurbaşkanı adayı Musevi'nin propaganda çalışmalarının yer aldığı duvarlara Farsça "Azerbaycanlıların Talebi: Anayasanın 15. ve 19 maddelerinin uygulanmasıdır" sloganını yazmaları ve aynı sloganı kağıt paralara basmalarıyla ilgili olarak gözaltına alınmışlardı.

Meşkinşehr (Hıyav) şehrinde 31 Mayıs günü İstihbarat Bakanlığı görevlileri tarafından gözaltına alınarak Erdebil Hapishanesine nakledilen Azerbaycanlı kültürel aktivistler İlgar Müezzinzade, Mansur Seyfi ve Ferdin Nobaht, teminat karşılığında serbest bırakılmışlardır.

İlgar Müezzinzade 23, Ferdin Nobaht ve Mansur Seyfi ise 38 gün gözaltında tutulduktan sonra 8 Temmuz günü kişi başı 30 bin dolar teminat karşılığında serbest kalmış ve suçlamaları "sistem aleyhine propaganda yapmak" olarak belirtilmiştir.

Yerel kaynakların ifadelerine göre bu aktivistler, Haziran ayının sonlarında Meşkinşehr'de Azerbaycanlıların anadil ve kültürel haklarından bahsedilen ve eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin Azerbaycanlılarla ilgili fıkra anlatırken görüntülendiği videonun kınandığı bildirilerin dağıtımından sonra gözaltına alınmışlardır.

16 Haziran günü, tutuklanan Azerbaycanlı gazeteci ve insan hakları savunucusu Said Metinpur'un serbest bırakılması için düzenlenen dua toplantısıyla ilgili olarak gözaltına alınarak Zenjan şehrindeki İstihbarat Bakanlığı gözaltı merkezine nakledilen Azerbaycanlı kültürel aktivistler Rıza Abbasi, Ahmed Medadi ve Mühendis Rauf Taheri, 12 gün boyunca gözaltında tutulduktan sonra 20 bin dolar kefalet karşılığında serbest bırakılmışlardır.

Bundan önce Zenjan şehrindeki İstihbarat Bakanlığı memurları, Said Metinpur'un anne ve babasını çağırarak, hiç bir Azerbaycanlı aktivisti evlerine almamaları, aksi takdirde Evin Hapishanesindeki oğullarına kötü davranılacağı yönünde tehdit etmişlerdir.

Aynı gün Zenjan şehrindeki kültürel aktivistlerden Tevekkül Ganilu, şehrin İstihbarat Bakanlığı ofisinde birkaç saat boyunca sorgulanarak serbest bırakılmıştır. Memurlar Ganilu'ya, Said Metinpur için dua toplantısı düzenlenmesinin kanunlara aykırı olduğunu söylemişlerdir. Güvenlik memurları ayrıca, Zenjan'daki bir çok Azerbaycanlı kültürel aktivisti telefonla arayarak kendilerine söz konusu toplantıya katılmamalarını, aksi takdirde topluca gözaltına alınacaklarını söyleyerek tehdit etmişlerdir.

Alevi Tutuklu Yunis Agayan'ın İdam Haberi Tekzip Edildi
Urmiye Hapishanesindeki Azerbaycanlı Alevi (Ehl-i Hakk) tutuklu Yunis Agayan'ın ailesi ve yakınları, internette yayılan idam haberini tekzip etmişlerdir.

Yakınlarının ifadelerine göre Yunis Agayan, memurlar tarafından tartışma çıktığı gerekçesiyle hücreye hapsedilmiş ve burda beş gün boyunca psikolojik işkenceler altında tutulduktan sonra, hapishanenin genel bölümüne nakledilmiştir.

Yunis Agayan, Mehdi Kasımzade, Sehend Ali Mehemmedi, Bahşali Mehemmedi ve İbadullah Kasımzade, Ehl-i Hakk (Alevi) inancının Ateşbeyli tarikatına mensup olup, Batı Azerbaycan eyaletinin Koşaçay (Miyandoab) eyaletinde 4 yıl önce güvenlik güçleriyle Alevi köylüler arasında çıkan çatışmada tutuklanmışlardı. Mahkemede idam cezasına çarptırılan Azerbaycanlı Alevilerin üçünün cezası, temyiz mahkemesinin kararıyla Yezd Hapishanesi’nde 13 yıl hapis cezasına dönüştürülmüş, ancak Mehdi Kasımzade ve Yunis Agayan'ın idam cezaları kaldırılmamıştı. 27 yaşındaki Alevi mahpus Mehdi Kasımzade 28 Şubat 2009 sabahı idam edilmiştir, halen Urmiye Hapishanesi’nde tutuklu bulunan Yunis Agayan'ın idam hükmünün ne zaman infaz edileceği ise bilinmemektedir.

Uluslararası Af Örgütü, 27 Nisan Pazartesi günü yayınladığı acil eylem çağrısında Yunis Agayan'ın durumuyla ilgili endişelerini bildirerek idam hükmünün kaldırılması çağrısında bulunmıştur.

Yıllık Babek Kalesi Toplantısına Katılımın Engellenmesi
İran güvenlik güçleri, Babek Kalesi toplantısı öncesinde, 2-3 Temmuz günleri Babek Kalesi ve Keleyber kasabası civarında toplanmayı yasakladığını duyurmuştur. Bu yasağın nedeni, bölgede Devrim Muhafızları'nın (Sepah Pasdaran) askeri manevra yapmayı planlaması olarak gösterilmiştir. İran Devrim Muhafızları ayrıca Eher şehri ve Keleyber kasabasında bildiriler yayarak halka, bu günlerde Babek Kalesi'ne gitmekten uzak durmaları çağrısında bulunmuşlardır.

Azerbaycanlılar her yıl, Azerbaycan milli kahramanı Babek Hürremdin'in doğum yıl dönümü olan 2-3 Temmuz günlerinde, İran'ın kuzeybatısındaki Keleyber kasabasında bulunan Bezz -Babek- Kalesinde bir araya gelerek kültürel anma toplantıları gerçekleştirmektedirler. Ancak İran devleti, 2005 yılından beri bu kültürel toplantıların yapılmasını engellemekte ve bir hafta öncesinden bu tarihi kaleye giden yolları kapatarak bölgede askeri manevralar yapmaktadır.

Bir Kadın Tebriz'de Recm Edilme Tehlikesiyle Karşı Karşıya
Sakine Mohammadi (Aştiyani) adlı Azerbaycanlı kadın, Tebriz şehrinde recm (taşlanarak öldürülme) cezasına çarptırılmıştır. O, dört yıldan beri "zina" suçlamasıyla Tebriz Hapishanesi'nde tutulmaktadır.

Avukat Muhammed Mustafavi'nin Azerbaycan Cumhuriyetinden yayın yapan "Azadlıq" radyosuyla yaptığı röportajda verdiği bilgilere göre "Aştiyani, daha önce aynı suçlamayla 100 kırbaç cezasına çarptırılmıştır. Ancak bu cezanın uygulanmasından sonra eşinin bilinmeyen bir şekilde öldürülmesi üzerine tekrar yargılanmıştır. O mahkemede, başka erkeklerle ilişki kurarak zina yaptığını 'itiraf etmeye' zorlanmıştır, ancak kendisi mahkeme önünde bu itirafını defalarca tekzip etmiş ve bunu söylemeye mecbur edildiğini açıklamıştır. Davaya beş hakimden oluşan bir heyet bakmış ve hakimlerden ikisi beraat, üçü ise recm cezası verilmesine karar vermiştir."

Avukat, hakimlerden ikisinin beraat kararı vermesini, daha önce 100 kırbaç cezası uygulanmasını ve diğer faktörleri göz önünde tutarak karara itiraz etmiş ve temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Bu yılın Haziran ayında İran'da recm ve el kesme gibi cezalara son verilmesi gündeme gelmiş, ancak bu maddeler anayasadan kaldırılmamıştı.

"Said Metinpur'un Sağlık Durumu Ağır"

2009-08-16T17:20:00.002+03:00

Güney Sesi: İran'da Temmuz ayında tutuklanarak 8 yıllık hapis cezasını çekmek üzere Evin Hapishanesine nakledilen Azerbaycanlı insan hakları savunucusu Said Metinpur'un sağlık durumu ağır. İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği (ADAPP) sözcüğü Vahid Karabağlı'nın açıklamalarına göre onun tedavi başvurularına cevap verilmiyor. VOA Radyosunun Azerbaycan bölümünün V. Karabağlı'yla yaptığı röportaj aşağıdadır:

VOA: Sizdeki bilgilere göre Said Metinpur'un sağlık durumu nasıl? Genel olarak onla iletişim kurma imkanınız var mı?

- Said Metinpur'un sağlık durumu şu anda ağır. Çünkü o daha önceki gözaltı döneminde ağır işkenceler altında sorgulanmıştı. Açıklamalara göre şu anda tutulduğu yerin koşulları sağlıklı değil, 10 kişilik koğuşta 30 kişi tutuluyor. Metinpur'un cezaevine nakledildiği sırada da bazı sağlık sorunları vardı. Şu anda tedavi görmesine izin veirlmiyor. Ailesi tedavi başvurularına yanıt verilmediğini söylüyor. Bu yüzden şu anda baş ve bel ağrıları, baş dönmeleri var. Ailesi başka bir şehirde yaşadığı için görüşmeleri zor, ancak haftada bir kaç kez telefonla konuşabiliyorlar.

VOA: Said Metinpur'un tutuklanma nedeni nedir?

- Said Metinpur 2007 yılının Mayıs ayında tutuklanmıştı. Dokuz aylık gözaltı süresinin yedi ayını tecritte (hücrede) geçirdiği için ailesiyle iletişim kuramıyordu. Hatta ailesi onun nerde tutulduğunu ve hangi suçlamaların yöneltildiğini de bilmiyordu. Şu anda ise "milli güvenliği bozmak", "sistem aleyhine propaganda" ve "yabancı ülkelerle iletişim kurmak" suçlamalarıyla tutuklu bulunuyor. Ona, "İran'da kadife devrim yapmaya çalıştıkları" iddiasıyla 8 yıl hapis cezası verildi. Ancak Metinpur'un çalışmaları hiç bir zaman siyasi olmamıştı, o her zaman İran'daki Azerbaycanlıların insan hakları ve anadilde eğitim hakkının önemini vurgulardı. Bunlar ise devleti korkutuyordu.

VOA: Said Metinpur'un avukatının da tutuklandığı söyleniyor. Şu anda onu kim savunuyor?

- Doğrudur, Metinpur 8 yıl hapis cezasına itiraz ederek temyiz başvurusunda bulunmuştu. Cezanın onaylanmasının ardından avukat Muhammed Ali Dadkhah'ı seçim sonrası protestolarla ilgili olarak tutukladılar. Sonuçta Metinpur avukatsız kalarak mahkemeye çağrıldı ve tutuklandı. Şu anda ailesi başka bir avukatla görüşüyor. Avukat daha çok onun sağlık durumunun ağır olması ve tedavi başvurularıyla ilgileniyor.

http://www.voanews.com/azerbaijani/2009-08-15-voa6.cfm

Tutuklu Gazeteci Said Metinpur'un Babek Kalesi Töreni'ndeki Konuşması

2009-08-10T03:41:00.000+03:00

Evin Hapishanesindeki Said Metinpur'un Sağlık Durumu Kötüleşiyor

2009-08-06T02:10:00.004+03:00

Güney Sesi: Yerel kaynaklardan alınan raporlara göre İran'da tutuklanan Azerbaycanlı gazeteci ve insan hakları savunucusu Said Metinpur'un sağlık durumuyla ilgili endişeler artıyor.
Mide kanaması geçiren, sindirim sistemi, bel ağrıları, baş dönmesi ve kalp rahatsızlıkları olan gazetecinin cezaevinde tedavi gormesine izin verilmediği ve hapishanede sağlıksız bir ortamda tutulduğu bildiriliyor.

11 Temmuz günü Tahran Devrim Mahkemesinin 15. Şubesine çağrılarak burada tutuklanan ve hapishaneye nakledilen Metinpur'un, tutuklandığı günden beri ailesiyle ve avukatıyla görüşmesine izin verilmiyor.

Tahran Üniversitesi felsefe bölümü mezunu olan Metinpur, internet siteleri, dergi ve gazetelerde yayınlanan makaleleri ve insan hakları faaliyetleri nedeniyle 25 Mayıs 2007 tarihinde gözaltına alınarak 9 aydan uzun süre boyunca, mahkemeye çıkarılmadan ve suçlamaları belirtilmeden gözaltında tutulmuş, daha sonra 500 milyon tomen (yaklaşık 600 bin dolar) teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Bu sürenin ilk 7 ayını hücrede, son iki ayını ise Evin Hapishanesi'nin 4 kişilik koğuşunda geçiren gazetecinin sağlık sorunlarının bu dönemde başladığı biliniyor.

9 Haziran 2008'de avukatının katılmadığı kapalı celsede "yabancılarla iletişim kurmak" (casusluk) ve "sistem aleyhine propaganda yapmak" suçlamalarıyla yargılanan Metinpur, toplam 8 yıl hapis cezasına çarptırılmış ve bu ceza Tahran Temyiz Mahkemesi tarafından da onaylanmıştı.

Said Metinpur'un serbest bırakılması için yakınları ve Azerbaycanlı aktivistler tarafından verilen çabalar ise güvenlik memurları tarafından bastırılıyor. Son olarak 16 Temmuz'da ailesinin evinde yapılacak olan dua toplantısından önce üç aktivist istihbarat bakanlığı memurları tarafından gözaltına alınmışlardı.

Bir Kadın Tebriz'de Recm Edilme Tehlikesi Altında

2009-07-29T21:30:00.004+03:00

Güney Sesi: Yerel kaynaklardan alınan haberlere göre İran'da Sakine Mohammadi (Aştiyani) adlı bir kadın, Tebriz şehrinde recm (taşlanarak öldürülme) cezasına çarptırıldı. Aştiyani'nin avukatı Muhammed Mustafavi'nin internet sitesinde verdiği bilgilere göre O, dört yıldan beri "zina" suçlamasıyla Tebriz Hapishanesi'nde tutuklu bulunuyor. 43 yaşındaki iki çocuk annesi Aştiyani, daha önce aynı suçlamayla 100 kırbaç cezasına çarptırılmıştı.

Avukat Mustafavi'nin, İran Yargı Başkanı Ayetullah Mahmud Şahrudi'ye, cezanın kaldırılması için bir mektup yazdığı belirtildi. O, Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yayın yapan "Azadliq" radyosuna verdiği röportajda durumu şöyle açıkladı: "Maalesef İran'da eğitimsiz, yoksul ve ailesiyle ciddi sorunları olan kadınlar bu cezaya çok sık maruz kalıyor. İran'da kanunlara göre kadının eşinden boşanmasının çok zor olduğunu dikkate alırsak, bazı kadınlar evliliklerini mecburen devam ettiriyorlar....Bayan Mohammadi çok genç yaşta evlenmiş ve eşiyle her zaman sorunları olmuş, O çeşitli nedenlerle başka iki erkekle duygusal ilişki kurmuş ve bunun ortaya çıkmasından sonra kendisine 100 kırbaç cezası verilmiş ve uygulanmıştır. Bundan bir süre sonra eşi, hala bilinmeyen bir şekilde öldürüldü. Cinayetle ilgili Bayan Mohammadi tekrar yargılandı ve mahkemede "zina yaptığını" itiraf etmeye zorlandı, oysa o daha önce verdiği itirafları reddetmiş ve bunların baskı altında alındığını belirtmişti. Davaya beş hakimden oluşan bir heyet bakıyor, hakimlerden ikisi beraat, üçü ise recm cezası verilmesine karar verdi. Ben ise temyiz başvurusunda bulundum ama Onun, gizlice recm edilmesine de ihtimal veriyorum."

Uluslararası "Stop Stoning Now" kampanyası tarafından da Sakine Mohammadi için internette mektup eylemi başlatıldı.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutuklu, Evin Hapishanesinden Hastaneye Nakledildi

2009-07-23T20:28:00.003+03:00

Güney Sesi: İran'da gözaltındaki Azerbaycanlı kültürel aktivist Behnam Şeyhi, tutuklama belgesi olmadan gözaltına alınmasını ve bu sırada memurların kendisi ve kardeşini darp etmesini protesto etmek için girdiği açlık grevi nedeniyle hastaneye kaldırıldı.

Tahran'da Evin Hapishanesinin (istihbarat bakanlığı kontrolündeki) 209. bölümünde tutulan Azerbaycanlı aktivistin, ailesinin açıklamalarına göre 15 kilo kaybettiği açlık grevi, şiddetli böbrek rahatsızlığı geçirmesine neden oldu.

Aktivistin ailesi ve yakınlarının, Tahran Emniyet Savcılığının 2. Şubesine, Şeyhi'nin suçlamaları ve durumunu öğrenmek için yaptıkları başvurular ise yanıtsız kaldı.

Azerbaycanlı kültürel aktivist Behnam Şeyhi, 9 Haziran 2009 günü, diğer bir aktivist olan Mahmud Ocaklı ile birlikte Azerbaycanlıların anadil haklarıyla ilgili İslamşehr mahallelerinin duvarlarına Farsça "Azerbaycanlıların Talebi: Anayasanın 15. ve 19 maddelerinin uygulanmasıdır" sloganını yazmalarıyla ilgili olarak gözaltına alınmış, aktivist ve kardeşi bu sırada memurlar tarafından darp edilmişlerdi.

Behnam Şeyhi 13 Kasım 2008 tarihinde Rey şehrindeki Settar Han'ı (İran'da Meşrutiyet Devriminde rol oynayan Azerbaycanlı tarihi kahraman) anma töreninde de gözaltına alınmış ve bir günden sonra kefalet karşılığında serbest bırakılmıştı.

İran'da Azerbaycanlı Öğrenci Aktivist Gözaltına Alındı

2009-07-22T13:57:00.002+03:00

Güney Sesi: İran'da Erdebil eyaletine bağlı Meşkinşehr (Hıyav) şehrinde, Azerbaycanlı üniversite öğrencisi ve kültürel aktivist Cafer Aga Mehmedi, 21 Temmuz'da öğrenci evinde güvenlik memurları tarafından gözaltına alındı. Memurların, aktivisti gözaltına aldıkları sırada evini arayarak kitaplarına, not defterlerine ve diğer kişisel eşyalarına el koydukları bildirildi. Aktiviste şu ana kadar ailesiyle iletişim kurma izni verilmedi.

Yerel kaynakların ifadelerine göre adı geçen aktivistin gözaltına alınmasının, Haziran ayının sonlarında Meşkinşehr'de Azerbaycanlıların anadil ve kültürel haklarıyla ilgili yayılan bildirilerden kaynaklanmasına ihtimal veriliyor.

Bianet: İran'da Muhaliflere Baskının Son Örneği: Gazeteci Metinpur Cezaevinde

2009-07-21T22:24:00.004+03:00

İran'da Azerbaycanlıların yıllardır devam eden kimlik, eşitlik ve hak mücadelesi, baskılarla karşılaşmaya devam ediyor. Büyük çoğunluğunu kültürel çalışmaların oluşturduğu barışçıl faaliyetleri nedeniyle gözaltına alınarak insanlıkdışı kötü muamele gören yazarlar, avukatlar ve aydınlar; sokak ortasında öldürülen gençler; henüz ortaokul ve lise çağlarında anadilde eğitim hakkı talebi nedeniyle devletin baskılarıyla, gözaltı ve işkenceyle tanışanlar; bütün uluslararası hukuk yasalarına, aynı zamanda insanlık ve ahlak kurallarına aykırı şekilde avukatsız ve kapalı olarak görülen mahkemelerde savunma hakkı verilmeden "yargılanarak" ağır hapis, sürgün ve hatta kırbaç cezalarına çarptırılanlar...

Birçok örnek vermek mümkün. İlk akla gelen isimlerden biri olan ve hareketin önde gelen aktivistlerinden gazeteci Said Metinpur ise 11 Temmuz'dan beri Tahran Evin Hapishanesi'nde tutuklu.

34 yaşındaki Said Metinpur, merkeze yakınlığı nedeniyle Farslaştırma ve asimilasyon politikasının etkilerinin yoğun olduğu Zenjan şehrinde, Azerbaycan kültürü ve insan haklarıyla ilgili çalışmalar yapmaktaydı. O, bu şehirde yayınlanan yerel haftalık gazetelerde, Farsça yayın yapan "Moc-e Bidari" (Uyanış Dalgası) gazetesinde ve Zenjan Üniversitesi'nde yayınlanan Azerbaycan Türkçesindeki Ses adlı edebiyat ağırlıklı dergide yazarlık yapıp, Azerbaycan Türkçesi ve Farsça olarak yayınlanan Yapraq (Azer.: Yaprak) öğrenci dergisinin yazı heyeti üyesiydi. Tahran Üniversitesi felsefe bölümü mezunu olan aktivist, aynı zamanda yayınladığı webblogunda siyasi ve kültürel yazılarına yer veriyordu.

Ancak devleti rahatsız ediyormuş gibi görünen bu çalışmalar, istihbarat bakanlığı ile güvenlik güçlerinin çeşitli baskılarına sebep oldu. 21 Şubat 2007'de UNESCO tarafından ilan edilen Dünya Anadili Günü'nün Zenjan'daki kutlamaları sırasında yapılan barışçıl gösteriler polisin sert müdahelesiyle sonuçlanmış, Said Metinpur, kardeşi Ali Rıza Metinpur ile birlikte gözaltına alınarak 10 gün boyunca İstihbarat Bakanlığı merkezinde sorgulanmıştı. Uluslararası Af Örgütü'nün raporlarına göre polis tarafından götürüldüğü sırada dudaklarının kanıyor olması, onun darp edildiği izlenimini uyandırmıştı.

Said Metinpur aynı yıl 25 Mayıs günü İstihbarat Bakanlığı memurları tarafından gözaltına alındı. "Advar News" adlı Farsça haber sitesinde yayınlanan raporu göre Metinpur ve eşi Atiye Taheri, Zenjan'da bir sokakta evlerine dönerken memurlar tarafından durduruldular. Haklarında tutuklama emri olduğunu söyleyen memurlar, çifte damgasız ve imzasız bir belge gösterdiler ve buna itiraz eden Metinpur ve eşini, gözlerini bağlayarak bir arabaya bindirdiler. Eşi evine götürülürken kendisi gözaltına alınarak İstihbarat Bakanlığı merkezine nakledildi. Raporlara göre memurlar daha sonra çiftin evini 5 saat boyunca arayarak kişisel eşyalarına, defterlerine, kasetlerine ve fotograf albümlerine el koydular.

İran İslam Cumhuriyeti Anayasasına göre, bir insan suçlamaları belirtilmeden sadece 24 saat, suçlamaları belirtildikten sonra ise toplam 48 saat gözaltında tutulabilir. Metinpur ise suçlamaları belirtilmeden tam 278 gün boyunca, yani dokuz aydan çok, gözaltında tutularak sorgulandı. Eşi Atiye Taheri'nin VOA Persian kanalıyla yaptığı röportajdaki açıklamalarına göre "O, gözaltı süresinin yedi ayını, fiziksel ruhsal ve psikolojik işkenceler altında tecritte (hücrede) geçirdi. Söz konusu işkencelerin bedensel ve ruhsal izleri hala etkisini koruyor; kendisi şiddetli bel ve mide ağrıları ve özellikle son günlerde baş dönmesi yaşıyor." Röportajın tamamına ulaşmak için tıklanyınız.

Uluslararası Af Örgütü'nün raporunda, Evin Hapishanesi'nde aynı dönem tutuklu bulunan diğer mahkumların açıklamalarına dayanarak verilen bilgilerde memurların Metinpur'dan, kamera önünde kaydedilecek olan bir "itiraf" almak için işkence ettikleri belirtilmiştir.

Front Line, Uluslararası Af Örgütü, International PEN, Sınır Tanımayan Gazeteciler ve diğer bazı insan hakları kuruluşlarının raporlarına göre bu süre boyunca aktivistin avukatıyla ve ailesiyle görüşmesi engellendi. Eşi A. Taheri yetkililerin tavrını verdiği röportajda böyle açıklıyor:

"Said'in 9 aydan uzun süren gözaltı döneminde, ilk 7 ay boyunca tamamen habersizdik ve bu dönemde sadece birkaç telefon görüşmesi gerçekleşebildi ve böylece hayatta olduğundan emin olabildik. Son iki ayda ise Evin Hapishanesinin 209. bölümüne (*bu bölüm İran İstihbarat Bakanlığının kontrolündedir) nakledildi ve bu dönemde mahkeme yetkilileri başvurularımızı yanıtsız bıraktı. Bilgi almak istediğimiz ilk dönemlerde "böyle birinin olmadığını" söylüyorlardı, daha sonra gözaltında tutulduğunu kabul ettiler ancak dosyası mahkemeye nakledilmediği için kendisine avukat tutamadık ve avukatın defalarca yaptığı başvurular da cevapsız kaldı. 9 ay sonra, mahkeme kararı verildikten sonra avukat tutabildik ancak bu dönemden sonra avukat hiç bir şey yapamadı çünkü bizim hiç bir haber alamadığımız o 9 ayda bu yetkililer kararlarını vermişler, nitekim daha sonra Temyiz Mahkemesi de 8 yıl hapis cezasını onayladı."

Said Metinpur'un serbest bırakılması için yetkililer, 500 milyon tomen (yaklaşık 540 bin dolar) teminat talep ettiler. Gözaltına alınan bir çok aktivistin serbest bırakılması için teminat talep edilse de bu miktar diğerlerinden çok daha yüksek. Raporlara göre ailesi, bu miktarı karşılamak için ev ve bazı mülk senetlerini ipotek ettirmek zorunda kaldı.

Said Metinpur, 9 Haziran 2008'de Tahran Devrim Mahkemesinde avukatının katılmadığı kapalı celsede "yabancılarla iletişim kurmak" (casusluk) ve "sistem aleyhine propaganda yapmak" suçlamalarıyla yargılanarak toplam 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bu suçlamanın kaynağının, aktivistin 2007 yılının Ocak ayında Türkiye'de yapılan ve Türki Cumhuriyetler ile Türk topluluklarının insan hakları durumun tartışıldığı bir konferansa katılması olduğu söylense de A. Taheri, konferansa katılan diğer şahısların serbest bırakıldıklarını açıklayarak durumun çelişkili olduğunu ifade etti: "Onun söylediklerine göre sorgulamalar sırasında Türkiye yolculuğu konusundan çok az bahsedilmiş ve aslında kendisi söz konusu insan hakları konferansında orda bulunmadı. O konferansa katılan herkes şu anda beraat etti. Bir kısmı da bir yıl şartlı hapis cezasına çarptırılarak serbest bırakıldılar." İslami rejimi yıkmakla suçlanan şahısları yargılayan İran Devrim (İnkılap) Mahkemeleri, çeşitli kuruluşlar tarafından uluslararası adil yargılama ve hukuk standartlarına uymadığı gerekçesiyle eleştiriliyorlar. Metinpur'un kararla ilgili temyiz başvurusu ise sonucu değiştirmedi. 11 Temmuz Cumartesi günü aktivist, Tahran Devrim Mahkemesi'nin 15. Şubesi tarafından mahkemeye çağrılarak burda tutuklandı ve Evin Hapishanesine nakledildi. Aynı hapishanede geçirdiği gözaltı döneminde oldukça ağır işkencelere maruz kaldığı düşünülürse şu anda da işkence ve kötü muamele riskiyle karşı karşıya olduğunu söylemek mümkün.

Devlet ise dışardaki ailesine yönelik baskılarına devam ediyor. Son olarak 16 Temmuz Perşembe günü aile bireyleri ve Azerbaycanlı aktivistler tarafından evlerinde yapılacak olan dua toplantısı öncesi eşi Atiye Taheri'nin kardeşi mühendis Rauf Taheri, insan hakları savunucusu Rıza Abbasi ve öğretmen Ahmed Medadi, istihbarat bakanlığı memurları tarafından gözaltına alındılar. Taheri 17 Temmuz'da VOA Persian kanalıyla yaptığı ikinci röportajda durumu şöyle açıkladı:

"Kardeşimin durumuna dair hiç bir bilgim yok ve İstihbarat Bakanlığı'na başvurduğumuzda hiç bir kesin yanıt alamadık, şu anda durumumuz son derece gergin ve hatta siyasi tutuklularımızın özgürlüğü için dua etmemize bile izin yok. Aslında bizim bu yaptığımız, artık her yerden umudu kestiğimizin göstergesi. Ne ulusal basın bu konudaki haberleri yayınlıyor ne de basın özgürlüğü bu konu hakkında yayın yapacak kadar gelişmiş değil ve biz artık Allah'a sığınmak zorunda kaldık ama galiba artık bu da bugün bizim ülkemizde suç sayılıyor. Bilmiyorum, artık biz çok çaresiziz ve bu çaresizliği haykırmaktan başka bir şey gelmiyor elimizden..." (SZ/EÜ)

İstanbul - BİA Haber Merkezi

21 Temmuz 2009, Salı

Sevda ZENJANLI

http://bianet.org/bianet/dunya/115995-iranda-muhaliflere-baskinin-son-ornegi-gazeteci-metinpur-cezaevinde

Gazeteci Said Metinpur'un Eşinin Zenjan'daki Gözaltılar Hakkında Röportajı

2009-07-19T02:10:00.008+03:00

Güney Sesi: VOA Persian kanalının 17 Temmuz tarihinde, tutuklanan gazeteci Said Metinpur'un eşi Atiye Taheri ile yaptığı ikinci röportajın Türkçe metni:

Sekiz yıl hapis cezasi alan İran Azerbaycanlısı aktivist Said Metinpur'un eşi Atiye Taheri'nin açıklamalarına göre geçtiğimiz akşam, siyasi tutukluların serbest bırakılması için yapılan bir dua toplantısında Zenjan eyaletinin güvenlik memurları, katılımcılardan Rauf Taheri (Atiye Taheri'nin kardeşi), Azerbaycanlı aktivistler Ahmed Medadi ve Rıza Abbasi'yi, izin belgesi olmadan gözaltına aldılar.

Atiye Taheri, (VOA muhabiri) Peyam Yezdiyan'la yaptığı röportajda güvenlik memurlarının, katılımcıların toplantı mekanından çıkmasının ardından araba plakalarını da kaydettiklerini belirtti.

Atiye Taheri: Kardeşim Rauf, Perşembe akşamı evimizde siyasi tutukluların ve Cumartesi gününden beri sekiz yıllık hapis cezasını çekmek üzere tutuklanan Said Metinpur'un serbest bırakılması için bir dua toplantısı yapılacağını duyurmuştu. Söz konusu toplantıdan önce şehrin güvenlik memurları kendisiyle bağlantı kurarak, kendisini Zenjan'ın İstihbarat Bakanlığı (Ettelaat) ofisine çağırarak, kardeşimin sebep sorması üzerine, oraya gelmesini ve sebebin daha sonra belirleneceğini söylemişler. Bunun üzerine kardeşim bir belgeye dayanmadan bu şekilde yapılan bir çağrıya uymayacağını belirtmiş ve onlar da kendisini memurlarla gözaltına alacaklarını söylemişler.Bundan 3 saat sonra iki emniyet memuru hiçbir izin belgesi olmadan gelerek kardeşimi ve diger iki Zenjanlı aktivist olan Rıza Abbasi ve Ahmed Medadi'yi gözaltına aldılar ve şu anda bu şahıslar Zenjan şehrinin İstihbarat Bakanlığı (Ettelaat) gözaltı merkezinde tutuluyorlar.

VOA: Bu gözaltı, toplantı sırasında mı gerçekleşti?

A. Taheri: Hayır, kardeşim söz konusu toplantıya kardeşim yoktu ve yaklaşık 30 kişi katıldı, ancak bu 30 kişinin gelmesinden sonra evimizin bulunduğu sokak sivil giyimli memurlarla doldu ve bu memurlar, ilk yarım saat dışında evimizin kapısını açmamızı ve misafirlerin içeri girmesini engellediler.

VOA: Şu anda gözaltına alınanlardan ve kardeşinizin durumundan haberiniz var mı?

A. Taheri: -Hayır, kardeşimin durumuna dair hiç bir bilgim yok ve İstihbarat Bakanlığı'na başvurduğumuzda hiç bir kesin yanıt alamadık, şu anda durumumuz son derece gergin ve hatta siyasi tutuklularımızın özgürlüğü için dua etmemize bile izin yok. Aslında bizim bu yaptığımız, artık her yerden umudu kestiğimizin göstergesi. Ne ulusal basın bu konudaki haberleri yayınlıyor ne de basın özgürlüğü bizim evlatlarımız hakkında yayın yapacak kadar gelişmiş değil ve biz artık Allah'a sığınmak zorunda kaldık ama galiba artık bu da bugün bizim ülkemizde suç sayılıyor. Bilmiyorum, artık biz çok çaresiziz ve bu çaresizliği haykırmaktan başka bir şey gelmiyor elimizden...

Röportajın video linki (Farsça): http://www.savalansesi.com/2009/07/blog-post_18.html

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'nin (ADAPP) Aylık Raporu- Haziran 2009

2009-07-18T03:23:00.004+03:00

İran'daki Azerbaycanlılara yönelik sistematik insan hakları ihlalleri 2009 yılının Haziran ayında da devam etmiş olup kültürel aktivistler geçen aylarda olduğu gibi keyfi gözaltılara, işkence ve kötü muameleye maruz kalmışlardır. Gözaltındaki aktivistlerin avukat tutma ve aileleriyle görüşme hakları tanınmamaktadır.

Yeni Gözaltılar
Azerbaycanlı webblog (internet günlüğü) yazarı ve Tahran Üniversitesi'nde yayınlanan öğrenci dergisi Yaşmaq'ın eski sorumlu müdürü Sima Didar, 18 Haziran Perşembe günü eşi Ali Rıza Ferşi'nin gözaltında tutulduğu Tebriz Hapishanesi'nin 37. koğuşuna ziyareti sırasında gözaltına alınmıştır.

Hapishane yetkilileri 18 Haziran Perşembe günü Ferşi'nin avukatına başvurarak başvurarak eşi ve avukatının Ali Rıza Ferşi'yi Tebriz Hapishanesi'nin Ettelaat (İstihbarat Teşkilatı) kontrolündeki 37. koğuşunda ziyaret edebileceğini belirtmişlerdir. Ancak avukat ve Sima Didar hapishaneye gittiklerinde memurlar, hakimin yayınladığı çağrı belgesini (celb belgesi) göstererek Didar'ı gözaltına almışlardır. Avukat Abbas Cemali'nin açıklamalarına göre belgede gözaltı nedenleri "milliyetçilik, Tebriz'de 22 Mayıs'taki protestolara katılmak ve Halkın Mücahidleri kuruluşuna yardım etmek" olarak belirtilmiştir.

Sima Didar'ın eşi Ali Rıza Ferşi, 22 Mayıs'da Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkıyla ilgili slogan atması nedeniyle İstihbarat Bakanlığı'na bağlı güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmıştı. Olayların görgü tanığı olan Sima Didar, bir gün sonra yazarak internette yayınladığı raporda yürüyüşte çıkan olaylarla ilgili açıklamalar yapmıştı. Didar, ayrıca 10 Haziran günü Tebriz'de yapılan bir protesto gösterisine katılarak, eşinin ve olaylarda gözaltına alınan diğer şahısların serbest bırakılmasını talep etmişti.

Azerbaycanlı kültürel aktivist ve tarih bölümü doktora öğrencisi Ali Bikes, 15 Haziran Pazartesi günü Tahran'da İstihbarat Bakanlığı memurları tarafından gözaltına alınarak Evin Hapishanesine götürülmüştür.
Yakınlarının belirttiğine göre O, bir arkadaşıyla görüşmek için Tahran'da kaldığı yatakhaneden çıktığı sırada gözaltına alınmıştır. Dostlarından biri, onun Pazartesi günü kendisine telefonla ulaşarak Evin Hapishanesi'nin İstihbarat Bakanlığı kontrolündeki 209. bölümünde tutulduğunu bildirdiğini açıklamıştır. Azerbaycanlı aktiviste gözaltına alındığı günden beri avukatıyla ve ailesiyle görüşme hakkı tanınmamakta olup yakınları, kendisine işkence ve kötü muamele edilmesinden ve dosyasının Tahran'daki son olaylarla ilişkilendirilmesinden endişe etmektedirler.

"İslami İran Azerileri Birliği"nin halkla ilişkiler başkanı olan ve Cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi'nin Tahran'daki seçim çalışmalarında görev yapan Ali Bikes, internette yayılan ve eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'yi Azerbaycanlılarla ilgili fıkralar anlatırken görüntüleyen videonun yayınlanmasından sonra bu görevlerden istifasını bildirmiş ve yazdığı bir açık mektupta görüntülere yönelik tepkisini açıklamıştı.

Azerbaycanlı kültürel aktivistler Behnam Şeyhi ve Mahmud Ocaklı, 9 Haziran 2009 tarihinde Tahran-İslamşehr'de İstihbarat Bakanlığı memurları tarafından gözaltına alınarak Evin Hapishanesi'nin 209. bölmesine nakledilmişlerdir.

Aktivistlerin gözaltına alınma nedenleri, Azerbaycanlıların anadil haklarıyla ilgili İslamşehr mahallelerinin duvarlarına sloganlar yazmaları olarak belirtilmiştir. İstihbarat Bakanlığı memurları 13 Haziran'da Şeyhi'nin evini ve işyerini arayarak, mağazasının kasasında, bazılarının üzerine Azerbaycanlıların kültürel haklarıyla ilgili sloganların yazılı olduğu paralara, kitaplara, kişisel eşyalarına ve duvar yazılarında kullanılan damga ve kalıplara el koymuşlardır.

Şeyhi ailesine yakın kaynakların bildirdiklerine göre, aktivistin durumunu öğrenmek için sürekli gösterilen çabaların ardından Tahran Emniyet Savcılığı Hakimi Fellah'ın muavinleri aktivistin kardeşine, kendisinin Evin Hapishanesi'nin 209. bölümüne götürüldüğü ve dosyasının araştırıldığını söylemişlerdir.

Tahran'daki İstihbarat Bakanlığı memurlarının 9 Haziran'da Behnam Şeyhi'yi telefonla arayarak kendisini sorgulanmaya çağırdıkları, ancak Şeyhi'nin hakimin imza ve mührünün olduğu yazılı bir çağrı olmadan bunu yerine getirmeyeceğini söylediği bildirilmiştir. Şeyhi'nin bu talebinin ardından memurlar onun işyerine giderek kendisini ve kardeşini darp etmiş ve çağrı (celb) belgesini göstermeden kendisini gözaltına almışlardır. Memurlar, olayların görüntülerini kaydettiği gerekçesiyle bir diğer aktivist olan Mahmud Şeyhi'yi de gözaltına almışlardır.

Adı geçen Azerbaycanlı aktivistler hala gözaltında tutuluyor olup aileleriyle görüşme ve avukat tutma hakları tanınmamaktadır. Ailelerinin sürekli başvurularına rağmen yetkililer, görüşme izni vermekten kaçınmaktadırlar. Behnam Şeyhi 13 Kasım 2008 tarihinde Rey şehrindeki Settar Han'ı (İran'da Meşrutiyet Devriminde rol oynayan Azerbaycanlı tarihi kahraman) anma töreninde de gözaltına alınmış ve bir günden sonra kefalet karşılığında serbest bırakılmıştı.

Azerbaycanlı hikaye yazarı ve kültürel aktivist İlgar Müezzinzade, 15 Haziran günü Meşkinşehr'deki (Hıyav) işyerinde İstihbarat Bakanlığı memurları tarafından gözaltına alınmıştır. Memurlar daha önce 31 Mayıs ve 8 Haziran tarihlerinde Müezzinzade'nin evini aramış ve aile bireylerini tehdit etmişlerdi.

Aynı şehirdeki Azerbaycanlı kültürel aktivistlerden biri olan Ali Feyzi, 9 Haziran günü İstihbarat Bakanlığı memurları tarafından gözaltına alınmış ve 23 gün gözaltında tutulduktan sonra 2 Temmuz 2009 tarihinde teminat karşılığında serbest bırakılmıştır.

Bu aktivistler, Meşkinşehr'de (Hıyav) Azerbaycanlıların anadil haklarının savunulduğu ve Azerbaycanlı kimliğine yönelik her türlü hakaretin kınandığı bildirilerin dağıtılmasıyla ilgili olarak gözaltına alınmışlardır. İlgar Müezzinzade ve Ali Feyzi, gözaltı süreçleri boyunca avukat tutma ve aileleriyle görüşme haklarından mahrum edilmişlerdir.

Marağa şehrindeki Azerbaycanlı kültürel aktivistlerden Mecid Peşuhefam, Mustafa Gulizade ve Yaser Mikanili, 10 Haziran günü Azerbaycan Türkçesinin resmi dil statüsüne getirilmesi ve Azerbaycanlıların anadil haklarıyla ilgili sloganlar attuktan sonra gözaltına alınmış ve şehrin İstihbarat Bakanlığı merkezinde bir gün boyunca sorgulanıp darp edildikten sonra mülk senedini teminat göstererek serbest bırakılmışlardır.

15 Haziran günü Tebriz şehrinin Bağ-ı Şimal Stadyumunda bir futbol maçının bitmesinin ardından yaklaşık 3000 kişilik seyirci topluluğu Abresan Meydanı ve şehrin diğer bölgelerinde toplanarak Azerbaycanlıların milli ve kültürel haklarıyla ilgili sloganlar atmış ve İran Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin sonuçlarını protesto etmişlerdir. Gösteriye müdahele eden memurlar ve çevik kuvvet ekipleri protestoculara saldırarak onları darp etmiş ve birçoğunu gözaltına almışlardır. Görgü tanıklarının ifadelerine göre polisin cop darbeleri nedeniyle üç protestocu hayatını kaybetmiş, ancak bu şahısların kimlikleri belirlenememiştir.

Gösterilerin ardından emniyet memurları öğrenci yurtlarına ve evlerine girerek Azerbaycanlı öğrenci aktivistler Amir Merdani ve Emin Cihani'yi, diğer sekiz Tebriz Üniversitesi öğrencisiyle birlikte gözaltına almışlardır. İki aktivist, 5000 dolarlık teminat karşılığında serbest bırakılmışlardır. Diğer öğrencilerin de kefalet karşılığında serbest bırakıldıkları bildirilmiştir.

Amir Merdani daha önce 2008 yazında üç ay boyunca gözaltında tutulmuş ve "milli güvenlik aleyhine faaliyet eden kuruluşlara üyelik" suçlamasıyla üç yıl hapis cezasına çarptırılmıştır.

Gösteriden yaklaşık bir saat önce güvenlik memurları bir çoğu Azerbaycanlı siyasi aktivistlerden olan Dr. Şerbianlu, Dr. Ferzedi, Dr. Geffarzade, Dr. Sultaani Azer, Dr.Penahi, Dr. Seyflu, Leyla Ferzedi, Mühendis Cabri, Mühendis Dadizade, Mühendis Mehdi Yarbehrami, Mansur Geffari, Hüccet'ül-islam Emiri, Emir Hüseyin Cihani, Rehim Yaveri, Abas Purezhari, Yakubzade, Mehdi Hüdadadi, Sabti, Ruhullah Rehimpur ve Şamlu'yu gözaltına almışlardır. Adı geçen şahısların tümü, bir hafta boyunca gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakılmışlardır.
İran Mezunlar Birliği (Advar Tehkim) kuruluşunun Azerbaycan şubesi başkanı Musa Saket, 17 Haziran'da gözaltına alınmıştır. Tebriz dadestan'ı Yahya Mirza Mahmudi, bu gösteriler sırasında ve sonrasında 50-60 kişinin gözaltına alındıklarını belirtmiş ancak resmi olmayan kaynaklar 200 kişinin söz konusu gösterilerle ilgili olarak gözaltına alındığını ve bunlardan bir çoğunun teminat karşılığında serbest bırakıldıklarını bildirmiştirler. Gözaltına alınan şahıslar "kamu düzenini ihlal etmek"le suçlanmışlardır.
İran'da Cumhurbaşkanlığı Seçiminin sonuçlarının açıklanmasının ardından Urmiye şehrinde de protestolar başlamıştır. 13 ve 15 Haziran'da yapılan bu protesto gösterileri sırasında yaklaşık 3000 katılımcı, Azerbaycanlıların milli ve dilsel haklarıyla ilgili sloganlar atarak seçim sonuçlarına tepki göstermişlerdir. Güvenlik güçlerinin müdahele ederek katılımcıları darp ettiği gösterilerde 300'den çok protestocu gözaltına alınmıştır. Görgü tanıklarının ifadelerine göre cop darbelerinin etkisiyle iki kişi hayatını yitirmiştir. Gösterilerde hayatını kaybeden ve gözaltına alınan şahısların kimlikleriyle ilgili kesin bir bilgi alınamamıştır.

Tahran'daki siyasi aktivistlere yönelik gözaltı dalgasından sonra Zenjan şehrindeki siyasi aktivistlerden Ehed Rezayi, Celal Behrami ve Sadık Resuli 20 Haziran'da İstihbarat Bakanlığı memurları tarafından gözaltına alınmış ve iki günden sonra geçici olarak serbest bırakılmışlardır.

Zenjanlı diğer bir aktivist olan Esger Bazergani, 24 Haziran'da İstihbarat Bakanlığı memurları tarafından gözaltına alınmış ve bir hafta boyunca gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştır.

Gözaltındaki Aktivistler
4 Nisan Cumartesi gününden beri gözaltında tutulan Azerbaycanlı gazeteci ve yazar Neği Ahmedi Azer Mukaddem, 57 gün boyunca Tebriz'in İstihbarat Bakanlığı gözaltı merkezindeki hücrede tutulduktan sonra bu şehrin merkezi hapishanesine nakledilmiştir. Üç aydan uzun süredir gözaltında tutulan Azer Mukaddem'in durumu belirsizliğini korumaktadır.

Azerbaycanlı yazarın ailesi, hapishaneye nakledilmesinden sonra kendisiyle görüşebilmişlerdir. Ahmedi Azer, Azerbaycan Cumhruiyeti'ndeki edebi-kültürel çevrelerle ilişkileri hakkında sorgulandığını açıklamıştır. Ancak dosyasından sorumlu olan Tebriz Devrim Mahkemesi 4. Şubesinin sorgu yargıcı Hakim Haşemzade, kendisinin gözaltı nedenini ve suçlamalarını açıklamaktan kaçınmıştır.

Güvenlik memurları, Ahmedi Azer'in gözaltına alınmasından sonra evini iki kez aramış ve bazı kitapları ile yazılarına el koymuşlardır.

Neği Ahmedi Azer Mukaddem, yayını durdurulan haftalık dergi Şems-i Tebriz'in yazı kurulunun üyelerindendir. O Farsça olarak "Türk Dili ve Azerbaycan Tarihi", "Sultan Mehmet ve Tebriz Minyatür Mektebi", "Meşrutiyet Olayları" gibi kitapların yazarı olup çeşitli Türkçe kitaplar yazmış ve çevirmiştir.

31 Mayıs'ta Meşkinşehr (Hıyav) şehrinde güvenlik memurları tarafından gözaltına alınan Azerbaycanlı kültürel aktivistler Aydın Zakeri, Mansur Seyfi ve Ferdin Nobaht'ın durumları belirsizliğini korumaktadır.

Yetkililer tarafından 3 Haziran'da Erdebil şehrinin İstihbarat Bakanlığı gözaltı merkezine nakledilen aktivistler, dosyanın araştırma aşaması tamamlandıktan sonra 9 Haziran'da Erdebil Hapishanesinin genel bölümüne götürülmüşlerdir. Aktivistlere avukat tutma ve aileleriyle görüşme hakkı tanınmamıştır.

14 Mayıs günü Youtube sitesinde yayınlanan bir videoda, Mir Hüseyin Musevi'yi destekleyen eski Cumhurbaşkanı Hatemi, Azerbaycanlılarla ilgili fıkra anlatırken görüntülenmiştir. Bu görüntüler yüzlerce Azerbaycanlı aktivistin tepkisini çekmiş olup, yapılan protestolarda Hatemi'nin resmen özür dilemesi talep edilmiştir. Tebriz, Urmiye, Zenjan, Erdebil, Meşkinşehr (Hıyav), Miyandoab (Koşaçay) ve diğer şehirlerde yapılan protestolarda onlarca katılımcı gözaltına alınmış olup, bunlardan sadece 35 kişinin isimleri kesinleşmiştir.

Örneğin 22 Mayıs'ta Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına devlet tarafından düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, katılımcılardan bir bölümü söz konusu görüntüleri protesto ederek anadilde (Azerbaycan Türkçesinde) eğitim taleplerini dile getirmişlerdir. Protestocuların büyük bir kısmının gözaltına alındığı ve yaralandığı protestolarda tanınmış Azerbaycanlı aktivist ve üniversitede öğretim görevlisi olan Ali Rıza Ferşi de gözaltına alınmış olup, hala Tebriz'de İstihbarat Bakanlığı gözaltı merkezinde belirsiz bir durumda tutulmaktadır.

Ali İslami, Esger Çemeni, Bayram Halikzade, Behzad Sadıkiyan, Muhsin Golesan, Araş Aşeki (Tebriz Fen Bilimleri Fakültesi öğrencisi), Vahid Alizade, Ekber Mahmudi, Kadir Himmeti, Seccad Karabağlı, Ferdin ve Murtaza Muradpur, Hekkem Muradpur ve eşi, Vahid Ağacani ve eşi Seher Fethi, yürüyüşte gözaltına alınan diğer protestoculardandırlar. Vahid Ağacani, eşi Seher Fethi ve Hale Fethi 3 gün gözaltından sonra ve Hekkem Muradpur ile eşi ise bir ay sonra teminat karşılığında serbest bırakılmışlardır. Ancak gözaltına alınan diğer şahıslar büyük ihtimalle hala serbest bırakılmamışlardır (ADAPP'ın bu konuda bilgisi yoktur).

Tebriz'de 25 Mayıs günü Mir Hüseyin Musevi'nin Bağ-ı Şimal stadyumundaki seçim mitingi sırasında gözaltına alınan Azerbaycanlı aktivistler Esger Kadimi (Tebriz Üniversitesi öğrencisi), Hamid Hasanzade (Azad Tebriz Üniversitesi öğrencisi), Babek Minugi, Ferid Bağerzade, Armin Şakeran Vahi, Ali ve Mehdi İmani, Cihanbahş ve Nadir Bahtaver, Ali Sadıki ve Abdullah Sedugi, 2 Temmuz'ta teminat karşılığında serbest bırakılmışlardırç

23 Mayıs günü Urmiye şehrinde Azerbaycanlılar tarafından yapılan protesto gösterisinde de gözaltına alınanlar olmuştur. Bunlardan Urmiye Üniversitesi öğrencisi Ferşid Adeli, Hamid Bireng ve Urmiye Fen Bilimleri Fakültesi öğrencisi Mehmedi'nin isimleri bilinmektedir. Ferşid Adeli, iki gün gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakılmış olup diğer iki kişinin durumundan haber yoktur.

Siyasi Tutuklulara Yönelik İşkence ve Kötü Muamele
Çeşitli kaynaklardan alınan raporlara göre, "milli güvenlik aleyhine faaliyet" ve "casusluk" suçlamalarıyla çarptırıldığı beş yıl hapis cezasını Erdebil Hapishanesi'nde çekiyor olan Azerbaycanlı siyasi tutuklu Ali Abbasi, yetkililer tarafından işkence ve kötü muamelesiye maruz kalmakta ve temel insani haklarından mahrum bırakılmaktadır.

Daha önce Erdebil Hapishanesinin 7. Bölümünde (siyasi tutuklular koğuşunda) tutulan Ali Abbasi, diğer birkaç siyasi tutukluyla birlikte hapishanenin karantinasına nakledilmiş olup HIV virüsü ve bulaşıcı hastalıklar taşıyan mahkumlarla bir arada tutulmaktadır. Raporlara göre Abbasi'nin ailesi ve yakınlarıyla telefon görüşmeleri yapma hakkı hapishane yetkilileri tarafından kısıtlanmakta ve İran'da tutuklulara genel olarak verilen çıkış izinleri kendisine verilmemektedir. Abbasi, hapishane yetkililerinin tavrına ve bir tutuklu olarak temel insan haklarının çiğnenmesine itiraz olarak 13 Haziran günü açlık grevine başlamıştır.

Ali Abbasi 16 Ekim 2007 tarihinde gözaltına alınmış ve 38 gün boyunca Erdebil şehrinin Ettelaat (istihbarat teşkilatı) merkezinde işkence görerek sorgulandıktan sonra avukatsız ve kapalı olarak görülen mahkemede, Hakim Hasanzade'nin kararıyla 11 yıl hapis cezasına çarptırılmış, ancak bu ceza daha sonra temyiz mahkemesinin kararıyla 5 yıla indirilmişti. Erdebilli kültürel aktivistin Azerbaycan Cumhuriyetini ziyaret etmesi, suç dosyasında kanıt olarak sunulmuştu.

İran'da Azerbaycanlı Üniversite Öğrencileri Tutuklandı

2009-07-16T14:53:00.004+03:00

Güney Sesi: İran'da Azerbaycanlı üniversite öğrencileri Feraz Zehtab, Aydın Haceyi ve İhsan Necefi, Tebriz Devrim Mahkemesi tarafından çarptırıldıkları üç yıl hapis cezasını çekmek üzere tutuklanarak Tebriz Hapishanesi'ne nakledildiler.

Yakınlarının belirttiklerine göre öğrenciler, 8 Temmuz Çarşamba ve 9 Temmuz Perşembe günleri güvenlik memurları tarafından tutuklanarak hapishaneye götürüldüler.

Tebriz Üniversitesi öğrencileri Seccad Radmehr, Feraz Zehtab, Aydın Haceyi, Emir Merdani ve İhsan Necefi, ve İsfahan Malek Eşter Üniversitesi gemicilik bölümü öğrencisi Mecid Makuyi "Azoh" (Azerbaycan Öğrenci Hareketi) adlı webblogu yönetmeleriyle ilgili olarak 18 Ocak'ta kapalı celsede görülen davada "İslam Cumhuriyeti düzenine karşı propaganda" ve "düzeni yıkmak amacıyla teşkilat kurmak" suçlamalarıyla 2 yıl şartlı ve 1 yıl zorunlu hapis cezasına çarptırılmışlardı. Bu ceza daha sonra Temyiz Mahkemesi tarafından da onaylanmıştı.

Adı geçen öğrenciler 2008 yılının yaz aylarında güvenlik görevlileri tarafından gözaltına alınarak 3 ay boyunca İran İstihbarat Teşkilatı (Ettelaat) merkezinde ve Tebriz Hapishanesinde tutulmuşlardı. Öğrenciler bu süre boyunca işkence ve kötü muameleye maruz kalmış, avukat tutma ve aileleriyle görüşme hakkından yararlanamamışlardı. Öğrenci aktivistler daha sonra 50.000 ve 20.000 dolarlık teminat karşılığında geçici olarak serbest bırakılmışlardı.

İran'da Tutuklanan Azerbaycanlı Gazeteci Said Metinpur'un Eşinin Röportajı

2009-07-15T12:41:00.006+03:00

Güney Sesi: VOA Persian kanalının 12 Temmuz tarihinde, tutuklanan gazeteci Said Metinpur'un eşi Atiye Taheri ile yaptığı röportajın Türkçe metni:

Tahran Devrim Makemesi 15. Şubesi tarafından 8 yıl hapis cezasına çarptırılmış olan Azerbaycanlı gazeteci ve kültürel aktivist Said Metinpur, 11 Temmuz'da tutuklanarak Tahran'daki Evin Hapishanesine nakledilmiştir.

Azerbaycanlı gazeteci "yabancılarla bağlantılar kurmak" (casusluk) ve "sistem aleyhine propaganda yapmak" ile suçlanmıştır. Bir insan hakları savunucusu olan Metinpur, Tahran Üniversitesi felsefe bölümü mezunu ve haftalık yayınlanan "Yarpaq" (Azer.:Yaprak) ve "Moc-e Bidari" (Farsça: Uyanış Dalgası) gazetelerinin yazı kurulu üyesi olup, Türkiye'ye yaptığı bir yolculuk nedeniyle bu suçlamalarla karşılaşmıştır.

Said Metinpur'un eşi Atiye Taheri, VOA kanalının muhabiri Peyam Yezdiyan ile yaptığı röportajda eşinin davası ve son durumuyla ilgili bilgiler verdi:

-O, 25 Mayıs 2007 geceyarısı saat 00:30'da gözaltına alınarak 9 aydan uzun süre boyunca, çeşitli işkenceler altında Evin Hapishanesinde tutuldu. Bu sürenin yedi ayını, fiziksel ruhsal ve psikolojik işkenceler altında tecritte (hücrede) geçirdi. Söz konusu işkencelerin bedensel ve ruhsal izleri hala etkisini koruyor ve kendisi şiddetli bel ağrıları ve sürekli mide ağrılarından şikayetçi olup son günlerde de baş dönmesi vardı. 9 ay boyunca gözaltında tutulduktan sonra bizden serbest bırakılması için 500 milyon tomen (yaklaşık 600 bin dolar) istemelerine inanamadık. Said bu teminat karşılığında serbest bırakıldı ve daha sonra kendisine 8 yıl hapis cezası verildi.

Said'in avukatı olan Muhammed Ali Dadkhah şu anda tutuklu bulunuyor ve onun (Metinpur'un) suçlamaları -bize hiç bir zaman resmi ve yazılı olarak bildirilmese de- "yabancılarla bağlantı kurmak" ve "milli güvenlik aleyhine faaliyet" olarak belirtildi. Bu suçlamalarla aynı dönemde gözaltına alınan ve 1. ve 2. sanıklar olan şahıslar ya beraat ettiler ya da bir yıl şartlı hapis cezasına çarptırıldılar. Bu yüzden avukatı, ilk sıralardaki sanıklar beraat ettirilir ya da bir yıl şartlı hapis cezasıyla serbest bırakılırken ona sekiz yıl kesin hapis cezası verilmesine ve bu cezanın (dünden-11 Temmuzdan- beri) uygulanmasına çok şaşırıyor.

-Said Metinpur'un, Türkiye'ye yaptığı yolculuktan sonra sizin de belirttiğiniz gibi "yabancılarla bağlantı kurmak" (casusluk) ile suçlanması konusunda sizin düşünceleriniz neler?

-Onun söylediklerine göre sorgulamalar sırasında Türkiye yolculuğu konusundan çok az bahsedilmiş ve aslında kendisi söz konusu insan hakları konferansına katılmadı. O konferansa katılan herkes şu anda beraat etti. Bir kısmı da bir yıl şartlı hapis cezasına çarptırılarak serbest bırakıldılar. Said'in 9 aydan uzun süren gözaltı döneminde, ilk 7 ay boyunca tamamen habersizdik ve bu dönemde sadece birkaç telefon görüşmesi gerçekleşebildi ve böylece hayatta olduğundan emin olabildik. Son iki ayda ise Evin Hapishanesinin 209. bölümüne (*bu bölüm İran İstihbarat Bakanlığının kontrolündedir) nakledildi ve bu dönemde mahkeme yetkilileri başvurularımızı yanıtsız bıraktı. Bilgi almak istediğimiz ilk dönemlerde "böyle birinin olmadığını" söylüyorlardı, daha sonra gözaltında tutulduğunu kabul ettiler ancak dosyası mahkemeye nakledilmediği için kendisine avukat tutamadık ve avukatın defalarca yaptığı başvurular da cevapsız kaldı. 9 ay sonra, mahkeme kararı verildikten sonra avukat tutabildik ancak bu dönemden sonra avukat hiç bir şey yapamadı çünkü bizim hiç bir haber alamadığımız o 9 ayda bu yetkililer kararlarını vermişler, nitekim daha sonra Temyiz Mahkemesi de 8 yıl hapis cezasını onayladı.

Röportaj linki (Farsça): http://www.savalansesi.com/2009/07/blog-post_1955.html

RSF: İran'da 41 Gazeteci Özgürlüğünden Mahrum

2009-07-14T19:52:00.005+03:00

RSF, Cumhurbaşkanı Seçimleri'nden bu yana toplumsal gerginlik yaşayan İran'da 41 gazetecinin gözaltına alındığı veya tutuklandığını, son olarak alıkonulan Tohid Bighi, Macid Saidi, Henghame Şahit ve Sümeyye Nosrati'nin bilinmeyen bir yerde tutulmalarından endişe ettiklerini bildirdi. UAÖ, tutuklu 368 kişinin listesini yayımladı.

Paris-Tahran - BİA Haber Merkezi - 14 Temmuz 2009, Salı

Uluslararası Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütü, İran'da reform yanlısı dört gazetecinin gözaltına alındıktan sonra bilinmeyen bir yerde tutulduğunu açıkladı; Mahmud Ahmedinejad'ın zaferinin açıklandığı tartışmalı Cumhurbaşkanlık Seçimleri'nden bir ay sonrası durumu "endişe verici" olarak nitelendirdi.

Seçimlerden bir ay sonra gazetecilere ve İnternet üzerinden muhalif düşüncelerini açıklayanlara karşı baskıların artış gösterdiğini açıklayan RSF, "Dünyanın en büyük cezaevi haline gelen İran, haberciler için en tehlikelisi de olmak üzere. Tüm düşünce suçlularının derhal tahliye edilmesini istiyoruz" dedi.

Dört gazetecinin tutulduğu yer bilinmiyor

Bazı gazetecilerin durumuyla ilgili "belirsiz yerlerde tutulmaları" nedeniyle derin endişe duyduklarını bildiren RSF, nerede tutuldukları bilinenlerinse, dramatik koşullarda alıkonulduklarını duyurdu: "Yerleri bilinse bile aileleri onları ziyaret edemiyor. Ziyaret edilemedikleri gibi tutuklular, dosyalarına da ulaşamıyorlar.

Cumhurbaşkanlık seçimini kaybeden Mehdi Kerrubi'ye yakın mashroteh sitesi çalışanı ve fotoğrafçı Tohid Bighi, 11 Temmuz'da gözaltına alındı. Bundan bir gün önce de, http://majidsaeedi.com/ sitesinin fotoğrafçısı Macid Saidi evinde istihbarat görevlilerince gözaltına alındı. Ulusal ve uluslararası haber ajanslarıyla da çalışan Saidi, 2001 yılında Afganistan'daki gelişmeleri Times dergisi için izlemişti.

Reform yanlısı yayın kuruluşlarında da çalışmış olan gazeteci ve paineveste sitesi müdürü Henghameh Şahit 29 Haziran'da aynı şekilde gözetim altına alındı. Tehran Emruz ve Hayat No gazetelerinde meclis haberleri sorumlusu olan Sümeyye Nosrati de 21 Haziran'da gözaltına alındı. Seçimlerin yapıldığı 12 Haziran'dan bu yana 41 gazetecinin tutuklandığı veya gözaltında tutulduğunu açıklayan RSF, son olarak gözaltına alınan bu dört kişinin bilinmeyen bir yerde tutulduğunu duyurdu.

Azerbaycanlı Gazeteci Said Metinpur'un Tutuklanması

Tahran 15. Devrim Mahkemesi'nin davetiye çıkardığı Azeri Türkçesinde yayımlanan haftalık Yarpaq gazetesi çalışanı Said Metinpur, 11 Temmuz'da tutuklanmıştı.

Daha önce 25 Mayıs 2007'de tutuklanarak Evin Cezaevi'ne konulan Metinpur, 26 Şubat 2008'de tahliye olmayı ancak 500 bin avro kefalet ödeyerek sağlayabilmişti. Metinpur, Haziran 2008'de , "yabancılarla ilişki içinde olduğu" ve rejim karşıtı propaganda yaptığı" iddiasıyla sekiz yıl hapse mahkum edilmişti.

UAÖ tutuklu listesi yayımladı

Uluslararası Af Örgütü (UAÖ) de, İran'da son haftalarda gözaaltına alınan 368 kişinin adlarının yer aldığı bir liste yayımladı. UAÖ, listeden yer alan bazı kişilerin bir süre sonra serbest bırakılmış olsa da yargılamayla karşı karşıya geleceklerini bildirdi.

UAÖ, gözaltında ve tutuklu bulunanların işkence ve kötü muamele tehlikesiyle karşı karşıya bulunduklarını bildirdi. (EÖ)

İran'da Azerbaycanlı Gazeteci Said Metinpur Tutuklandı

2009-07-12T00:39:00.004+03:00

Güney Sesi: Azerbaycanlı gazeteci ve insan hakları savunucusu Said Metinpur, çarptırıldığı 8 yıl hapis cezasını çekmek üzere tutuklanarak Tahran'ın Evin Hapishanesine nakledildi.

Yakınlarının belirttiğine göre Metinpur, 11 Temmuz günü Tahran Devrim Mahkemesinin 15. Şubesi tarafından çağrılmış ve burada memurlar tarafından tutuklanmış olup, aynı günün akşamı ailesini telefonla arayarak Evin Hapishanesinde tutulduğunu açıklamıştır.

Said Metinpur, 25 Mayıs 2007 tarihinde Zenjan şehrinde gözaltına alınmış olup, Evin Hapishanesi'nin 209. bölümünde tam 278 gün boyunca mahkemeye çıkarılmadan ve suçlamaları belirtilmeden gözaltında tutulmuş, daha sonra 500 milyon tomen (yaklaşık 600 bin dolar) teminat karşılığında serbest bırakılmıştı.

9 Haziran 2008'de Tahran Devrim Mahkemesinde avukatının katılmadığı kapalı celsede "yabancılarla iletişim kurmak" (casusluk) ve "sistem aleyhine propaganda yapmak" suçlamalarıyla yargılanan gazeteci, toplam 8 yıl hapis cezasına çarptırılmış ve bu ceza Tahran Temyiz Mahkemesi tarafından da onaylanmıştı.

Raporlara göre Metinpur, gözaltı süresi boyunca şiddetle psikolojik ve fiziksel işkence ile kötü muameleye maruz kalmış olup serbest bırakıldıktan sonra bel,baş ağrıları ve sindirim sistemi sorunları yaşamakta ve tedavi görmekteydi.

Said Metinpur, Tahran Üniversitesi Felsefe bölümü mezunu olup haftalık "Yarpaq" (Az.:Yaprak) dergisinin yazarlar topluluğu üyesi ve webblog (internet günlüğü) yazarı olup, Türkiye'ye bir insan hakları konferansına katılmak amacıyla yaptığı yolculuktan sonra gözaltına alınmıştır.

Uluslararası Af Örgütü, İnsan hakları savunucularını koruma birliği "Front Line" ve Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) kuruluşları, Metinpur'un durumuyla ilgili raporlar ve bildiriler yayınlayarak kendisinin serbest bırakılmasını talep etmişlerdi.

RSF'nin raporu: http://www.rsf.org/Two-journalists-get-suspended-jail.html
Uluslararası Af Örgütü'nün raporları: http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE13/068/2007/en http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE13/106/2007

Mühendis Ali Rıza Ferşi ve Eşi Sima Didar'ın Durumu Belirsizliğini Koruyor

2009-07-03T00:44:00.003+03:00

Güney Sesi: İran'da Azerbaycanlı aktivist ve Merend Üniversitesi öğretim görevlisi Ali Rıza Ferşi ve weblog yazarlığı yapan eşi Sima Didar, halen Tebriz şehrinde gözaltında tutulmaktadırlar.

22 Mayıs'da Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkıyla ilgili slogan atan mühendis Ali Rıza Ferşi güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmıştı.

18 Haziran'da ise yetkililer tarafından eşini Tebriz Hapishanesi'nin "Ettelaat" (İstihbarat Teşkilatı) kontrolündeki 37. koğuşunda ziyaret edebileceği bildirilen Sima Didar, hapishanede gözaltına alındı. Avukatının açıklamalarına göre hapishanede gösterilen celb (çağrı) belgesinde Didar'ın gözaltı nedenleri "Tebriz'de 22 Mayıs'taki protestolara katılmak" ve "milliyetçilik" olarak belirtildi.
Ailenin avukatı Abbas Cemali, dosya sorumlusu Hakim Haşimzade'nin kendisini müvekkilleriyle görüştürmediğini açıkladı.

Uluslararası Af Örgütü'nün 9 Haziran'da İran'da Cumhurbaşkanı seçimleri öncesi insan hakları durumuyla ilgili yayınladığı raporda da Ferşi'nin ve aynı yürüyüşte gözaltına alınan diğer aktivistlerin durumundan bahsedilmişti.

Tahran Üniversitesinde yayınlanan "Yol" dergisinin editörü olan Ali Rıza Ferşi ve aynı üniversitede yayınlanan öğrenci dergisi "Yaşmaq"ın eski sorumlu müdürü olan Sima Didar, İran'da eski Azerbaycanlı öğrenci aktivistlerdendirler.

Bianet: İran'da Protestolar Sistemi Hedef Almadıkça Değişim Zor

2009-06-29T14:40:00.004+03:00

Uluslararası medya ve kamuoyunun gözü iki haftadan uzun süredir İran'da. 12 Haziran'da yapılan Cumhurbaşkanı Seçimi sonrası başta Tahran olmak üzere çeşitli şehirlerde yaşanan olaylar, ülkede internete, cep telefonlarına ve haber alışverişine koyulan büyük engellere rağmen dünyaya duyuruldu. Bu yazıda İran sisteminde cumhurbaşkanlığı seçimlerinden, reformcu aday Mir Hüseyin Musevi ve kampanyada onunla birlikte yer alan eşi Zehra Rahnevard'dan, seçimlerde hile iddialarının kaynaklarından ve protesto gösterilerinin boyutlarından bahsedeceğiz.

İran İslam Cumhuriyeti Anayasasının 9. bölümünün 113. maddesinde "Cumhurbaşkanının, (dini) liderden sonra ülkenin en yüksek otoritesi olduğu" belirtiliyor. 115. maddeye göre "Cumhurbaşkanı aşağıdaki özellikleri taşıyan siyasi ve dini şahıslar arasından seçilmelidir: "-İran milliyeti, -İran vatandaşlığı, -İdari kapasite ve beceri, -olumlu özgeçmiş, -güvenilirlik ve dindarlık, -İran İslam Cumhuriyeti'nin esas prensiplerine ve ülkenin resmi mezhebine (Şii İslam) bağlılık". Anayasada Cumhurbaşkanının cinsiyetine dair herhangi bir koşul yok, ancak şu ana kadar seçimlere aday olan bütün kadınların başvuruları reddedildi.

İran'da adayları belirleme yetkisi, (altısı doğrudan, diğer altısı ise yargı başkanı vasıtasıyla dolaylı olarak dini lider Ali Hamaney tarafından atanan) 12 üyesi bulunan Şurayı Nigehban-i Kanun-i Esasi'ye (Anayasayı Koruyucular Konseyi) ait. Şurayı Nigehban, halk oylaması başlamadan önce seçim adaylarını elemeden geçirmek dışında uygun gördüğü durumda seçim sonucunu iptal etme yetkisine de sahip.

12 Haziran 2009 Cumhurbaşkanı Seçimlerinde, 42'si kadın olmak üzere 476 adaydan dördü dışında hepsi Şura tarafından diskalifiye edildi. Diskalifiye edilen adaylar arasında, 6. ve 7. dönem Tebriz milletvekili Ekber Alemi de bulunuyordu. Reformcular tarafından aday olarak gösterilen Alemi, 2006 yılının Mayıs-Haziran aylarında İran Azerbaycanında yapılan protestolarda güvenlik güçleri tarafından öldürülen göstericilerle ilgili Mecliste söz alarak İçişleri Bakanlığından açıklama talep etmişti.

Siyasi yorumcular haftalar öncesinden yarışın reformcu aday Mir Hüseyin Musevi ve şimdiki cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad arasında geçeceğini tahmin ediyorlardı. Mir Hüseyin Musevi, Humeyni'nin hayatta olduğu ve dini lider (Vilayet-i Fakih) olarak devletin başında bulunduğu Ekim 1981- Ağustos 1989 tarihleri arasında başbakanlık yaptı. Bu yıllar, İran İslam Cumhuriyeti sisteminin yerleştiği ilk yıllar olması ve aynı zamanda İran-Irak Savaşının yaşanması nedeniyle ülkenin en zor dönemleriydi. Musevi, daha sonraki 20 yıl boyunca siyaset sahnesinde yer almadı.

Musevi'nin eşi Zehra Rahnevard, kampanya sürecine aktif katılımıyla İran ve Dünya medyasının dikkatini üzerine çekti. 2006 yılına kadar Tahran El-Zehra Üniversitesinin rektörlüğünü yapan ve eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin danışmanı olan Rahnevard, "Zeyneb Burucerdi" takma adıyla "Müslüman Kadının Hicabının (örtüsünün) Mesajı" (Türkiye'de Kadının Adı ismiyle yayınlandı), "Ashab-ı Uhdud", "Örtünmenin Güzelliği ve Güzelliğin Örtülmesi" (İngilizceye Beauty of Concealment adıyla çevrildi) gibi çoğunluğu İslam ve kadınlar ile ilgili olan 15 kitap yazdı.

Gençlik döneminde Şah karşıtı grevlere katılan Rahnevard, seçim kampanyasında "bütün siyasi tutukluların serbest bırakılacağı" sözünü verdi. Binlerce (kimi kaynaklara göre 30.000'den çok) sol kökenli siyasi tutuklunun idam edildiği ve cenazelerinin ailelerine teslim edilmeden boş bir toprak alandan ibaret olan "Khavaran" toplu mezarlığına gömüldüğü 1988-İran Siyasi Suçlu İdamları, eşi Musevi'nin başbakanlığı döneminde gerçekleşmişti. Mezar taşı konmasına izin verilmeyen ve ailelerinin, sadece piksel numaraları yardımıyla sevdiklerinin gömüldüğü yerleri tam olarak tespit etmeye çalıştıkları Khavaran toplu mezarlığının, bu yılın Ocak ayında devlet yetkilileri tarafından buldozerlerle dümdüz edilerek yerine ağaçların dikildiği rapor edilmişti.

İranlı bir çok muhalif topluluk, seçim öncesi yapılan bu elemenin anti-demokratik olduğunu ve tüm adayların sistemin birer parçası olduğunu savunarak boykot çağrısında bulundu. Örnek olarak, "Beluçistan Halk Cephesi", "Beluçistan Milli Hareketi", "Kürdistan Özgürlük Partisi", "el-Ahvaz Demokratik Dayanışma Partisi", "İran Türkmenistanı Milli Hareketi", "Güney Azerbaycan Milli Uyanış Hareketi", "Türkmen Milli Demokratik Hareketi", "Komela-İran Kürdistanı Partisi", "Azerbaycan Federal Demokratik Hareketi" gibi üyeleri olan ve 5 Haziran'da yayınladığı bildiride "İran'da yaşayan insanlara şeffaf ve özgür olmayan bir ortamda gerçekleşecek olan seçimleri boykot ederek, insanlık dışı rejime meşruiyet -yasallık- kazandırmamalarını tavsiye eden" "İran Federal Halklar Kongresi" verilebilir.

Sağlıklı istatistiklere ulaşmak mümkün olmasa da Şurayı Nigehban (Anayasayı Koruyucular Konseyi) sözcüsü Kethüdayi, seçime katılım oranının yüzde 75'ten fazla olduğunu belirtti.. Bu sayı, daha önceki seçimlere katılım oranının üç katı. Oyların yüzde 63'ünü Cumhurbaşkanı Ahmedinejad'ın, yüzde 33'ünü ise Mir Hüseyin Musevi'nin aldığı açıklandı. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı A. Davutoğlu'nun seçim sonrası "katılım oranının siyasal meşrutiyet açısından katılım son derece önemli bir gösterge olduğunu" söylemesi ve İran'daki muhafazakarlara yakın basın organlarının aynı yöndeki yorumları, İranlı muhaliflerin meşruiyet konusundaki endişelerinin yersiz olmadığını gösteriyor.

12 Haziran sabahından beri İran'da cep telefonlarının SMS şebekelerinin kilitlenmesi, Mir Hüseyin Musevi'nin basın açıklamasında da dile getirilen "bazı sandıklarda oyların kaybolduğu ve çeşitli yerlerde seçmenlere oy pusulalarının tükendiği söylenerek oy kullanımının engellendiği" iddiaları, diğer reformcu aday Kerrubi'nin aldığı oyların, seçim kampanyasında çalışan şahısların sayısından bile daha düşük olması, devlet kanalında muhafazakar aday Rızayi'nin aldığı oyların saat 9:47'de 633.048, aynı gün saat 13:53'te ise 587.913 olarak gösterilmesi ve daha sonra internette yayılan çeşitli görüntüler halkın oylarında değişiklikler yapıldığı izlenimini uyandırıyor.

Bu tür somut kaynaklara dayanan hile iddiaları, sonuçların açıklanmasından hemen sonra Tahran'da protesto gösterilerinin başlamasına neden oldu. Ertesi günlerde Şiraz, İsfahan ve Mazenderan'ın Sari şehri gibi bölgelerde de protestolar yapıldı. Ancak Mir Hüseyin Musevi'nin anavatanı olan ve İran'da yaşanan her devrimde büyük rol oynayan Tebriz şehri ve Azerbaycan bölgesine, 15 Haziran'dan beri sessizlik hakim. Khuzistan (Ahvaz), Beluçistan, Kürdistan, Gülistan (Türkmen-sahra, Güney Türkmenistan) gibi Fars olmayan etnik toplulukların yoğun olduğu eyaletlerin tümünde aynı sessizliği görmek mümkün ancak siyasi yorumcular, gerek Musevi'yle hemşehrilik bağları, gerekse Azerbaycanlıların İran'daki tüm devrimlerde Tebriz çarşısı esnafının grev yapmasından, halkın protesto gösterileri yapmasına kadar faal olarak rol alması nedeniyle Azerbaycan bölgesinin seçim sonrası protestolarda nispeten suskun olmasının anlamlı olduğunu belirtiyorlar.

Bunu, İran Azerbaycanlıların merkezi sistemden umudunu tamamen kesmesi olarak yorumlamak mümkün. Bu, 22 Haziran günü Azerbaycan Cumhuriyeti'nden yayın yapan "Azadlıq" radyosuna röportaj veren Tebrizli aktivist Hidayet Zakir'in açıklamalarından da hissedilebiliyor: "Bizim protestolarımızda, anadil haklarıyla ilgili imza kampanyalarımızda vesaire, hiç biri bize katılmadı. Kabul etmediler.

Bu yüzden de bizim dostlarımız, o davanın bizim davamız olmadığı kararına vardılar. İçerde bir güç savaşı var ve bu protestolar da o yüzden yapılıyor. Diğer şehirlerdeki aktivistler de bu tavrımızı destekliyorlar. Ancak hiç kimsenin bu protestolara katılmasına engel olunmuyor. Herkes kendi tutumunu belirlemekte özgür ve kim isterse bu olaylarda yer alabilir. Zaten Tahran'daki protesto gösterilerine orada yaşayan Azerbaycan Türkleri de katıldı. Tutuklananlar ve yaralananlar arasında onlar da var". Azadlıq Radyosunun söz konusu haberinde, İran Azerbaycanındaki seçimlerle ilgili son protesto gösterinin 15 Haziran'da Urmiye'de yapıldığını ve şiddet kullanılarak dağıtıldığı da bildirildi: "Verilen bilgilere göre gösteriler dağıtılırken en az 2 kişi yaşamını yitirdi, ancak bu bilgiler ne dünya medyasında, ne de Tahran'daki reformcu toplulukların bildirilerinde yer almadı."

1979 İslam Devriminden hemen sonra Azerbaycan, Tebrizli Ayetullah Şeriatmedari önderliğinde "Vilayet-i Fakih" sistemine karşı ayaklanmış, İran'ın diğer bölgeleri tarafından destek görmeyen bu ayaklanma Humeyni ve yandaşları tarafından şiddetle bastırılmıştı. İran İslam Cumhuriyeti Anayasasının 57. maddesine göre yasama, yürütme ve yargının, görüşü altında görev yaptığı Vilayet-i Fakih için hiç bir kanuni sınırlama yoktur.

Her türlü dış siyaset kararını alıp uygulama yetkisi olan dini liderin başlıca yetkileri 110. maddede "ülkenin genel siyaset ve stratejisini belirlemek" ve "bütün kuvvetlerin başı olarak savaş,barış ve seferberlik ilan edebilmek" olarak belirtilmiştir. Halihazırda dini lider olarak bu sınırsız yetkilere sahip olan Ayetullah Hamaney, Cumhurbaşkanı kim olursa olsun ülkenin iç ve dış siyasetinin kontrolünü elinde tutuyor.

Yaklaşık üç haftadır Tahran sokaklarını sarsan "Merg ber diktator" (diktatöre ölüm) sloganları doğrudan Hamaney'i ve Vilayet-i Fakih sistemini hedef almayıp sistemden dışlanmış kesimlerin sesini duyurmadıkça, İran'da köklü bir değişiklik beklemek mümkün görünmüyor.(SZ/EÜ)

____________________________________________
Kaynaklar:
* Zahra Rahnavard-Beauty of Concealment (Örtünmenin Güzelliği): http://www.al-islam.org/beautyofconcealment/
* 1988 İran Siyasi Tutuklu İdamları: http://en.wikipedia.org/wiki/1988_executions_of_Iranian_political_prisoners
* Khavaran: Ölümü Susturmak (İngilizce): http://www.iranian.com/main/blog/paymaneh-amiri/khavaran-silencing-dead
* Khavaran Mezarlığında 2007 yılında siyasi tutukluların aileleri tarafından yapılan anma törenleri: http://www.kanoon-zendanian.org/Xavaran-2007.html

İstanbul - BİA Haber Merkezi

29 Haziran 2009, Pazartesi

Sevda ZENJANLI

http://bianet.org/bianet/dunya/115520-iranda-protestolar-sistemi-hedef-almadikca-degisim-zor

ADAPP, İran Devletinin Sivillere Yönelik Şiddetini Kınamaktadır

2009-06-29T14:37:00.002+03:00

İran'daki Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği (ADAPP), baskıya karşı mücadele eden İran halklarını desteklemektedir. Bugünlerde yaşanan seçim sonrası krizi, İranlıların demokrasi taleplerinin bir yansımasıdır.

ADAPP, seçim sonrası kitlesel demokrasi taleplerinin şiddetle bastırılmasını kınamaktadır. Besij militanlarının sivillerin üzerine ateş açtığı video görüntüleri, herkesi derinden etkileyerek rahatsız etmiştir. ADAPP, şiddeti kınamakta ve İslam Cumhuriyeti yetkililerini başvurdukları şiddeti bir an önce durdurmaya çağırmaktadır.

2006 yılının Mayıs ayında, bir devlet gazetesinde yayınlanan ve Azerbaycanlıları böcek olarak gösteren karikatürün protesto edildiği gösterilerde onlarca katılımcı öldürülmüş ve yüzlercesi gözaltına alınmıştır. Gösterilerin, tıpkı İran seçim sonucu protestoları gibi şiddetle bastırılmasına rağmen uluslararası medya ve kamuoyu bu olayları neredeyse görmezden gelmiştir. ADAPP, medyanın potansiyelinin farkındadır ve uluslararası toplumu İran'da demokrasi ve ifade özgürlüğü taleplerini dikkate almaya devam etmeye çağırmaktadır.

Twitter ve Facebook gibi internet siteleri, İran devletinin hak ihlallerinin rapor edilmesinde en etkili araçlardan biri haline gelmiştir. Ancak ADAPP, medyayı bu sitelerdeki raporları yayınlarken dikkatli olmaya çağırmaktadır, zira devlet yetkililerinin bu sitelere sızarak yanıltıcı raporlar yayınladıkları bilinmektedir.

3 yıldan beri ADAPP İran'daki Azerbaycanlı insan hakları topluluklarıyla yakın ilişkide olup Tebriz, Urmiye, Erdebil ve diğer başlıca Azerbaycan şehirlerinden raporlar almaya devam etmektedir. 13 Haziran'da İran seçim sonuçları protestolarının başlamasından itibaren ADAPP, İran Azerbaycanlılarıyla günlük bilgi alışverişinde bulunmuştur.

Seçim sonuçları açıklandıktan hemen sonra Tebriz ve Urmiye şehirlerinde protesto gösterileri düzenlenmiştir. Görgü tanıklarının ifadelerine göre Urmiye'de 2 protestocu hayatını kaybetmiştir. Tanıklar ayrıca 15 Haziran'da Tebriz'de yapılan protestolarda 3 kişinin öldüresiyle dövüldüğünü bildirmişlerdir.

15 Haziran'dan beri Azerbaycanlılar hiçbir protesto gösterisi düzenlememişlerdir. Tebriz'deki gösterilerden olduğu iddia edilen çeşitli görüntüler ve raporlara rağmen ADAPP'ın kaynakları, başlıca Azerbaycan şehirlerinin İran'ın diğer bölgelerine göre nispeten sakin olmaya devam ettiklerini bildirmişlerdir.

ADAPP, devletin gösterdiği şiddetin kurbanlarının ailelerine en içten başsağlığı dileklerini iletmektedir. ADAPP İran'da demokrasiyi desteklemekte ve devleti, İran halklarının isteklerini dikkate almaya çağırmaktadır.

Musevi'nin Seçim Kampanyasının Eski Sorumlularından Ali Bikes Gözaltında

2009-06-28T11:38:00.005+03:00

Güney Sesi: Azerbaycanlı kültürel aktivist ve doktora öğrencisi Ali Bikes 15 Haziran Pazartesi günü Tahran'da İstihbarat Bakanlığı (Ettelaat) memurları tarafından gözaltına alınarak Evin Hapishanesine götürülmüştür.

Yakınlarının belirttiğine göre Ali Bikes, Pazartesi günü ailesine telefon açarak bu hapishanenin (İstihbarat Bakanlığı tarafından yönetilen) 209. bölümünde tutulduğunu açıklamıştır. Gözaltına alındığı günden beri avukat tutmasına ve ailesiyle görüşmesine izin verilmeyen aktivistin sorgu sırasında işkence ve kötü muamele görmesinden, ayrıca dosyasının son günlerde Tahran'da yapılan protestolarla ilişkilendirilmesinden korkulmaktadır.

Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu beş eyalette reformcu aday Mir Hüseyin Musevi'nin seçim çalışmalarında halkla ilişkiler başkanı olarak görev yapan Ali Bikes, internette yayılan ve Hatemi'yi Azerbaycanlıları aşağılayan fıkralar anlatırken gösteren videoya tepki olarak istifasını bildirmiş ve yazdığı açık mektupta bir daha hiçbir reformcu ile çalışmayacağını duyurmuştu. Eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, 12 Haziran'da yapılacak olan seçimlerde Mir Hüseyin Musevi'yi destekleyeceğini ilan etmişti.

Ayrıca söz konusu görüntüleri protesto eden diğer Azerbaycanlı aktivistlerden olan Mühendis Ali Rıza Ferşi ve eşi Sima Didar, hala gözaltında tutulmaktadırlar.

İRAN: Azeriler Hemşehrileri Musevi'yi Siyasi Güç Savaşında Desteklemek Konusunda Temkinliler

2009-06-24T14:25:00.007+03:00

Şahin Abbasov 23/6/09

İran'daki Azeri topluluğun sayısı tahminen 15-20 milyon olup, ülke nüfusunun çeyreğini oluşturuyor. Büyük çoğunluğu Tahran'da Mahmud Ahmedinejad yönetimine karşı soğuk olan Azerilerin, oylarını kendisi de Tebriz'li bir Azeri olan Cumhurbaşkanı seçimleri mağlubu Mir Hüseyin Musevi'ye verdikleri sanılıyor. Buna rağmen Azeriler hala İran'ın sosyal ve ekonomik kontrolü için devam eden mücadelede aktif olarak yer almakta isteksiz görünüyorlar.

Musevi'nin İran'daki azınlıkların sivil-medeni hakları konusuna yeterince eğilmemesi, bir çok Azerinin şu andaki süreçte geride durmalarının sebebini oluşturuyor. İran Azerileri, harekete geçmelerinin sağlayacağı kazançların ikna edici olmadığını düşünüyorlar. Tahran ve Kum'da devam eden güç savaşına rağmen Azeriler yaşam kalitelerinde kayda değer bir gelişim olacağına inanmıyorlar.

Tebriz'de gayri-resmi bir kuruluş olan İran'daki Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği sözcüsü Yaşar Hakkakpur, Azeri aktivistlerin Musevi'nin Cumhurbaşkanlığında ısrar etmek ya da Ahmedinejad'a muhalefet etmekte bir kazanç görmediklerini belirtiyor.

Türkiye'den telefonla röportaj veren Hakkakpur durumu şöyle açıklıyor: "Tahran'daki Musevi'yi destekleyen kuruluşlar Azeri şehirlerinde gözaltına alınan aktivistlerden raporlarında söz etmiyorlar. Farsça basın yayın organlarında azınlıklar yok sayılıyor. Neden Azeriler onların davasını savunsun ki?". (detaylı bilgi için bkz. Eurasia Insight arşivi)

"Bu Azerilerin şimdiki rejimi destekledikleri anlamına gelmiyor. Sadece büyük bir fark göremiyorlar." Bu durum, Azerbaycan'daki Azeriler tarafından söz konusu olaylara nispeten sakin yaklaşılmasının nedenini açıklıyor. Örneğin, Bakü'deki İran Elçiliği önünde hiç bir Musevi destekçisi gösteri gerçekleşmedi.

Tebrizli diğer bir Azeri kültürel aktivisti de Hakkakpur'la aynı görüşte. Adının açıklanmaması şartıyla konuşan aktivist "Biz (Azeriler) rejim ve Musevi arasındaki karşılaşmaya müdahele etmemeye karar verdik" açıklamasını yapıyor. O, şu anda önde gelen Musevi destekçilerinden bazılarının 2006'da Tebriz ve diğer şehirlerdeki Azeri protestolarının şiddetle bastırılmasını onayladıklarını belirtiyor. Söz konusu protesto gösterileri, bir İran gazetesinin gençlik ekinde Azerileri böcek olarak gösteren bir karikatürün yayınlanmasından sonra patlak vermişti.

Azerilerin çoğu Musevi'ye verilen kitlesel desteğe katılmaya istekli değilken, hile karıştırılan 12 Haziran seçimlerinden sonra sokaklara çıkanlar da oldu. (detaylı bilgi için bkz. Eurasia Insight arşivi) Azerbaycan'daki haber kaynakları 13 ve 15 Haziran'da İran'ın Doğu Azerbaycan ile Batı Azerbaycan eyaletlerinin başkentleri olan Tebriz ve Urmiye şehirlerindeki protesto gösterlierinde beş kişinin öldürüldüğünü, onlarca katılımcının ise yaralandığını rapor etti.

Genel olarak, etnik azınlıkların yoğun olduğu bir çok bölge -sadece Doğu ve Batı Azerbaycan değil, Kürdistan, Beluçistan ve Khuzistan da dahil- Tahran'daki seçim sonrası kargaşaya göre daha sakinler.
Azeriler, Araplar, Kürtler ve Beluçlar gibi topluluklar, Tahran yetkilileri tarafından sistematik ayrımcılığa maruz kalıp kültürel ve dil haklarından mahrum kaldılar. Ancak onlar, şu andaki krizi, sorunlarına çözüm bulma şansı olarak görmüyorlar.

Tahran'daki radikaller, etnik azınlık topluluklarının daha faal olmamaları için yoğun çaba gösteriyorlar. Etnik azınlıklar meselesi İran için bir bombaya benziyor ve eğer şu anda patlarsa, ülkenin güç savaşının yönünü bir anda değiştirebilir. Radikaller başkent Tahran'ı güvenlik güçleri aracılığıyla kuşattıkları gibi, etnik azınlıkların yoğun olduğu bölgelerin başkentlerinde de kilit konumlarda yer alıyorlar. İddialara göre radikaller ayrıca Musevi ve yakınlarına, muhalefetin etnik azınlık topluluklarındaki huzursuzluğu tetiklediği ortaya çıkarsa şiddete başvuracaklarını bildirdiler.

Seçim kampanyaları süresince hem Musevi hem de Ahmedinejad, Azerilerin sivil haklarını genişletmek konusunda söz verdiler. Tebrizli kaynaklara göre konuşmasını Türkçe yaptığı iddia edilen Ahmedinejad, üniversite ve okullarda Azeri dil kursları açma vaadinde bulundu. Musevi ise Azeri Türkçesini İran'ın ikinci resmi dili yaparak Azeri nüfusunun yoğun olduğu bölgelerin ekonomik imkanlarını genişletme sözünü verdi.

Ancak Azerilerin çoğunluğu bu vaatleri boş sözler olarak değerlendiriyorlar. Hakkakpur'a göre "her seçimde adaylar Tebriz, Urmiye ve diğer şehirlere gelerek benzer vaatlerde bulunuyorlar. Ama seçimleri kazandıklarında, verdikleri sözleri birdenbire unutuyorlar."

Bakü'de sürgünde yaşayan Güney Azerbaycan Milli Uyanış Hareketi sözcüsü Azeri aktivist Ağrı Karadağlı ise konuyu şöyle yorumladı: "Musevi, siyasi kariyeri boyunca Azerilere yönelik baskıların giderilmesine ve onların dil haklarına hiç bir ilgi göstermedi ve onun bir değişim için kararlı olduğuna dair hiç bir kanıt yok."

Yazının orjinali: http://www.eurasianet.org/departments/insightb/articles/eav062309c.shtml

Hapsedilenler Arasında Azerbaycanlılar da Var

2009-06-23T06:27:00.008+03:00

Güney Sesi: Azerbaycan Cumhuriyeti'nde yayın yapan Azadlıq Radyosu 22 Haziran 2009 tarihli haberinde, İran'da yaşanan seçim sonrası olayların ülkedeki Azerbaycan toplumu üzerindeki yansımalarını değerlendirdi.:

'Resmi haberlere göre ölenlerin sayısı 20-30 arasında; ancak diğer kaynaklara göre bu sayı 100'ün üzerinde. Erdebil şehrinde ise Tahran'daki gibi olaylar beklenmiyor.

"Erdebil'de Tahran'daki Gerginlik Hissedilmiyor": Tahran'da yaşayan Türkçe öğretmeni Mehdi Naimi, bir kaç gündür nispeten daha sakin olan Erdebil şehrine geldiğini belirtiyor. Naimi, İran'ın diğer şehirlerindeki olayları Tahran'daki aktivistlerin internette yayınladığı haberlerden ve telefon görüşmelerinden öğreniyor. Mehdi Naimi, ülkenin genelinde gözaltı dalgaları nedeniyle gerginliğin olduğunu belirtiyor. Erdebil ise Tahran'dan daha sakin. Açıklamalarına göre, başkenti sarsan protesto dalgası İran Azerbaycanında daha az hissediliyor.

İran'ın diğer Azerbaycan şehirlerinde de buna benzer açıklamalar duymak mümkün. İletişim kurduğumuz şahıslar, olaylarda ölenlerin sayısıyla ilgili İran televizyon ve gazetelerinde verilen sayının 20-30 arasında olduğunu belirttiler.

Açıklamları, Tebriz şehrinden Hidayet Zakir de doğruluyor. O da Mehdi Naimi gibi Tahran'da yaşanan gerginliğin Azerbaycan şehirlerinde hissedilmediğini belirtiyor. Nedenini ise şöyle açıklıyor: " Bizim protestolarımızda, anadil haklarıyla ilgili imza kampanyalarımızda vesaire, hiç biri bize katılmadı. Kabul etmediler. Bu yüzden de bizim dostlarımız, o davanın bizim davamız olmadığı kararına vardılar. İçerde bir güç savaşı var ve bu protestolar da o yüzden yapılıyor. Millet de bu oyuna geliyor."

Hidayet Zakir, diğer Azerbaycan şehirlerindeki aktivistlerle fikir alışverişleri yapıldığını belirtti. "Onlar da bu tavrı destekliyorlar. Ancak hiç kimsenin bu protestolara katılmasına engel olunmuyor. Herkes kendi tutumunu belirlemekte özgür ve kim isterse bu olaylarda yer alabilir. Zaten Tahran'daki protesto gösterilerine orada yaşayan Azerbaycan Türkleri de katıldı. Tutuklananlar ve yaralananlar arasında onlar da var".

İran Azerbaycanındaki kaynaklar burda son protesto gösterisinin 15 Haziran'da Urmiye'de yapıldığını ve şiddet kullanılarak dağıtıldığını bildiriyorlar. Verilen bilgilere göre gösteriler dağıtılırken en az 2 kişi yaşamını yitirdi, ancak bu bilgiler ne dünya medyasında, ne de Tahran'daki reformcu toplulukların bildirilerinde yer almadı.'

Haberin tamamını okumak için: http://www.azadliq.org/content/article/1759974.html

Azerbaycanlı Siyasi Tutuklu Ali Rıza Ferşi'nin eşi Sima Didar Gözaltına Alındı

2009-06-18T23:08:00.005+03:00

Güney Sesi: Siyasi tutuklu Mühendis Ali Rıza Ferşi'nin eşi, Azerbaycanlı kültürel aktivist ve öğrenci dergisi Yaşmaq'ın eski sorumlu müdürü Sima Didar, Tebriz'de gözaltına alındı.

Ferşi'nin avukatı Abbas Cemali'nin verdiği bilgilere göre, yetkililer 18 Haziran Perşembe günü ona başvurarak Didar'ın eşini Tebriz Hapishanesi'nin Ettelaat (İstihbarat Teşkilatı) kontrolündeki 37. koğuşunda ziyaret edebileceğini belirttiler. Ancak avukat ve Sima Didar hapishaneye gittiklerinde memurlar, hakimin yayınladığı çağrı belgesini (celb belgesi) göstererek Didar'ı gözaltına aldılar. Avukatın açıklamalarına göre belgede gözaltı nedenleri Tebriz'de 22 Mayıs'taki protestolara katılmak ve milliyetçilik olarak belirtildi.

22 Mayıs Cuma günü Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına devlet tarafından düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, katılımcılardan bir bölümünün Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkıyla ilgili sloganlar atmaları ve internette yayılan bir video nedeniyle Hatemi'nin Azerbaycanlılardan özür dilemesini taleb etmeleri, güvenlik güçlerinin sert müdahelesiyle sonuçlanmış, aralarında üniversitede öğretim üyesi olan Ali Rıza Ferşi'nin de bulunduğu aktivistler gözaltına alınmışlardı.
Uluslararası Af Örgütü 9 Haziran'da İran'da Cumhurbaşkanı seçimleri öncesi insan hakları durumuyla ilgili bir rapor yayınlayarak aralarında Ali Rıza Ferşi'nin de bulunduğu 15'den çok aktivistin gözaltına alındığını yazmıştı.

Af Örgütünün Raporu: http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE13/053/2009/en/4e086bc7-ca74-4200-ac60-fd6cd1f0b081/mde130532009en.html
Farsça Haber Kaynağı: http://www.savalansesi.com/2009/06/blog-post_5845.html

Azerbaycanlı Yazar İlgar Müezzinzade Gözaltına Alındı

2009-06-18T12:13:00.002+03:00

Güney Sesi: Azerbaycanlı yazar ve kültürel aktivist İlgar Müezzinzade, 15 Haziran'da Erdebil eyaletine bağlı Germi kasabasında gözaltına alındı.

Müezzinzade'nin yakınlarının belirttiklerine göre memurlar 31 Mayı ve 8 Haziran günleri onu gözaltına almak amacıyla Meşkinşehr'deki (Hıyav) evlerini ziyaret etmiş, burda aile bireylerini tehdit etmişlerdi. Aile bireyleri, aktivistin nerde tutulduğuna dair bilgi alamadıklarını belirttiler.

Müezzinzade, Meşkinşehr'de Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkı talepleri ve internette yayılan ve tepki toplayan bir video görüntüsüyle ilgili bildirilerin yayılmasının ardından gözaltına alınmıştır.

Söz konusu bildirilerle ilgili aynı şehirde Aydın Zakeri, Ali Feyzi, Mansur Seyfi ve Ferdin Nobeht adlı Azerbaycanlı kültürel aktivistler de gözaltına alınmış olup, Erdebil ve Meşkinşehr'de gözaltında tutulmaktadırlar.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'nin (ADAPP) Aylık Raporu- Mayıs 2009

2009-06-17T20:16:00.006+03:00

İran'da Azerbaycanlılara yönelik sistematik hak ihlalleri 2009 yılının Mayıs ayında da devam etmiş ve aktivistlerin İran seçimleri öncesinde insan hakları konusunda nispeten iyileşmeye yönelik beklentisi, geçtiğimiz ay yaşanan olaylar sonucu yerini umutsuzluğa bırakmıştır.
Eski İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin Azerbaycanlılara yönelik hakaretine karşı yapılan protesto gösterileri sonrası aktivistlere yapılan saldırılar ve gözaltılar ile internet sitelerine erişimin engellenmesi, ayrıca gözaltı sürelerinin hukuksuzca uzatılması Mayıs ayında yaşanan başlıca hak ihlallerindendir. Yetkililer, Azerbaycanlı kültürel aktivistleri keyfi olarak gözaltına almaya ve avukatlarla görüşmelerini engellemeye devam etmektedirler.

Azerbaycanlı Aktivistlere yönelik Saldırı ve Gözaltılar
14 Mayıs günü internette yayılan bir videoda İran eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, önde gelen reformcularla biraradayken Azerbaycanlıları aşağılayan fıkralar anlatırken görüntülenmiştir. Toplantıda tanınmış din adamlarının yanısıra reformcu cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi'nin temsilcileri de görülmektedir. Görüntülerde yer alanların tümü anlatılan ırkçı fıkralara gülmekte ve Azerbaycanlılara yönelik hakaret içerikli açıklamalar eklemekteydiler.

Söz konusu görüntülerin internette yayılmasının ardından İran'da Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu şehirlerde ve üniversitelerde protesto gösterileri düzenlenmiştir. Tebriz, Urmiye, Koşaçay (Miyandoab), Meşkinşehr ve diğer Azerbaycan şehirlerinde onlarca aktivistin tutuklandığı bildirilmiştir.

22 Mayıs Cuma günü Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, katılımcılardan bir bölümünün sloganlar atarak etnik topluluklara yönelik hakaretleri kınamaları ve Hatemi'nin Azerbaycanlılardan resmen özür dilemesini taleb etmeleri, güvenlik güçlerinin yürüyüşçüleri darp edip göz yaşartıcı bomba fırlatarak müdahele etmesiyle sonuçlandı. Protestocuların bir kısmının yaralandığı olaylarda gözaltına alınan aktivistlerin isimleri: Ali Rıza Ferşi (Tebriz Üniversitesi öğretim üyesi), Ali Eslami, Esger Çemeni, Bayram Halikzade, Seccad Karabağlı, Ferdin Muradpur, Murtaza Muradpur, Hekem Muradpur, Vahid Ağacani, eşi Seher Fethi ve Hale Fethi olarak belirlenmiştir. Vahid Ağacani, Seher Fethi ve Hale Fethi, üç gün gözaltında kaldıktan sonra teminat karşılığında serbest bırakıldılar.

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre 23 Mayıs Cumartesi günü güvenlik memurlardı Tebriz'de Bedeli ailesinin evine baskın yaparak Ali, İrej, Resul ve Gulam Bedeli'yi gözaltına almışlardır. Gulam Bedeli, bir hafta boyunca gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştır.

25 Mayıs Pazartesi günü Cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi'nin Tebriz'de Bağ-ı Şimal stadyumundaki konuşması sırasında bir grup izleyici, pankartlar kaldırarak Azerbaycanlıların anadil haklarıyla ilgili ve Hatemi'nin internette yayılan görüntülerine tepki içeren sloganlar seslendirmiştirler. Bunun üzerine emniyet memurları slogan atan izleyicilere saldırıp darp ederek 15'den çok protestocuyu gözaltına almıştır. Gözaltına alınanların isimleri: Ali İmani (Tebriz Üniversitesi öğrencisi), Mehdi İmani (Tebriz Üniversitesi öğrencisi), Hamid Hasanzade (Tebriz Azad Üniversitesi öğrencisi), Babek Minuği (film ve belgesel yönetmeni), Esger Kadimi (Tebriz Üniversitesi öğrencisi), Cihanbehş Bahtaver, Nadir Bahtaver, Ferdin Bağerzade, Armin Şakeran Vahi, Ali Sadıki ve Abdullah Sedugi olarak belirlenmiştir. Esger Kadimi, Hamid Hasanzade, Cihanbehş ve Nadir Bahtaver adlı aktivistler 10 gün gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştırlar.

31 Mayıs günü Meşkinşehr kentinin Ettelaat (istihbarat ve güvenlik teşkilatı) memurları, şehrin genelinde dağıtılan bildirilerle ilgili olarak Azerbaycanlı kültürel aktivistler Aydın Zakeri, Mansur Seyfi ve Ferdin Nobaht'i gözaltına almışlardır. Gözaltına alınan aktivistlerden birinin ailesine göre Meşkinşehr'in yargı yetkilileri adı geçen aktivistlere yönelik gözaltı kararı çıkarmış ve ailelerine, onlarla görüşme izni vermemiştirler. Şu anda sorgulama aşamasında olan aktivistlerin avukat tutmaları engellenmektedir.

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre güvenlik memurları 1 Haziran Pazartesi günü saat 3 sularında, ellerinde belge olmadığı halde gözaltına almak amacıyla Azerbaycanlı aktivistlerin evlerine girmiştir. Memurlar, tanınmış Azerbaycanlı yazar ve aktivist İbrahim Raşidi'nin evine girmiş, kendisi orda bulunmadığı için aktivisti gözaltına alamayıp evi arayarak kitaplarına ve yazılarına el koymuşlardır.

22 Mayıs günü Miyandoab (Koşaçay) kentinde Azerbaycanlı kültürel aktivistler Seccad Aziziyan ve "... Şiri", 2006 yılında İran'da Azerbaycanlıların protesto gösterilerinin yıldönümüyle ilgili bildiri yaydıkları gerekçesiyle gözaltına alınmış ve işkenceye maruz kalmışlardır. Adı geçen aktivistler 24 Mayıs günü suçlamaları belirtildikten sonra teminat karşılığında serbest bırakılmışlardır.

Öte yandan 20 Mayıs Cumartesi günü Tebriz'de Şehriyar Salonunda Cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi'nin kampanya yetkilileri tarafından düzenlenen soru-cevap oturumunda muhalif Azerbaycanlı öğrencilere saldırıldı. Oturumda Azerbaycanlı aktivistler "Haray Haray Men Türkem" (Haykırıyorum Ben Türküm) ve Farsça olarak "Hatemi Özür Dilemelidir" yazılı pankartlar kaldırarak tepkilerini barışçıl olarak ifade etmiş ve Hatemi ile görüntülerdeki reformcuların resmen özür dilemelerini taleb etmişlerdir. Bunun üzerine oturumu düzenleyen Mir Hüseyin Musevi'nin kampanya yetkilileri aktivistlere saldırmış ve pankartlarını yırtarak onları darp etmiştir. Aralarında Urmiye Azad Üniversitesi eksi öğrencisi ve eski siyasi tutuklu Hadi Hamidi Şafik ile Tebriz Üniversitesi İslami Birliği üyesi Naim Ahmedi'nin de bulunduğu 10 aktivist yaralanmıştır.

Ayrıca 31 Mayıs Pazar günü Urmiye'de şehrin eski milletvekili Şehrbanu Amani'nin katılımıyla gerçekleştirilen soru-cevap oturumunda, seçimlerde Mir Hüseyin Musevi'yi destekleyeceğini açıklayan eski cumhurbaşkanı Hatemi'nin internette yayılan görüntüleri ve Azerbaycanlılara yönelik hakaretamiz tavrıyla ilgili bir soru yönelten izleyici, Musevi'nin kampanya yetkilileri tarafından darp edilmiştir.

Uzun Süreli Gözaltı
4 Nisan Cumartesi gününden beri gözaltında tutulan Azerbaycanlı gazeteci ve yazar Neği Ahmedi Azer, halen Tebriz'deki Ettelaat (İran İstihbarat Bakanlığı) merkezinde tutuklu bulunmaktadır. Çeşitli kaynaklardan verilen bilgilere göre Ahmedi Azer, fiziksel ve ruhsal baskılara maruz kalmaktadır.
10 Mayıs Pazar günü Ettelaat (istihbarat bakanlığı) memurları Ahmedi Azer'in evini bir saat boyunca aramış ve kitaplarına, el yazmalarına ve bazı kişisel eşyalarına el koymuşlardır. Aktivistin yakınlarının belirttiğine göre sivil giyimli memurlar eve arama izni olmadan girmişlerdir. Ahmedi Azer'in ailesi, gözaltına alınmasından iki ay geçmesine rağmen şu ana kadar ona karşı yöneltilen suçlamalara dair bilgi alamamıştırlar. Ailesi, Azerbaycanlı yazarın gözaltına alınmasının, yayınlanan yazıları ve kitaplarıyla ilgili olabileceğini düşünmektedir. Ahmedi Azer'e, iki aydan uzun süren gözaltı sürecinde avukatla görüşme izni verilmemiştir.
Azerbaycan tarihi, dil ve edebiyat alanında "Türk Dili ve Azerbaycan Tarihi", "Meşrutiyet Olayları", "Sultan Mehmet ve Tebriz Minyatür Mektebi" gibi birçok kitabın yazarı ve çevirmeni olan Neği Ahmedi Azer Mukaddem, İran Yazarlar Birliği'nin üyesi ve Azerbaycan Yazarlar Birliği'nin şeref üyesidir.

Verilen Hapis Cezaları
Urmiye'de 2008 yılının Ağustos ayında uluslararası futbol turnuvasında çıkan olaylarda gözaltına alınan Azerbaycanlı kültürel aktivistler Said Mahmudi,Yaver Şerifi, Mehmed Şerifi, Said Resulpur, Mocteba Kahriz, Gulamrıza Damene ve Ali Ekberi, Urmiye Ceza Mahkemesinin 104. Şubesi tarafından altı ay hapis ve 30 kırbaç cezasına çarptırıldılar. Aktivistlere yönelik suçlamalar "Milliyetçi sloganlarla ayrılıkçı topluluklara destek vermek ve bu toplulukların sembollerini göstermek" olarak belirtilmiştir. Hakim bu suçlamaya, aktivistlerin turnuva sırasında ellerinde Azerbaycan Cumhuriyeti'nin bayrağını sallayarak sloganlar atmalarını kaynak olarak göstermiştir. 2008 yılının yaz aylarında Urmiye şehrinde yapılan futbol turnuvasında Azerbaycan Cumhuriyeti, Irak, İran ve Türkiye'nin temsilcileri yarışmışlardı.

İnternet Sitelerine Erişimin Engellenmesi
İran'da Azerbaycan öğrenci hareketine ait internet sitelerinden biri olan "oyrenci.com" adresine erişim, 11 Mayıs 2009 gününden beri İletişim Bakanlığı tarafından engellenmiştir.
Siteye erişim, devletin resmi radyo televizyon merkezi tarafından düzenlenen bir anketin Tebriz Üniversitesinde geniş çaplı gösterilerle protesto edildiği ve "Azerbaycan Öğrenci Günü" ilan edilen 11 Mayıs 1995'in yıldönümünde engellendi. Ayrıca 23 Mayıs 2009 günü, Azerbaycanlı öğrencilerin Hatemi'nin internetteki görüntülerine tepki olarak düzenlenen protesto gösterilerinin giderek arttığı günlerde "milliharakat.com" sitesine de erişim devlet yetkilileri tarafından engellendi. Bu iki site siyasi, toplumsal ve kültürel alanlarda faaliyet edip haberler yayınlayarak Azerbaycanlıların anadil hakları konusunda bilgi alışverişini sağlıyorlardı.
Bunun dışında, siyasi ve toplumsal incelemeler yayınlayan "gunaskam.com" (Güney Azerbaycan Sosyo-Kültürel Araştırmalar Merkezi) sitesine erişim, 15 Mayıs 2009 gününden beri engellenmiştir. Üç yıldır faaliyet eden bu sitede, İran ve Azerbaycan'la ilgili yüzlerce bilimsel makale yayınlanmıştır.

Mahkemeye Çıkarılanlar
26 Mayıs Salı günü Azerbaycanlı kültürel aktivistler Vedud Esedi ve Hüseyin Rehimi, Gilan eyaletinin Temyiz Mahkemesinde yargılandılar. Kapalı celsede görülen mahkemede Vedud Esedi'nin avukatlığını Ali Necefi üstlendi.
Daha önce Reşt İnkılap Mahkemesinin 1. Şubesi tarafından "milliyetçilik" ve "düzen aleyhine propaganda" ile suçlanan Azerbaycanlı insan hakları savunucusu Vedud Esedi'ye 1 yıl ve öğrenci aktivist Hüseyin Rahimi'ye 6 ay hapis cezası verilmiştir.
Azerbaycanlı aktivistler 2008 yılının Temmuz ayında Reşt şehrinin güvenlik memurları tarafından gözaltına alımış ve bir aydan çok Ettelaat (istihbarat ve güvenlik merkezi) merkezinde gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmışlardır. Hüseyin Rehimi'nin gözaltı süreci boyunca işkence ve kötü muameleye maruz kalıp asılsız suçlamaları 'itiraf etmesi' için baskı gördüğü bildirilmiştir.
Uluslararası insan hakları savunucularını koruma teşkilatı "Front Line" 8 Ağustos 2008 tarihinde yayınladığı bildiride Vedud Esedi'nin tutuklanmasını kınayarak serbest bırakılması çağrısında bulunmuştur.

Serbest Bırakılanlar
Azerbaycanlı kültürel aktivist Ramin Sadıki, 87 gün gözaltında tutulduktan sonra 4 Mayıs 2009 günü teminat karşılığında Erdebil Hapishanesinden serbest bırakılmıştır. Yakınlarının belirttiğine göre Sadıki, gözaltı süreci boyunca şiddetli fiziksel ve psikolojik işkencelere maruz kalmış, bu işkenceler altında yalan suç senaryolarını kabul etmeye zorlanmıştı.
Ramin Sadıki 2006 yılının Dünya Anadili gününde de gözaltına alınmış ve daha sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Bu dönemde Uluslararası Af Örgütü yayınladığı acil eylem çağrısıyla Sadıki'yi "vicdan mahpusu" ilan etmiş ve serbest bırakılmasını talep etmişti.

Tanınmış Azerbaycanlı kültürel aktivist İbrahim Caferzade, 24 Mayıs 2009 günü bir yıllık hapis cezasının sonra ermesinden sonra Hoy Hapishanesinden serbest bırakılmıştır.
Caferzade, 21 Şubat 2007 tarihinde Hoy şehrinde Dünya Ana Dili Günü kutlamalarına katılarak "düzen aleyhine propaganda"yla suçlanmıştı. Hoy İnkılap Mahkemesi aktivisti bir yıl hapis, iki yıl Borazcan şehrine sürgün ve üç yıl siyasi-toplumsal faaliyetlerden menedilme cezalarına çarptırmıştı. Avukat Muhammed Rıza Fagihi'nin verdiği bilgiye göre Caferzade, 21 Şubat 2007'de Hoy şehrinin caddelerinden birinde, bir gösteriye katıldığı suçlamasıyla gözaltına alınmış ve bu ağır cezaları almıştır. Yetkililer, Caferzade'nin dosyasını sürgün cezasına çarptırıldığı Borazcan şehrine nakletmiştirler. Verilen cezaya göre Caferzade, hapis süresi tamamlandıktan sonra İran'ın güneybatısındaki Borazcan şehrinin emniyet dairelerine başvurmalı ve iki yıllık sürgün dönemi başlamalıdır.
İbrahim Caferzade, Hoy şehrinin Armin sivil toplum kuruluşunun eski başkanı ve yetkili kurulunun üyelerinden olup, tanınmış Azerbaycanlı kültürel aktivistlerdendir. O 1999 yılından beri en az altı kez devlet güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınmış ve hapse girmiştir.

Tebriz Üniversitesi'nin On Öğrencisi Gözaltına Alındı

2009-06-16T19:17:00.003+03:00

Güney Sesi: İran güvenlik güçleri 15 Haziran Pazartesi gecesi ülkenin Doğu Azerbaycan eyaletinin başkentindeki Tebriz Üniversitesinin yatakhanesine girerek on öğrenciyi gözaltına aldılar.

Alınan haberlere göre güvenlik güçleri 15 Haziran Pazartesi günü saat 23 sularında Üniversite yurduna girerek, aralarında Azerbaycanlı öğrenci aktivistler Amir Merdani ve Emin Cehani'nin de bulunduğu on öğrenciyi gözaltına almış ve bir minibüse bindirerek bilinmeyen bir yere götürmüşlerdir.

Amir Merdani daha önce 2007 yılının yaz aylarında gözaltına alınarak üç ay boyunca tutuklu kalmış, daha sonra "milli güvenlik aleyhine faaliyet eden topluluklara üyelik" suçlamasıyla üç yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Uluslararası Af Örgütü bu dönemde yayınladığı acil eylem çağrısıyla aralarında Merdani'nin de bulunduğu öğrencilerin bir an önce serbest bırakılmalarını talep etmişti.

Tebriz Üniversitesi'nin öğrencilerinden birinin açıklamalarına göre, üniversitedeki bütün sınavlar iptal edilmiş ve yetkililer, öğrencilere Salı akşamına kadar üniversite yurtlarını terk etmelerini söylemişlerdir.

İran Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin sonuçlanmasının ardından son bir kaç gündür Tebriz Üniversitesi'nde gösteriler başlatan öğrenciler, Azerbaycanlıların kültürel haklarının talep edildiği sloganlar atarak "oylarının çalınmasını" protesto ediyorlar.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutuklu Ali Abbasi Açlık Grevinde

2009-06-16T18:56:00.003+03:00

Güney Sesi: Azerbaycanlı kültürel aktivist ve siyasi mahpus Ali Abbasi, temel tutuklu haklarının çiğnenmesine itiraz olarak açlık grevine başladı.

"Milli güvenlik aleyhine faaliyet ve casusluk" suçlamalarıyla çarptırıldığı beş yıl hapis cezasını Erdebil Hapishanesinde çekiyor olan Abbasi, yakınlarıyla yaptığı görüşmede onlara fiziksel ve psikolojik baskılara maruz kaldığını söyleyerek 13 Haziran'dan itibaren açlık grevine başladığını duyurdu.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'ne verilen raporlara göre daha önce Erdebil Hapishanesinin 7. Bölümünde (siyasi tutuklular koğuşunda) tutulan Ali Abbasi, yaklaşık altı ay önce diğer birkaç siyasi tutukluyla birlikte hapishanenin karantinasına nakledilmiş olup son derece kötü durumdadır. Alınan bilgilere göre Abbasi'nin ailesi ve yakınlarıyla telefon görüşmeleri yapma hakkı hapishane yetkilileri tarafından kısıtlanmakta ve İran'da tutuklulara genel olarak verilen çıkış izinleri kendisine verilmemektedir.

Erdebil Hapishanesi müdürü Enzabi, siyasi tutuklulara yönelik baskı ve kötü muameleleriyle tanınıyor. Azerbaycanlı siyasi ve kültürel aktivist Abbas Lisani bu hapishanede açlık grevindeyken Enzabi, kendisinin geceleri ısısı -10 dereceye varan hücreye nakledilmesi emrini vermiş, bu nokta Uluslararası Af Örgütü'nün raporlarına konu olmuştu.

Ali Abbasi 16 Ekim 2007 tarihinde gözaltına alınmış ve 38 gün boyunca Erdebil şehrinin Ettelaat (istihbarat teşkilatı) merkezinde işkence görerek sorgulandıktan sonra avukatsız ve kapalı olarak görülen mahkemede, Hakim Hasanzade'nin kararıyla 11 yıl hapis cezasına çarptırılmış, ancak bu ceza daha sonra temyiz mahkemesinin kararıyla 5 yıla indirilmişti. Erdebilli kültürel aktivistin Azerbaycan Cumhuriyetini ziyaret etmesi, suç dosyasında kanıt olarak sunulmuştu.

İran: Seçim Öncesi Muhalefete Yönelik Baskı ve Huzursuzluk

2009-06-10T09:40:00.000+03:00

ULUSLARARASI AF ÖRGÜTÜ - BASIN AÇIKLAMASI
MDE 13/053/2009
9 Haziran 2009

İran Cumhurbaşkanı Seçimleri 12 Haziran'da gerçekleşecektir. Şu andaki Cumhurbaşkanı Mahud Ahmedinejad; İran Devrim Muhafızları'nın eski komandosu Muhsin Rızayi; eski başbakan Mir Hüseyin Musevi (eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi tarafından destekleniyor) ve eski meclis sözcüsü Mehdi Kerrubi seçimlerde aday olarak yer alıyorlar.

Uluslararası Af Örgütü, bazı adayların ülkede kadınlara karşı devam eden ayrımcılıkla -bu konu kadın hakları aktivistlerinin çabalarıyla öne çıkarılıyor-, etnik azınlıkların durumuyla ve halkın refahını sağlamak için ekonomik sorunların çözümüyle ilgili sözlerini memnuniyetle karşılamakta, ancak endişe yaratan başka ciddi insan hakları ihlallerinin de olduğunu hatırlatmaktadır. Bunlara ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamalar, keyfi tutuklamalar, işkence ve kötü muamele, adil olmayan yargılamalar, idam cezasında (çocuk suçlulara karşı da uygulanmak üzere) ciddi artış olması ve taşlanarak idam edilme vakalarının devam etmesi dahildir.

AÇIKLAMANIN AZERBAYCANLILARLA İLGİLİ BÖLÜMÜ:

-Kendisi de Azerbaycanlı topluluğa mensup olan- Mir Hüseyin Musevi'nin kampanyası, 14 Mayıs'ta YouTube'da yayınlanan ve (Musevi'yi destekleyen) eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'yi İranlı Azerbaycanlıları aşağılayan yorumlar yaparken gösteren bir videodan sonra ırkçılık suçlamalarıyla karşılaştı. Hatemi bu görüntülerin sahte olduğunu iddia etti. Videonun yayınlanmasından sonra yüzlerce Azerbaycanlı aktivist protesto gösterileri düzenleyerek Hatemi'nin özür dilemesini talep ettiler. Bunlardan bir kısmı gözaltına alınmış olup tecritte tutulmaktadırlar.

Örneğin 22 Mayıs'ta Tebriz'in El Gölü (Şahgölü) Parkına devlet tarafından düzenlenen bir yürüyüşte, katılımcılardan bazıları Hatemi'nin görüntülerini protesto ederek anadilde -Azerbaycan Türkçesinde- eğitim hakkı talep ettiler. Tebriz'in kuzeybatısındaki Merend şehrinin İslami Azad Üniversitesi profesörü Ali Rıza Ferşi, diğer 14 protestocuyla birlikte gözaltına alınmış olup hala gözaltında tutulmaktadır. Raporlara göre protestoculardan dördü, yaralı oldukları halde gözaltına alınmışlardır. Onların sağlık durumuna dair bilgi yoktur.

Basın Açıklamasının Orjinal Metni: http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE13/053/2009/en/4e086bc7-ca74-4200-ac60-fd6cd1f0b081/mde130532009en.html

İran'da Cumhurbaşkanı Seçimleri Öncesi Huzursuzluk ve İnsan Hakları İhlalleri

2009-06-08T09:39:00.000+03:00

İran'da 12 Haziran'da yapılacak cumhurbaşkanı seçimlerinin perde arkasında ayrımcılık, şiddet içeren huzursuzluklar ve muhalefete karşı baskılar giderek artmaktadır.

Başvuran adaylar arasında kadınların da olduğu ancak elemeden geçemedikleri ülkenin onuncu cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesi azınlık topluluklarına mensup aktivistlerin keyfi olarak tutuklanması ve rahatsız edilmesi, sansürlerin artması, silahlı saldırıların ve intihar eylemlerinin yapılması endişe yaratmaktadır.

Raporun Azerbaycanlılarla ilgili Bölümü:
-Kendisi de Azerbaycanlı topluluğa mensup olan- Mir Hüseyin Musevi'nin kampanyası, 14 Mayıs'ta YouTube'da yayınlanan ve (Musevi'yi destekleyen) eski Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'yi İranlı Azerbaycanlıları aşağılayan yorumlar yaparken gösteren bir videodan sonra ırkçılık suçlamalarıyla karşılaştı. Hatemi bu görüntülerin sahte olduğunu iddia etti. Videonun yayınlanmasından sonra yüzlerce Azerbaycanlı aktivist protesto gösterileri düzenleyerek Hatemi'nin özür dilemesini talep ettiler. Bunlardan bir kısmı gözaltına alınmış olup tecritte tutulmaktadırlar.

İran'da Azerbaycanlıların Protesto Gösterilerinde 100'den Çok Aktivist Gözaltına Alındı

2009-06-06T14:55:00.004+03:00

Güney Sesi: İran Eski Cumhurbaşkanı Hatemi'nin Azerbaycanlılara yönelik aşağılayıcı tavrına tepki olarak Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu şehirlerde ve üniversitelerde yapılan protestolar, İran'daki Azerbaycanlı kültürel aktivistlerin yeni bir gözaltı dalgasıyla karşı karşıya kalmasına neden oldu.

14 Mayıs günü internette yayılan bir videoda İran eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, önde gelen reformcularla biraradayken Azerbaycanlıları aşağılayan fıkralar anlatırken görüntülendi. Toplantıda tanınmış din adamlarının yanısıra reformcu cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi'nin temsilcileri de görülmekteydi. Görüntülerde yer alanların tümü anlatılan ırkçı fıkralara gülmekte ve Azerbaycanlılara yönelik hakaret içerikli açıklamalar eklemekteydiler.

Hatemi ve toplantıda görülen diğer reformcuların 12 Haziran'daki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Mir Hüseyin Musevi'yi destekliyor olmaları, Musevi'nin seçim konuşmalarında ve ziyaretlerinde protesto gösterilerinin yapılmasına neden oldu. Gösterilerde katılımcılar Azerbaycan kültürel kimliğini savunup, görüntülere tepki göstererek devletten anadilde eğitim hakkı başta olmak üzere daha geniş haklar talep ettiler. Bu protestolar İran güvenlik güçleri tarafından göstericilerin darp edilmesi ve tutuklanmasıyla bastırıldı.

Tebriz, Urmiye, Erdebil, Meşkinşehr, Miandoab (Koşaçay) ve diğer Azerbaycan şehirlerinde 100'den çok aktivist gözaltına alındı, ancak bunlardan sadece 35 kişinin kimliği biliniyor.

İran'daki Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği (ADAPP) tarafından verilen bilgilere göre 25 Mayıs'ta Cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi'nin Tebriz'de Bağ-ı Şimal stadyumundaki konuşması sırasında gözaltına alınan Hamid Hasanzade (üniversite öğrencisi), Esger Kadimi (üniversite öğrencisi), Ferdin Bağerzade, Cihanbehş Bahtaver ve Nadir Bahtaver adlı aktivistler 10 gün gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakıldılar. Ancak aynı gün gözaltına alınan Armin Şakeran Vahi, Ali Sadıki, Babek Minuği (film ve belgesel yönetmeni), Abdullah Sedugi, Ali İmani ve Mehdi İmani, halen tutukludurlar.

Bunun dışında 23 Mayıs'ta güvenlik memurlarının Tebriz'de Bedeli ailesinin evine baskın yaparak Ali, İrej, Resul ve Gulam Bedeli adlı aktivistleri gözaltına aldıkları, Gulam Bedeli'nin bir hafta boyunca gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakıldığı bildirildi.

Öte yandan 22 Mayıs Cuma günü Tebriz'de El Gölü (Şah Gölü) parkına düzenlenen geniş katılımlı bir yürüyüşte, katılımcılardan bir bölümünün anadilde eğitim hakkıyla ilgili sloganlar atmaları ve Hatemi'nin Azerbaycanlılardan özür dilemesini taleb etmeleri, güvenlik güçlerinin sert müdahelesiyle sonuçlandı. Protestocuların bir kısmının yaralandığı olaylarda gözaltına alınan aktivistlerin isimleri: Ali Rıza Ferşi (Tebriz Üniversitesi öğretim üyesi), Ali Eslami, Esger Çemeni, Bayram Halikzade, Seccad Karabağlı, Ferdin Muradpur, Murtaza Muradpur, Hekem Muradpur, Vahid Ağacani, eşi Seher Fethi ve Hale Fethi olarak belirlendi. Vahid Ağacani, Seher Fethi ve Hale Fethi adlı aktivistlerin üç gün gözaltında kaldıktan sonra teminat karşılığında serbest bırakıldıkları, ancak polisin müdahelesi nedeniyle yaralanan ve gözaltına alınan Ferdin Muradpur'un sağlık durumundan endişe edildiği belirtildi. Ağır yaralı olan Vahid Alizade, Ekber Mehemmedi ve Kadir Hemmeti adlı protestocuların durumuna dair bilgi yok.

Urmiye'de 23 Mayıs günü Cumhurbaşkanı adayı Musevi'nin seçim merkezi önündeki protesto gösterilerinde de katılımcıların bir bölümü gözaltına alındı. Bunlardan Urmiye Üniversitesi öğrencisi Ferşid Adeli, iki gün gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakıldı.

31 Mayıs günü Meşkinşehr'de Azerbaycanlı kültürel aktivistler Aydın Zakeri, Mansur Seyfi ve Ferdin Nobaht, şehrin genelinde dağıtılan bildirilerle ilgili olarak gözaltına alındılar. Söz konusu bildirilerde Azerbaycanlıların anadil haklarından bahsediliyor ve İran hükumetinin Azerbaycanlılara yönelik tavrı kınanıyordu. Adı geçen aktivistlerin 3 Haziran günü Meşkinşehr kentinin Ettelaat (istihbarat ve güvenlik bakanlığı) merkezinden Erdebil şehrinin Ettelaat sorgu merkezine götürüldükleri bildirildi. ADAPP kuruluşunun raporuna göre sorgulanma aşamasındaki kültürel aktivistlerin avukat tutmaları engelleniyor.

Öte yandan 1 Haziran'da Mir Hüseyin Musevi'nin Erdebil şehrine ziyaretinde birçok aktivistin gözaltına alındığı, ancak kimliklerinin hala tespit edilemediği bildirildi. Musevi'nin ziyareti sırasında şehirde olağanüstü güvenlik önlemleri alındığı belirtildi.

İran yargı sözcüsü Ali Rıza Cemşidi 2 Haziran'da Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada Tebriz'de gözaltına alınanların "milli güvenlik aleyhine faaliyet etmek ve silah bulundurmak"la suçlandıklarını söyleyerek, detaylı açıklama yapmaktan kaçındı. Bu açıklama, son aylarda bölgede bir silahlı çatışmanın yaşanmaması ve söz konusu protestoların hiçbirinin şiddet içermemesiyle çelişki yarattı.

Son haftalardaki protestolarda gözaltına alınan Azerbaycanlı kültürel aktivistlerin tamamının avukat tutma ve aileleriyle görüşme haklarından mahrum bırakıldıkları açıklandı.

Meşkinşehr'de Azerbaycanlı Aktivistler Gözaltına Alındı

2009-06-02T15:48:00.003+03:00

Güney Sesi: İran'da Erdebil eyaletine bağlı Meşkinşehr bölgesinde Aydın Zakeri, Mansur Seyfi ve Ferdin Nobaht adlı Azerbaycanlı kültürel aktivistlerin 31 Mayıs Pazar akşamı gözaltına alındıkları bildirildi.

Ayrıca 1 Haziran Pazartesi günü aynı şehirde güvenlik güçlerinin gözaltına almak amacıyla birçok Azerbaycanlı aktivistin evlerine girdikleri, evi aranan aktivistler arasında yazar İbrahim Raşidi'nin de bulunduğu belirtildi. Alınan bilgilere göre o sırada evde bulunmayan Raşidi'nin kitaplarına ve yazılarına güvenlik güçleri tarafından el konuldu.

Gözaltı dalgasının, son günlerde Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkıyla ilgili şehrin genelinde dağıtılan bildirilerle ilgili olabileceği sanılıyor. Bu süreçte diğer bazı aktivistlerin de gözaltına alınmış olmalarına ihtimal verildiği, ancak şimdilik kesin bir bilgiye ulaşılamadığı belirtildi.

BASIN AÇIKLAMASI: ESKİ İRAN CUMHURBAŞKANI, ÜLKEDEKİ AZERBAYCANLILARI AŞAĞILADI

2009-05-30T08:25:00.003+03:00

Eski İran Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin ülkedeki Azerbaycanlılara yönelik aşağılayıcı tavrına tepki olarak İran'ın üç şehri bir haftadır protesto gösterileriyle çalkalanıyor.

14 Mayıs günü internette yayılan bir video, İran'ın önde gelen reformcularının bulunduğu bir toplantıda Hatemi'nin Azerbaycanlılardan düşük zekalı ve ahmak bir topluluk olarak bahsettiğini gösteriyor.

Toplantıda anlatılan ırkçı fıkralara gülen ve destekleyici yorumlarda bulunan katılımcılar arasında Cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi ve tanınmış mollalar da görülüyor.

Tebriz şehrindeki protestolar sırasında dört üniversite öğrencisinin (Hamid Hasan Zare, Babek Meynuği, Ali İmani ve Peyman İmani) gözaltına alındığı bildirildi. Başkent Tahran ve Urmiye şehirlerinde de protesto gösterileri yapıldı. Aktivistler, Hatemi resmi olarak özür dileyene kadar protestolara devam edeceklerini belirttiler.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'nin başkanı Fahte Zamani konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: "Eski Cumhurbaşkanı Hatemi İran siyasetinde 'medeniyetler arası diyalog' fikrinin savunucusu olarak tanınmasına rağmen reformcu dostlarıyla Azerbaycanlıları aşağılayan ırkçı fıkralar anlatarak eğleniyor".

Resmi istatistiklere göre İran'daki Azerbaycanlılar ülke nüfusunun yaklaşık %30'unu oluşturuyorlar. Azerbaycan Türkleri, Fars etkisindeki İran toplumunda bir çok yönden ayrımcılığa maruz kalıyorlar. Üç yıl önce devlet ajansına bağlı resmi gazete "İran"da yayınlanan karikatürlerde Azerbaycanlılar 'böcek' olarak gösterilmiş ve onları imha etme yolları anlatılmıştı.

Hatemi'ye tepki olarak başlayan protestolar halen 2006'daki karikatür olayları kadar şiddetlenmiş değil ancak beklenen resmi özür gelmezse gösterilerin giderek yaygınlaşması bekleniyor.

Yerel kaynaklardan alınan raporlara göre Tahran, Tebriz ve Urmiye şehirlerinde onlarca protestocu gözaltına alındı, ancak bunlardan bir kısmının daha sonra serbest bırakılmış olma ihtimali vardır. Tebriz'deki protestoda gözaltına alınan dört kişiden ise haber yok.

ADAPP kuruluşu durumu takip edip bu konudaki gelişmeleri rapor etmeye devam edecektir.

Detaylı Bilgi İçin:

ADAPP kuruluşu başkanı Fahte Zamani: +1-604-677-2524
adapp.info@gmail.com
www.adapp.info
guneysesi.blogspot.com

Urmiye'de Cumhurbaşkanı Adayı Musevi'nin Konuşması Sırasında Hatemi Protesto Edildi

2009-05-28T00:30:00.004+03:00

Urmu-News sitesinin haberine göre Batı Azerbaycan eyaletinin başkenti Urmiye'de eski İran cumhurbaşkanı Hatemi'ye yönelik tepki giderek artıyor. Dün (26 Mayıs günü) Hatemi'nin desteklediği reformcu Cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi'nin Urmiye Stadyumundaki konuşmasında yüzlerce Azerbaycanlı, sloganlar ve pankartlarla Hatemi'yi protesto etti.

Stadyumdaki Urmiyeli seyirciler pankartlar ve sloganlarla anadilde eğitim ve İran'da Azerbaycan Dil ve Kültür Merkezi kurulması gibi taleplerini de dile getirdiler.

Habere göre Mir Hüseyin Musevi'nin konuşması sırasında reformculardan bir grup, Azerbaycanlı protestoculara saldırarak "Yaşasın Azerbaycan" ve "Kahrolsun Apartayd" yazılı pankartları yırttılar. Cumhurbaşkanı adayı Musevi'nin konuşmasından sonra Azerbaycanlı seyircilerden yaklaşık 400 kişi, şehrin işlek caddelerine doğru pankartlar ve sloganlar eşliğinde yola çıktılar ve protestolara devam ettiler.

Eski İran Cumhurbaşkanı Hatemi ve önde gelen bazı reformcuları Azerbaycanlıları aşağılayan fıkralar anlatırken gösteren bir video, bir süredir Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu çeşitli şehirlerde protesto ediliyor. Hatemi, 12 Haziran'daki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Mir Hüseyin Musevi'yi desteklediğini duyurmuştu.

Urmu News: http://www.urmiye.blogfa.com/

http://www.savalansesi.com/2009/05/blog-post_1814.html

Reşt Şehrinde İki Azerbaycanlı Aktivist Mahkemeye Çıkarıldı

2009-05-27T22:05:00.003+03:00

Güney Sesi: 26 Mayıs Salı günü Azerbaycanlı kültürel aktivistler Vedud Esedi ve Hüseyin Rehimi, Gilan eyaletinin Temyiz Mahkemesinde kapalı celsede yargılandılar.

Daha önce Reşt İnkılap Mahkemesinin 1. Şubesi tarafından "milliyetçilik" ve "düzen aleyhine propaganda" ile suçlanan Azerbaycanlı insan hakları savunucusu Vedud Esedi'ye 1 yıl ve öğrenci aktivist Hüseyin Rahimi'ye 6 ay hapis cezası verilmişti.

Azerbaycanlı aktivistler 2008 yılının Temmuz ayında Reşt şehrinin güvenlik memurları tarafından gözaltına alımış ve bir aydan çok Ettelaat (istihbarat ve güvenlik merkezi) merkezinde gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmışlardı.

Uluslararası insan hakları savunucularını koruma teşkilatı "Front Line" 8 Ağustos 2008 tarihinde yayınladığı bildiride Vedud Esedi'nin tutuklanmasını kınayarak serbest bırakılması çağrısında bulunmuştu.

Erdebil Azad Üniversitesi öğrenci birliğinin eski başkanı ve kapatılmış Azerbaycan kültür ve folklor dergisi "Seher"in yazı işleri müdürü Vedud Esedi, daha önce 2006 yılının Mayıs ayında İran'da Azerbaycanlıların protesto gösterileri döneminde de Erdebil şehrinde tutuklanmış ve 40 gün boyunca gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakılmıştı.

İran'da Azerbaycanlı Üniversite Öğrencilerinin Protestoları Büyüyor

2009-05-26T00:29:00.004+03:00

Güney Sesi: Bugün (26 Mayıs Salı günü) Tahran'ın Emir Kebir Üniversitesindeki Azerbaycanlı Öğrenciler, eski cumhurbaşkanı Hatemi ve diğer bazı reformcuların Azerbaycanlıları aşağıladığı görüntülere tepki olarak protesto gösterisi düzenlediler. 200'den çok öğrencinin katıldığı protestoda, videoda görüntülenen Hatemi, Seyid Yahya Caferi, Mecid Ensari ve İshak Cihangiri'nin resmi olarak özür dilemeleri talep edildi.

Tahran İlim ve Sanayi Üniversitesinin Azerbaycanlı öğrencileri de yayınladıkları bildiriyle yarın (27 Mayıs Çarşamba) üniversitenin önünde bir protesto gösterisi düzenleyeceklerini açıkladılar.

25 Mayıs Pazartesi günü ise Zencan Üniversitesinde öğrenciler Hatemi ve görüntüdeki diğer reformcuların tavrını protesto ettiler. Yaklaşık 100 Kişinin katıldığı protesto gösterisinde öğrenciler devlet yetkililerinin konuyla ilgili sessizliğini kınadılar. Başta eski cumhurbaşkanı Hatemi ve din adamı Yahya Caferi olmak üzere görüntüde yer alanların özür dilemesinin talep edildiği protesto, okunan bildiriyle sona erdi.

Zencan Üniversitesindeki Protestodan Fotograflar: http://www.savalansesi.com/2009/05/blog-post_1165.html
Tahran Emir Kebir Üniversitesindeki Protestoyla ilgili Haber ve Fotograflar: http://www.savalansesi.com/2009/05/blog-post_7952.html

Cumhurbaşkanı Adayı Musevi'nin Ziyaret Ettiği Tebriz'de en az 15 Aktivist Gözaltına Alındı

2009-05-26T00:07:00.004+03:00

Güney Sesi: Yerel kaynaklardan alının haberlere göre, 25 Mayıs Pazartesi günü, reformcuların cumhurbaşkanı adayı Mir Hüseyin Musevi'nin Tebriz'i ziyaret edip konuşma yapmasının ardından güvenlik güçleri en az 15 Azerbaycanlı aktivisti gözaltına aldılar.

Gözaltına alınanlar arasında Cihanbehş Bahtaver, Nadir Bahtaver, Ferid Bağerzade, Babek Meynuği, Ali İmani, Mehdi İmani, Armin Şakeran Vahid, Esger Kadimi, Ali Sadıki ve Hamid Hasan Zare adlı aktivistlerin olduğu bildirildi.

Aktivistlerin gözaltına alınma nedeninin, Musevi'nin konuşması sırasında eski cumhurbaşkanı Hatemi'nin Azerbaycanlıları aşağıladığını gösteren video'yu sloganlarla protesto etmeleri olduğu belirtildi. Eski Cumhurbaşkanı Hatemi, 12 Haziran'daki Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Mir Hüseyin Musevi'yi desteklediğini ilan etmişti.

Bunun dışında 23 Mayıs günü Tebriz'de güvenlik memurları Ali, İrej, Resul, Gulam ve Naser Bedeli adlı Azerbaycanlı aktivistleri evlerini basarak gözaltına aldılar.

22 Mayıs günü Tebriz'de Şah Gölü (Elgölü) Parkına düzenlenen yürüyüşteki protesto gösterilerinde gözaltına alınan üniversite öğretim görevlisi Ali Rıza Ferşi ve diğer aktivistlerin durumundan ise haber alınamadı.

Farsça Haber: http://www.savalansesi.com/2009/05/blog-post_26.html

Bianet: İran Azerbaycanlıları Seçimler Öncesinde Sokaklarda

2009-05-25T12:48:00.008+03:00

Reformcuların Azerbaycanlıları aşağılayan videoları gün yüzüne çıkınca protestolar başladı. Üç sene önce de bir karikatür yüzünden benzer olaylar çıkmış, İran hükümeti zor kullanarak Azerbaycanlıların üzerine gitmişti.

Yaklaşık 10 gündür İran'da özellikle Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu kuzeyde ve başkent Tahran'da son derece gergin bir atmosfer var. Bu şehirlerin çoğuna diğer bölgelerden ek güvenlik kuvvetleri yerleştirildi. Bu atmosferin nedenlerinden biri, eski İran cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi ve önde gelen reformcuların internette yayılan bir görüntüsü ve bu görüntülerin Azerbaycanlıların büyük tepkisini çekmesi.

Çeşitli webbloglar ve video paylaşım sitelerinde yayılan görüntülerde Hatemi, Mecid Ensari ve diğer birkaç reformcu din adamı ve siyasetçi, toplandıkları bir evde görülüyorlar. Görüntülerin başında eski cumhurbaşkanı Hatemi, nüfusunun neredeyse tamamı Azerbaycanlı olan tarihi Erdebil şehriyle ilgili anlattığı fıkrada "Hz. Fatıma ve Hz. Ali'nin evlenmeden çocuk sahibi olduklarını sanacak kadar cahil olan bir din adamını" örnek vererek "Erdebil'in bu olduğunu" söylüyor .

Daha sonra söz alan başka bir din adamı ise anlattığı fıkrayla Azerbaycanlı kadınların "zinakar" olduğunu ima ediyor. İnternette yayılan bu görüntüler Azerbaycan bölgesinin her kesiminden büyük tepkilere neden oldu. Tahran, Tebriz ve Urmiye başta olmak üzere pek çok şehrin üniversitelerinde yayılan bildirilerde Hatemi'nin görüntülerden dolayı resmen özür dilemesi talep edildi. Erdebil şehrinde yayılan bildirilerde ise halk sandık başına gitmeyerek seçimleri boykot etmeye çağrıldı.

İranlı Azerilerin tepkisi

Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu beş eyalette reformcu aday Mir Hüseyin Musevi'nin seçim çalışmalarında görev yapan halkla ilişkiler başkanı Ali Bikes, bahsedilen görüntülere tepki olarak istifasını bildirdi ve Hatemi'ye yazdığı açık mektupta bir daha hiçbir reformcu ile çalışmayacağını duyurdu. Eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, 12 Haziran'da yapılacak olan seçimlerde Mir Hüseyin Musevi'yi destekleyeceğini ilan etmişti.

20 Mayıs Çarşamba günü Tebriz şehrinde bir otelde Musevi'nin yardımcıları tarafından düzenlenen ve söz konusu görüntülerde yer alan din adamı Mecid Ensari'nin konuk olduğu oturumda bazı Azerbaycanlı üniversite öğrencileri "Haray Haray Men Türkem" (Haykırıyorum Ben Türküm) ve Farsça olarak "Hatemi Özür Dilemelidir" yazılı pankartlar açarak reformcu adayların internette yayılan görüntülerini protesto ettiler. Görgü tanıklarının ifadelerine göre reformcu adayın yardımcıları bunun üzerine Azerbaycanlı öğrencilere bıçakla saldırarak yaklaşık 10 kişiyi yaraladılar.

22 Mayıs Cuma günü ise aynı şehirde Hürremşehr kentinin işgalden kurtuluşu nedeniyle devlet tarafından düzenlenen geniş katılımlı yürüyüş, protesto gösterilerine ve güvenlik güçlerinin sert müdahelesine sahne oldu.

Yürüşçülerden bir bölümünün, anadilde eğitim sloganları seslendirmesi üzerine güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz kullandı. Ağır yaralananların olduğu yürüyüşte aralarında Tebriz Üniversitesi öğretim görevlisi Mühendis Ali Rıza Ferşi'nin de bulunduğu yaklaşık 10 kişi gözaltına alındı. Radio Free Europe'un haberine göre "protestocular anadilde eğitim konusu dışında eski cumhurbaşkanı Hatemi'yi, Azerbaycanlılarla ilgili bir fıkra anlatırken görüntüleyen videoya da tepki gösterdiler".

23 Mayıs'ta Urmiye şehrinde yapılan protesto gösterisi ise devletin günün ilk saatlerinden itibaren iletişimi engellemek için şehrin internet bağlantılarını kesmesine neden oldu. Urmu-News sitesinin haberine göre yaklaşık 500 kişinin katıldığı gösteri, reformcu aday Mir Hüseyin Musevi'nin seçim binasının önünde başladı ve şehrin Atayi meydanına doğru devam etti. Gösterinin sonlarında bazı katılımcıların gözaltına alındığı ve polisin 20 yaşlarındaki bir genci motorla sürükleyerek yaralanmasına neden oldukları rapor edilmiştir.

Öğrencilerin protestoları

Aynı günlerde çeşitli şehirlerin üniversitelerinde protesto gösterileri düzenlendi. 23 Mayıs'ta Tahran'ın Şehid Recayi ve Kerec'in Öğretmenler Üniversitesinde, 24 Mayıs'ta ise Tahran Üniversitesi ve Urmiye Azad Üniversitesindeki Azerbaycanlı öğrenciler tarafından protestolar yapıldı. Kerec Öğretmenler Üniversitesindeki gösteride Farsça "Irkçılığın sağı solu yoktur", "Medeniyetler arası diyalogdan medeniyetlerin aşağılanmasına" (Hatemi, İran siyasetinde "Medeniyetler arası diyalog" söylemiyle öne çıkıyordu), "Aşağılanmaya Son, Hakaretlere Son" pankartları kaldırıldı.

Urmiye Azad Üniversitesinde 100'den çok öğrencinin katıldığı protestoda da Hatemi'nin ve yetkililerin özür dilemesi istendi. Tahran Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin önünde Azerbaycanlı öğrenciler tarafından düzenlenen protestoda okunan bildiride ise "meclisin ve yargının, uluslararası insan hakları doğrusultusunda çeşitli ırklara ve miliyetlere yönelik hakaretlere son verilmesini sağlayacak düzenlemeler yapması" talep edildi. Yayınlanan bildiride "reformcu cumhurbaşkanı adayları Kerrubi ve Mir Hüseyin Musevi'nin konuyla ilgili duruşlarını belli etmeleri, aksi takdirde bunun Hatemi'nin tavrını onaylamak olarak kabul edileceği" belirtildi.

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre başta Tebriz Azad Üniversitesi olmak üzere Azerbaycan'daki diğer üniversitelerin öğrencileri, reformcu adayların bölgeye yapılacak ziyaretlerinde protestolar düzenlemeleri halinde tutuklanmakla tehdit edildiler. Mir Hüseyin Musevi'nin 25 Mayıs'ta Tebriz'i ziyaret etmesi bekleniyor.

İran İslami Şura Meclisi Erdebil milletvekili Seyyed Kazem Musevi 24 Mayıs Pazar günü Fars Haber Ajansıyla yaptığı röportajda Hatemi'nin Azerbaycanlılardan özür dilemesi gerektğini ifade etti. Böylece halkın tepkisi meclise de yansımış oldu. Hükumete yakın olan "Baztab Online" haber sitesi 18 Mayıs 2009 tarihli haberinde yetkililerin, konunun Azerbaycan bölgesinde geniş çaplı olaylara neden olmasından endişe ettiklerini yazmıştı.

Karikatür krizi

Tırmanan bu gerginlik, 2006 Mayıs karikatür protestolarının üçüncü yıldönümüne denk geldi. 12 Mayıs 2006 günü ülkenin resmi haber ajansına bağlı "İran" gazetesinin Cuma ekinde "Hamamböceklerinin bizi böcekleştirmemeleri için ne yapmalıyız?" başlıklı bir yazı yayınlanmış, yazıya ait karikatürlerde ise Azerbaycan Türkçesinde konuşan bir hamamböceği çizilmişti. Karikatürün yanındaki paragrafta hamamböceklerinin "insan dili"nden anlamadıkları açıklanıyor ve soylarını tüketme yolları "mizahi" bir dille anlatılıyordu.

Bu aşağılayıcı yazı ve karikatürün yayınlanmasından hemen sonra Tebriz, Urmiye, Zenjan, Erdebil ve Tahran üniversitelerindeki Azerbaycanlı öğrenciler protesto gösterileri ve açlık grevi başlattılar. Ancak kültür bakanının susması, ve İran gazetesinin özür dilemekte gecikmesi halkı sokaklara döktü. Onbinlerce Azerbaycanlı, İran'ın dört bir yanında ayrımcılığı protesto edip kimlik haklarını talep ettiler.

Uluslararası anlaşmalara göre, devlet güvenlik güçlerinin hiçbir durumda sivillere ateş açma hakkı yoktur, ancak ne yazık ki İran devleti insan hakları ihlallerine bir yenisini daha ekleyerek Azerbaycan bölgesindeki gösterileri şiddet kullanarak bastırdı. İran İslam Cumhuriyeti Anayasasının 27. maddesine göre " İslam'ın temel ilkelerine karşı olmamak şartıyla silah taşınmaksızın yapılacak her türlü toplantı ve gösteri yürüyüşü serbesttir".

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 20. maddesine göre ise "Herkesin silahsız ve saldırısız toplanma, dernek kurma ve derneğe katılma özgürlüğü vardır". Bu yasalara rağmen İran Devleti dört koldan silahlı kuvvetlerini devreye sokarak (gönüllü milis teşkilatı Besic, Devrim Muhafızları, polis ve asker) 22, 23 ve 25 Mayıs 2006 tarihlerinde Azerbaycan bölgesinin çeşitli şehirlerinde, temel insan haklarını talep etmek için toplanan protestocuların üstüne ateş açıp gösterileri kana buladı.

Azerbaycan İnsan Hakları Şurası'nın raporları ve "Türkiye'deki Güney Azerbaycanlı Öğrenciler Federasyonu"nun bültenine göre protestoculardan yüzlercesi yaralandı, yüzlercesi gözaltına alındı ve onlarcası hayatını kaybetti. 22 Mayıs 2006 günü Doğu Azerbaycan eyaletinin başkenti Tebriz'de düzenlenen protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı 5-10 arasında tahmin edilmiştir. Tebriz'in İmamiye mahallesindeki faallerden olan Rıza Mir Agapur Dervişi, İran polisinin cop darbeleri sonucu ağır yaralanmış ve hastahaneye yattıktan üç gün sonra hayatını kaybetmiştir.

Aynı şehrin Pervaz Mahallesinden Behzad Sebuhinejad'ın işkence edilmiş ve ellerinde kelepçe izleri bulunan naaşı, 24 Mayıs 2006 günü Tebriz'de Şah Gölü'nün kenarında bulundu. 23 Mayıs 2006'da Batı Azerbaycan'ın başkenti Urmiye'deki gösterilerde 22 yaşındaki üniversite öğrencisi Ferzad Esedpur ve Ayvaz Seyyahi, güvenlik güçlerinin müdahelesi sonucu hayatını kaybetti. 27 Mayıs'ta Erdebil'de protesto gösterilerinde çıkan olaylarda en az 3 kişinin hayatını kaybettiği belirtilmektedir. Doğu Azerbaycan eyaletindeki Merend şehrinde ise Mühendis Mecid Müezzin isimli bir vatandaş başına aldığı cop darbeleri nedeniyle beyin kanaması geçirip yaşamını yitirmiştir.

Erdebil eyaletine bağlı Meşkinşehr'de protestonun en ön safındaki 23 yaşındaki Celil Abidi isimli bir genç, rütbeli bir polisin doğrudan başına ateş etmesiyle hayatını kaybetmiş, ailesinin avukatı Saleh Kamrani ise tutuklanmıştır. BBC'nin Farsça bölümünün yaptığı röportaja göre devlet yetkilileri aileyi olayı duyurmamaları konusunda tehdit etmiş ve naaşı geç teslim etmiştir.

Devletin göstericilere en sert müdalede bulunduğu yer ise Batı Azerbaycan'ın Sulduz (Negede) şehri oldu. Sulduz'da 25 Mayıs 2006 günü yapılan gösterilerde polis ve Devrim Muhafızları'nın (Sepah Pasdaran) halka ateş açması sonucu en az 13 vatandaş hayatını yitirdi. 39 yaşındaki üç çocuk babası Esger Kasımi, 65 yaşındaki Mehmed Ali Cennetniya, 35 yaşındaki Himmet Esimzade, 25 yaşındaki Tevhid Azeriyun, Yahya Novruzi, Alirıza Gulipur, Habib Rezevi, Hamza Niyazi, Esger Şikari, 16 yaşındaki Hüseyin Fethipur ve ismi tespit edilemeyen 15 yaşında bir genç devlet güvenlik güçleri tarafından öldürüldü.

Sulduz'da hayatını kaybedenlerden dördünün (Himmet Esimzade, Tevhid Azeriyun, Esger Kasımi ve Hüseyin Fethipur) ailelerinin, güvenlik güçleri aleyhine yaptıkları suç duyurusu bir buçuk yıl boyunca cevapsız kaldı. Aralarında komutan ve albayların da bulunduğu 20 sanıklı dava ise sonuçlanamadı. Adı geçen aileler şehrin Ettelaat (istihbarat ve güvenlik teşkilatı) memurları tarafından, kayıplarının mezarları başında topluca anma törenleri düzenlememeleri konusunda uyarıldıklarını açıkladılar. Meşkinşehr'de hayatını kaybeden 23 yaşındaki Celil Abedi'nin yakını, BBC'nin Farsça bölümünün yaptığı röportajda devletin baskısını bu sözlerle ifade etti: "Naaşını geç teslim ettiler....Bize yasımızı bile sessizce tutmamızı söylediler.Gönül rahatlığıyla ağlayamadık bile."

Hakkını demokratik yollarla arayan halkın, devlet güçlerinin saldırgan müdahelesiyle karşılaştığı ayaklanma, İran'daki Azerbaycan toplumunun hafızasında derin izler bıraktı. Olayların birçok şehirde yürüyüşlerle anıldığı 1. yıldönümünde de pek çok gözaltı ve işkence vakası yaşandı. Geçtiğimiz yıl ise devlet yeniden anma gösterilerinin düzenlenmesini engellemek için haftalar öncesinden Azerbaycan bölgesine ek güvenlik güçlerini sevk etti. Hatemi ve reformcuların video görüntülerinin yayılmasının ise 2009'daki yıldönümüne denk gelmesi, devletin endişesini arttırdı.

Bu iki olay, Azerbaycan Türklerine yönelik aşağılamaların İran-Fars kültüründe ne derece yaygın olduğunu bir kez daha kanıtlamış oldu. Zira ırkçılığa varan deyimler ve dozu ayarlanamayan fıkralar, ülkenin en medeni görünen siyasetçileri ve sözde entellektüelleri tarafından bile benimsenmiş görünüyor.(SZ/EÜ)

İstanbul - BİA Haber Merkezi

25 Mayıs 2009, Pazartesi

Sevda ZENJANLI

http://bianet.org/bianet/dunya/114724-iran-azerileri-secimler-oncesinde-sokaklarda

İran'da Azerbaycanlı Üniversite Öğrencileri Hatemi'yi Protesto Ettiler

2009-05-24T20:05:00.008+03:00

Güney Sesi: İran'ın eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi ve diğer bazı reformcuların tepki çeken görüntülerinin internette yayılmasının ardından Azerbaycanlı üniversite öğrencileri çeşitli şehirlerde protesto gösterileri başlattı.

23 Mayıs günü Tahran'ın Şehid Recayi ve Kerec'in Öğretmenler Üniversitesinde yapılan protesto gösterilerinde Hatemi'nin görüntülerde anlattığı fıkrayla Azerbaycanlıları aşağılaması kınandı. 24 Mayıs gününün sabah saatlerinde ise Tahran Üniversitesi ve Urmiye Azad Üniversitesindeki Azerbaycanlı öğrenciler tarafından protestolar düzenlendi.

Urmiye Azad Üniversitesinde 300'den çok öğrencinin katıldığı protestoda, Hatemi'nin ve yetkililerin özür dilemesi talep edildi.

Tahran Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin önünde Azerbaycanlı öğrenciler tarafından düzenlenen protestoda okunan bildiride, meclisin ve yargının, uluslararası insan hakları doğrusultusunda çeşitli ırklara ve miliyetlere yönelik hakaretlere son verilmesini sağlayacak düzenlemeler yapması talep edildi. Tahran Üniversitesinin Azerbaycanlı öğrencileri tarafından yayınlanan bildiride reformcu cumhurbaşkanı adayları Kerrubi ve Mir Hüseyin Musevi'nin konuyla ilgili duruşlarını belli etmeleri, aksi takdirde bunun Hatemi'nin tavrını onaylamak olarak kabul edileceği belirtildi.

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre başta Tebriz Azad Üniversitesi olmak üzere Azerbaycan'daki diğer üniversitelerin öğrencileri, reformcu adayların bölgeye yapılacak ziyaretlerinde protestolar düzenlemeleri halinde tutuklanmakla tehdit edildiler.

Kaynaklar:
Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Azadliq Radyosunun Haberi:

http://www.azadliq.org/content/article/1738487.html

Farsça Haber ve Fotograflar:
http://www.savalansesi.com/2009/05/blog-post_4350.html
http://www.savalansesi.com/2009/05/blog-post_4830.html

Urmiye Azad Üniversitesindeki Protestodan Farsça Haber ve Fotograflar:

http://www.savalansesi.com/2009/05/blog-post_6005.html

Radio Free Europe: Tebriz'de Çıkan Olaylarda Protestocular Gözaltına Alındı

2009-05-23T20:46:00.014+03:00

Güney Sesi: Merkezi Prag'da bulunan uluslararası Radio Free Europe, 22 Mayıs 2009 tarihli haberinde Tebriz'deki yürüyüşte çıkan olaylara yer verdi.

Radio Free Europe'un haberine göre, ülkenin kuzeybatısındaki Tebriz şehrinde devlet tarafından düzenlenen geniş katılımlı yürüyüşte, Azerbaycanlıların anadilde eğitim hakkıyla ilgili slogan atan katılımcılardan en az 4 kişi gözaltına alındı. Protestocuların internette yayılan ve eski cumhurbaşkanı Hatemi'yi, Azerbaycanlıları aşağılayan bir fıkra anlatırken görüntüleyen videoya da tepki gösterdikleri belirtildi. Olaylar 2006 yılında İran devlet gazetesinde Azerbaycan Türkçesinde konuşan bir hamamböceği karikatürünün çizilmesi nedeniyle ülke çapında düzenlenen protesto gösterilerinin üçüncü yıldönümüne denk geldi.

Tebriz'de Güvenlik Güçleri Yürüyüşçülere Saldırdı, Gözaltına Alınanlar Var

2009-05-22T16:48:00.010+03:00

Güney Sesi: Tebriz'de 22 Mayıs Cuma günü, Hürremşehr kentinin işgalden kurtuluşu nedeniyle düzenlenen geniş katılımlı yürüyüş, protesto gösterilerine ve güvenlik güçlerinin sert müdahelesine sahne oldu.

Yerel kaynaklardan alınan haberlere göre, yürüyüşçülerden bir bölümünün, Azerbaycanlıların "İran" adlı devlet gazetesinde yayınlanan hakaret içerikli ırkçı karikatüre karşı protesto gösterilerinin 3. yıldönümü nedeniyle anadilde eğitim sloganları seslendirmesi üzerine güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz kullandı.

Yürüyüşte gözaltına alınanlar arasında Mühendis Ali Rıza Ferşi, Ali Eslami, Esger Çemeni, Bayram Halekzade, Seccad Karabağlı, Vahid Ağacani ve eşi Seher Fethi ile kızkardeşi Hale Fethi'nin bulunduğu, Ferdin Muradpur, Vahid Alizade, Ekber Mehemmedi ve Kadir Hemmeti adlı katılımcıların ise ağır yaralı oldukları bildirildi.

İran devletinin resmi ajansına bağlı TV 3'ün haberine göre Tebriz şehrinin Şah Gölü (Elgölü) parkına düzenlenen yürüyüşe yaklaşık 300 bin kişi katılmıştı

Kaynaklar:

http://www.azadliq.org/content/article/1737242.html

http://www.rferl.org/content/Detentions_After_Azeri_Rights_Chants_Disrupt_Iran_Rally/1737351.html

Tebriz'de Seçmenlerle Görüşen Reformcular Azerbaycanlı Muhalif Öğrencilere Saldırdı

2009-05-21T16:47:00.008+03:00

Güney Sesi: Doğu Azerbaycan eyaletinin başkenti Tebriz'de 20 Mayıs Çarşamba günü İran Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin reformcu adayı Mir Hüseyin Musevi'nin yardımcıları tarafından düzenlenen soru-cevap oturumunda Musevi'nin yardımcıları Azerbaycanlı muhalif öğrencilere saldırdılar.

Görgü tanıklarının ifadelerine göre oturum sırasında bir grup Azerbaycanlı üniversite öğrencisi, "Haray Haray Men Türkem" (Haykırıyorum Ben Türküm) ve Farsça olarak "Hatemi Özür Dilemelidir" yazılı pankartlar açarak reformcu adayların internette yayılan görüntülerini protesto ettiler. Bunun üzerine Mir Hüseyin Musevi'nin destekçileri Azerbaycanlı öğrencilere saldırarak yaklaşık 10 kişiyi yaraladılar.

İnternette yayılan söz konusu görüntülerde İran'ın eski cumhurbaşkanı reformcu Muhammed Hatemi, Mecid Ensari ve reformcuların önde gelenleri kendi aralarında Azerbaycan Türklerini aşağılayan hakaret içerikli fıkralar anlatırken görülüyorlar.

Tahran, Tebriz ve Urmiye başta olmak üzere birçok şehrin üniversitelerinde yayılan bildirilerde Hatemi'nin görüntülerden dolayı resmen özür dilemesi talep edildi.

Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu beş eyalette Mir Hüseyin Musevi'nin seçim çalışmalarında görev yapan halkla ilişkiler başkanı ise bahsedilen görüntülere tepki olarak istifasını bildirdi.

Eski cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi, 12 Haziran'da yapılacak olan seçimlerde reformcu aday Mir Hüseyin Musevi'yi destekleyeceğini duyurmuştu.

Hükumete yakın olan "Baztab Online" haber sitesi ise konunun Azerbaycan bölgesinde geniş çaplı olaylara neden olmaması için yetkililerin çeşitli önlemler almayı düşündüklerini yazdı.

Kaynaklar:
Farsça Haber: http://www.savalansesi.com/2009/05/blog-post_20.html

Reformcuların Tepki Çeken Görüntüleri: http://www.youtube.com/watch?v=nYsRU_L6jrA

Azerbaycanlı Halkla İlişkiler Başkanının Reformcuların Seçim Çalışmalarından İstifası: http://www.oyrenci.com/News.aspx?newsId=6725

Hükumete yakın Baztab-Online Sitesinin Haberi: http://www.baztabonline.com/fa/pages/?cid=33442

Ramin Sadıki Serbest Bırakıldı

2009-05-14T20:54:00.002+03:00

Güney Sesi: Erdebil Hapishanesinde gözaltında tutulan Azerbaycanlı kültürel aktivist Ramin Sadıki, teminat karşılığında serbest bırakıldı.

Yakınlarının belirttiğine göre Sadıki, 87 günlük gözaltı süreci boyunca şiddetli fiziksel ve psikolojik işkencelere maruz kalmış, bu işkenceler altında yalan suç senaryolarını kabul etmeye zorlanmıştı.

Ramin Sadıki daha önce 2006 yılının Dünya Anadili gününde de gözaltına alınmıştı. Bu dönemde Uluslararası Af Örgütü yayınladığı acil eylem çağrısıyla Sadıki'yi "vicdan mahpusu" ilan etmiş ve serbest bırakılmasını talep etmişti.

Bianet: İRAN'IN İNSAN HAKLARI DOSYASI

2009-05-11T17:06:00.024+03:00

Ahmedinejad'ın Ülkesinde "Farklı Olan" Herşey Tehdit Altında

Dilara'nın 17 yaşında "işlediği" suçtan idamı, hak ihlallerini yeniden gündeme getirdi.

Gözaltında ve hapishanede ölüm, çocuk yaştakilerin idamı, Fars olmayanlara baskı ve ayrımcılık, onaylanmayan düşüncelerin cezalandırılması, giderek yaygınlaşıyor.

Bir hafta önce İran'da 23 yaşındaki Dilara Darabi'nin idam edildiği haberi, dünyanın dikkatinin yeniden ülkedeki insan hakları durumuna çevrilmesine neden oldu. Dilara Darabi, 17 yaşındayken işlemekle suçlandığı bir cinayet yüzünden idam cezasına çarptırılmış ve bu durum uluslararası insan hakları kuruluşlarının tepkisini çekmişti. Cinayeti işlediğine dair, daha sonra değiştirdiği kendi ifadesi dışında hiçbir kanıt bulunmayan Dilara için birkaç yıldır yürütülen kampanyalar, İran devlet yetkililerinin 19 Nisan Pazar günü bu idamı 2 ay için ertelediklerini ilan etmelerine neden olmuştu. Ancak İran yetkilileri, bu açıklamadan sadece 19 gün geçtikten sonra Darabi'yi avukatına bile haber vermeden idam ettiler.

Çocukların idamı
İran'ın da imzaladığı Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Bildirisi, suçun işlendiği tarihte 18 yaşından küçük olan çocuk suçlular için ölüm cezasını yasaklıyor. Buna rağmen Af Örgütü rakamlarına göre 8'i geçen yıl olmak üzere 1990'dan bu yana 42 İran vatandaşı, işlediği suçlardan ötürü reşit olmadan idam edildi. Başta Uluslararası Af Örgütü -Amnesty International- olmak üzere pek çok kuruluş cezanın bu şekilde infaz edilmesini kınadı. Dünyanın dört bir yanından insan hakları savunucuları bugünlerde Dilara'nın idamını İran konsolosluklarının önünde toplanarak protesto ediyorlar.

"Düşünce suçluları"na zulüm
Yine bundan kısa bir süre önce, biri internet günlüğü (blog) yazarı olan üç düşünce suçlusu İran Hapishanelerinde gözaltındayken hayatını kaybetmişti. 29 yaşındaki webblog yazarı Ümid Rıza Mirsayafi "Dini Lidere (Hamaney) Hakaret Etmek" suçlamasıyla tutuklanmış ve 18 Mart günü işkenceleriyle ünlü Evin Hapishanesinde ölmüştü. Bunun üzerine Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü başta olmak üzere birçok kuruluş İran devletinin bu ölümden sorumlu olduğunu açıkladı ve olayın aydınlanması için bir soruşturma komisyonu oluşturulması talep edildi. Mirsayafi, tutuklanmasının ardından internet günlüğünde yayınladığı yazıların çoğunun geleneksel Fars müziği ile ilgili olduğunu ve sadece kendi arkadaş çevresinin okuduğu özel bir alan olduğunu söylemişti.

İran'ın insan hakları ihlallerinin gündeme gelmesine neden olan bir diğer gelişme de ABD-İran çifte vatandaşı gazeteci Roxana Saberi'nin 8 yıl hapis cezasına çarptırılması oldu. Tutukluğu bulunduğu Evin Hapishanesinde açlık grevine başlayan Saberi önce sadece alkol satın almakla suçlanmış, ancak daha sonra casusluk suçlamasıyla mahkemeye çıkarılmıştı. Saberi'nin yargı sürecinin adaletsizce yürütüldüğünü savunan uluslararası kuruluşlardan Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) örgütünden gönüllüler, gazeteciyi desteklemek için Mayıs ayının başından itibaren dönüşümlü açlık grevi başlattılar. Saberi'nin serbest bırakılması için yürütülen uluslararası imza kampanyasına katılım 27.000'i aştı.

Fars olmayanlara ayrımcılık
İran'ın insan hakları ihlallerinden halkın her kesimi nasibini alıyor. Gündemde görünür olan bu vakalar bir yana, rejimin hak ihlallerinin bir de daha az bilinen boyutları var. Nüfusunun yarısından fazlası Fars olmayan etnik gruplardan oluşan İran'da Azerbaycanlı üniversite öğrencileri, gazeteciler ve aydınlar bu tavrın en büyük mağdurları.

İran Devleti, ülkenin sınır bölgelerinde yaşayan milletlere son yıllarda giderek artan bir kuşkuyla bakıyor ve bu toplumların huzursuzluğunu Batı'nın ve ABD'nin kışkırtması olarak yorumluyor. Azerbaycan kültürel kimliğini ve anadil haklarını savunanlar genellikle "Pan-Türkizm yayılmacılığı yaparak ülke güvenliğine karşı eylemlerde bulunmak" gibi ucu açık suçlamalarla karşılaşıyorlar.

İran Anayasasının 15. maddesine göre "İran halkının resmi ve ortak dili Farsçadır. Resmi yazışmalar, metinler ve senetler ve okullarda okutulan ders kitaplarının bu dilde olması gerekir. Fakat basında ve toplu iletişim araçlarında yerel ve etnik dillerin kullanılması ve okullarda Farsçanın yanında yerel edebiyatın okutulması (öğretilmesi) serbesttir".

Ancak İran Devleti, 30 yıldır kabul ettiği kendi Anayasasını uygulamıyor ve Farsça olmayan dillerin kullanımına büyük zorluklar çıkarılıyor. Örneğin 10 Aralık ve 2 Şubat tarihlerinde ülkenin kuzeyindeki Erdebil şehrinde, anadilde eğitim hakkıyla ilgili kültürel çalışmaları olan 6 aktiviste beşer yıl sürgünde hapis cezaları verildi. "Milli güvenlik aleyhine faaliyet etmek"le suçlanan bu kültürel aktivistlerin dördü üniversite öğrencisi, biri ise gazeteciydi. İran Anayasasına ve uluslararası hukuk kurallarına göre bir suça iki ayrı cezanın (hapis ve sürgün) verilmesi mümkün değil ancak mahkeme "tutukluların bulundukları eyaletin güvenliğini tehdit edebilecekleri" bahanesiyle aktivistleri İran'ın 6 ayrı eyaletinin hapishanelere gönderme kararını verdi. Temyiz başvurusunda bulunan Azerbaycanlı gençlerin geleceği belirsiz.

ADAPP (İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği) kuruluşunun yıllık raporunda belirttiğine göre gözaltına alınan Azerbaycanlı kültürel aktivistlerin neredeyse tamamı işkence ve kötü muameleye maruz kalıyorlar.Yine İran'ın kendi Anayasasında maksimum gözaltı süresinin 48 saat olarak belirtilmesine rağmen aylar boyunca suçlamaları belirtilmeden gözaltında tutulanlar oluyor. İran Azerbaycanlısı gazeteci ve insan hakları aktivisti Said Metinpur, 2007 yılının Mayıs ayında gözaltına alınmış ve 278 (yaklaşık 9 ay) boyunca mahkemeye çıkarılmadan sorgulanmıştı. Gözaltına alınmasına gerekçe olarak "Türkiye'deki bir insan hakları konferansına katılımı" gösterilen Metinpur 9 ay süren gözaltından sonra tam 650 bin dolarlık kefalet karşılığında geçici olarak serbest bırakılmıştı. Azerbaycanlı gazeteci, mahkemede tıpkı Roksana Saberi gibi "İran'a karşı olan ülkelerle işbirliği yapmak"la suçlanıp 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Gözaltında ölüm
İran'ın gözaltındaki aktivistlere nasıl davrandığını gösteren çarpıcı bir örnek de Ferhad Mohseni'nin durumu... Ferhad,Mayıs 2008'de gözaltına alınmış ve 20 gün sonra işkence edilmiş cesedi Tebriz şehrindeki gölün kenarında bulunmuştu. Raporlara göre yetkililer, henüz 25 yaşındayken sorgu merkezinin hücresinde hayata gözlerini yuman Ferhad'ın ailesinin otopsi talebini reddettiler. Yurtdışından yayın yapan Farsça bir radyoya bu konuyla ilgili röportaj veren İranlı bir gazeteci de daha sonra gözaltına alındı.

İran İslam Cumhuriyeti, Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi'ni (ICCPR) imzalayan ülkelerden biri. Buna göre ülkede suçlaması ne olursa olsun gözaltındaki mahkumlara işkence etmek kesinlikle yasak. Ancak kendi anayasasının maddelerini çiğneyen devlet, imzaladığı uluslararası sözleşmeleri de hiçe sayıyor.

Devletin hukuksuz tavrı devam ettikçe İran halkının geleceğe yönelik tek umudu, insan haklarının evrenselliği doğrultusunda dünyanın bu ihlalleri her boyutuyla görmesi ve mağdur olan her kesime desteğini göstermesi oluyor. Zira İran'ın 80 yıldan uzun süredir içine hapsedildiği diktatörlük çemberini aşmanın tek yolu uluslararası dayanışmadan geçiyor. (SZ/EK)

______________________________________
Tahran - BİA Haber Merkezi

11 Mayıs 2009, Pazartesi

Sevda ZENJANLI

http://www.bianet.org/bianet/dunya/114419-ahmedinejadin-ulkesinde-farkli-olan-hersey-tehdit-altinda

http://www.birgun.net/actuel_index.php?news_code=1242176827&day=13&month=05&year=2009

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'nin (ADAPP) Aylık Raporu- Nisan 2009

2009-05-11T03:57:00.009+03:00

İran devletinin Azerbaycanlı kültürel aktivistlere yönelik baskı ve tutuklamaları geçtiğimiz ayda da devam etmiştir. Azerbaycanlı aktivistler keyfi olarak tutuklanmakta, haklarındaki suçlamalar belirtilmeden ve avukat tutma hakları verilmeden, işkence ve kötü muamele görme tehlikesi altında gözaltında tutulmaktadırlar.

Gözaltına Alınanlar:
Çeşitli haber kaynaklarından alınan bilgilere göre Tebriz'de Azerbaycanlı yazar ve kültürel aktivist Neği Ahmedi Azer Mukaddem'in 16 Nisan Perşembe günü Tebriz'de gözaltına alınarak şehrin Ettelaat (istihbarat teşkilatı) sorgu merkezine götürülmüştür.

Mukaddem'in ailesinin, yazarın gözaltına alınma nedeniyle ilgili bilgi alamadıkları ancak bunun, adı geçen aktivistin yayınlanan kitaplarıyla bağlantılı olabileceğini düşündükleri belirtildi.

Azerbaycan tarihi, dil ve edebiyat alanında "Türk Dili ve Azerbaycan Tarihi", "Meşrutiyet Olayları", "Sultan Mehmed ve Tebriz Minyatür Mektebi" gibi birçok kitabın yazarı ve çevirmeni olan Ahmedi Azer Mukaddem, İran Yazarlar Birliği'nin üyesi ve Azerbaycan Yazarlar Birliği'nin şeref üyesidir.

Tutuklu Ramin Sadıki'nin Sağlığına Yönelik Endişeler:
5 Şubat 2009 tarihinde Erdebil'de babasının evinde gözaltına alınarak şehrin Ettelaat (istihbarat teşkilatı) sorgu merkezine götürülen Azerbaycanlı kültürel aktivist Ramin Sadıki, 12 Nisan 2009 tarihinden itibaren Erdebil Hapishanesinin genel bölümüne nakledilmiştir.

Tutuklunun ailesinin, kendisinin durumunu ve gözaltı nedenini öğrenmek amacıyla mahkeme ve hapishane yetkililerine yaptıkları başvurular sonuçsuz kalmıştır. Ailesi, aktivistin şiddetli işkence gördüğüne inandıklarını ve halihazırda durumunun uygunsuz olduğunu belirtmişlerdir.

Bundan önce de yerel haber kaynakları, adı geçen tutukluya gözaltında asılsız suç senaryolarını kabul ettirmek amacıyla şiddetli fikizsel ve psikolojik işkenceler uygulandığını bildirmişti. Verilen bilgilere göre Sadıki'nin gözaltı süresi, işkence altında verdiği itirafları daha sonra yalanlaması nedeniyle uzatılmıştı.

Adı geçen aktivistin kardeşleri olan İbrahim ve Mehmed Sadıki, kendisiyle aynı dönemde tutuklanarak 20 gün gözaltında tutulduktan sonra 30 bin dolar teminat karşılığında serbest bırakılmışlardı. İbrahim ve Mehmed Sadıki'nin gözaltında tutuldukları süre boyunca işkence ve kötü muameleye maruz kaldıkları, avukat tutma ve aileleriyle görüşme hakkından mahrum bırakıldıkları bildirildi.

Ramin Sadıki, daha önce 21 Şubat 2007 tarihinde Dünya Anadili kutlamalarında bildiriler yaydığı için gözaltına alınmış ve bir aydan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Uluslararası Af Örgütü, bu konuda yayınladığı raporda Ramin Sadıki'yi vicdan mahpusu ilan ederek bir an önce serbest bırakılması çağrısında bulunmuştu.

Verilen Hapis Cezaları:
Doğu Azerbaycan eyaletinin Eher şehrinde 17 yaşındaki Azerbaycanlı öğrenci aktivist İbrahim Nuri, beş yıl boyunca ertelenecek olan 10 aylık hapis cezasına çarptırıldı.

İbrahim Nuri, 6 Nisan 2009 tarihinde Eher İnkılap Mahkemesinin Birinci Şubesinde avukatsız ve kapalı olarak görülen mahkemede, 2006 yılının Mayıs ayında İran'da Azerbaycanlıların devlet gazetesinde yayınlanan hakaret içerikli karikatüre karşı protesto gösterilerine katılmak ve "düzen aleyhine propaganda yapmak" suçlamasıyla yargılandı. İbrahim Nuri, verilen karar üzerine temyiz mahkemesine başvuruda bulundu.

17 yaşındaki Azerbaycanlı aktivist, daha önce kültürel faaliyetleri nedeniyle defalarca gözaltına alınmıştı.

O ilk olarak 7 Mayıs 2007'de Eher şehrinin Ettelaat (İstihbarat ve Güvenlik Teşkilatı) merkezine çağrılmış ve 3 gün gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Aynı yılın 21 Mayıs gününde ise "Yasadışı toplantılara çağrı bildirileri yaymak" suçlamasıyla tekrar gözaltına alınmış ve bir hafta sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Adı geçen aktivist geçtiğimiz yıl, kültürel faaliyetleri gerekçe gösterilerek eğitim gördüğü lisenin müdürü tarafından 3 gün boyunca okuldan uzaklaştırılmıştı.

Azerbaycanlı işçi aktivist Mehmed Cerrahi, Doğu Azerbaycan Temyiz Mahkemesinin 6. Şubesinden Hakim İmani tarafından 4 ay şartlı (ertelemeli) hapis cezasına çarptırıldı.

Cerrahi 2006 yılında, işçi haklarıyla ilgili bir derginin yayını nedeniyle "düzen aleyhine propaganda yapmak" suçlamasıyla 4 ay -ertelemesiz- hapis cezasına çarptırılmıştı. Adı geçen aktivist 20 Eylül 2008 tarihinde Tebriz'de gözaltına alınarak şehrin merkezi hapishanesine götürüldü.

Belirtilen tarihte, mahkeme kararı aktiviste duyurulmamış ve temyiz başvurusu yapma hakkı elinden alınmıştı.

Memurların bu cezasının kesin olduğunu söylemeleri üzerine aktivistin avukatı temyiz mahkemesine başvurmuş ve Cerrahi 20 gün gözaltından sonra Tebriz Hapishanesinden serbest bırakılmıştır. Avukatın itirazından sonra Cerrahi'nin suç dosyası Doğu Azerbaycan eyaleti Temyiz Mahkemesinin 6. Şubesine taşınmış ve 2009 yılının Şubat ayında verilen hükme göre 4 ay hapis cezası, iki yıl için ertelenmiştir.

Aktivist Mehmed Cerrahi, gözaltına alınması nedeniyle 2008 yılının Eylül ayında işinden kovulmuştur.

Hapsedilenler:
Azerbaycanlı kültürel aktivist Ali Hüseyinnejad, 4 Nisan 2009 günü tutuklanarak 8 aylık hapis cezasını çekmesi için Makü Hapishanesine götürüldü. Bu aktivist, halkı 2006 yılında Azerbaycanlıların İran gazetesinin hakaret içerikli karikatürüne karşı protesto gösterilerinin 1. yıldönümü gösterilerine davet etmesi nedeniyle gözaltına alınmıştı. "Düzen aleyhine propaganda yapmak" suçlamasıyla yargılanan aktivist 1 yıl hapis cezasına çarptırılmış, bu ceza temyiz mahkemesinin kararıyla 8 aya indirilmişti.

Ali Hüseyinnejad daha önce 2006 yılının Mayıs ayında da gözaltına alınmıştı. O bir ay boyunca gözaltında tutulduktan sonra İnkılap Mahkemesi tarafından 500 dolar para cezasına çarptırılmıştı.

Azerbaycanlı Faal Din Adamı Hüccetü'l-islam Azimi Kadim Serbest Bırakıldı:

Azerbaycanlı faal din adamı Hüccet'ül-İslam Abdülaziz Azimi Kadim, 16 Nisan 2009 günü bir yıllık hapis cezasının sona ermesiyle Kum şehrinin Lengrud Hapishanesinden serbest bırakıldı.

Azimi Kadim, 2005 yılının Nisan ayında Din Adamları Özel Mahkemesi tarafından "Din adamlığı haysiyetine haraket" suçlamasıyla 10 yıl süreyle din adamlığı elbisesi giymekten menedilmiş, ancak verilen hükme uymaması nedeniyle yargılanarak 91 gün hapis cezasına çarptırılmıştı.

Azerbaycanlı din adamı, 2007 yılının Ocak ayında aynı suçla yargılanarak Kum şehrinin Din Adamları Mahkemesi tarafından bir yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Azimi Kadim, 3 Mayıs 2008'de tutuklanarak Kum'un Lengrud Hapishanesine götürülmüştü.

Azimi Kadim geçtiğimiz yıllarda bir çok kez gözaltına alınmış ve hapishaneye götürülmüştür. O, 5 Ağustos 2005 tarihinde Tebriz Parkında Meşrutiyet devriminin yıldönümü törenlerine katılımı nedeniyle gözaltına alınmış ve 3 ay sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Azimi Kadim, çıkarıldığı mahkemede 18 ay hapis hapis, Azerbaycan bölgesinden 5 yıl sürgün ve “din adamlığı haysiyetine hakaret” suçundan 10 yıl süreyle din adamlığı elbisesi giymekten menedilmek cezalarına çarptırılmıştı. Azerbaycanlı din adamı, 2006 yılının Mart ayında hapis cezasını çekmek üzere Tebriz Hapishanesine gönderilmiş ancak 6 ay sonra şartlı af ile tahliye edilmişti.

Uluslar Arası Af Örgütü, 24 Ağustos 2005, 4 Mayıs 2006 ve 27 Ekim 2006 tarihlerinde Hüccet'ül-İslam Abdülaziz Azimi Kadim'in durumuyla ilgili 3 ay bildiri yayınlamıştır.

Azerbaycanlı Ehl-i Hakk (Alevi) Tutuklular Açlık Grevi Başlattılar:

Yerel kaynaklardan alınan haberlere göre, İran'ın Yezd Hapishanesinde tutuklu bulunan Azerbaycanlı Ehl-i Hakk (Alevi) mahpuslar Sehend Ali Muhammedi, Bahşali Muhammedi ve İbadullah Kasımzade, hapishane yetkililerinin kötü muamelesine maruz kalmaktadırlar. Adı geçen tutukluluların, hapishanedeki uygunsuz durumu ve temel insan haklarının çiğnenmesini protesto etmek adına 21 Nisan 2008 Salı gününden itibaren açlık grevine başladıkları bildirildi.

Tutuklu yakınlarının belirttiklerine göre, Yezd Hapishanesinin yetkilileri, gece vakti ibadet eden İbadullah Kasımzade'yi engellemeye teşebbüs etmiş ancak tutuklu, ibadetine devam etmekte ısrar edince kendisini döverek hapishanenin hücre bölümüne götürmüşlerdir. Kasımzade'nin hücrede ibadetine devam ettiğini farkeden görevliler bunun üzerine hücreye girerek tutuklunun yüzüne biber gazı sıkmış ve kendisini şiddetle dövmüşlerdir.

Bu olaydan sonra, aynı hapishanedeki diğer Alevi tutuklular olan Sehend Ali ve Bahşali Muhammedi, hapishane görevlilerinin tavırlarına ve temel insan haklarının çiğnenmesine karşı açlık grevine girmişlerdir. Halen hapishane hücresinde tutulan İbadullah Kasımzade'nin durumu bilinmemektedir.

Bu üç tutuklu, Yunis Agayan ve Mehdi Kasımzade ile birlikte Ehl-i Hakk (Alevi) inancının Ateşbeyli tarikatına mensup olup Batı Azerbaycan eyaletinin Koşaçay (Miyandoab) eyaletinde 4 yıl önce güvenlik güçleriyle Alevi köylüler arasında çıkan çatışmada tutuklanmışlardı. Mahkemede idam cezasına çarptırılan Azerbaycanlı Alevilerin üçünün cezası, temyiz mahkemesinin kararıyla Yezd Hapishanesinde 13 yıl hapis cezasına dönüştürülmüş, ancak Mehdi Kasımzade ve Yunis Agayan'ın idam cezaları kaldırılmamıştı. 27 yaşındaki Alevi mahpus Mehdi Kasımzade 28 Şubat 2009 sabahı idam edildi. Halen Urmiye Hapishanesinde tutuklu bulunan Yunis Agayan'ın idam hükmünün ne zaman infaz edileceği ise bilinmiyor.

Uluslararası Af Örgütü, 27 Nisan Pazartesi günü yayınladığı acil eylem çağrısında Yunis Agayan'ın durumuyla ilgili endişelerini bildirerek idam hükmünün kaldırılması çağrısında bulundu.

Mahkemeye Çıkarılanlar:
Azerbaycanlı kültürel aktivistler Salih Mollaabbasi ve Muharrem Kamrani, 11 Nisan 2009 Cumartesi günü Eher şehrinin İnkılap Mahkemesinde yargılandılar.

Mollaabbasi ve Kamrani, 2006 yılının Nisan ayında Eher şehrinde gözaltına alınmış ve sırayla 45 ile 20 gün gözaltı süresinden sonra, teminat karşılığında Eher ve Tebriz şehirlerinin Ettelaat (istihbarat ve güvenlik teşkilatı) sorgu merkezinden serbest bırakılmışlardı.

Adı geçen aktivistlere yönelik suçlamalar, "bildiri yayarak düzen aleyhine propaganda yapmak", "Pan-Türkizm propagandası" ve "Kanunsuz toplantılara katılmak" olarak açıklanmıştır.

Mühendis Mollaabbasi, Tebriz Üniversitesi tarım bölümünden mezun olup üniversitedeki öğrenci hareketinin eski faallerindendir. Doktor Muharrem Kamrani ise Urmiye Üniversitesi veterinerlik bölümünden mezun olup, Şehriyar Topluluğunun yönetim kurulu üyesi, kapatılmış öğrenci dergisi Oyanış'ın sorumlu müdürü ve Azerbaycan Yayınları Birliği üyesidir.

Salih Molla Abbasi daha önce 2006 yılının Mayıs ayında Azerbaycanlıların devlet gazetesindeki hakaret içerikli karikatüre yönelik protesto gösterilerinin birinci yıldönümünde gözaltına alınmış ve bir hafta sonra seerbest bırakılmıştır.

Uluslararası Af Örgütü 2 ve 3 Mayıs 2006 tarihlerinde yayınladığı iki bildiride Salih Molla Abbasi ve Muharrem Kamrani'nin gözaltında tutulmasını kınamış ve serbest bırakılmaları çağrısında bulunmuştu.

Uluslararası Af Örgütü, Azerbaycanlı Alevi Yunis Agayan Hakkında Acil Eylem Çağrısı Yayınladı

2009-04-27T21:45:00.004+03:00

Güney Sesi: Uluslararası Af Örgütü, 27 Nisan 2009 Pazartesi günü, İran'da tutuklu bulunan Azerbaycanlı Alevi (Ehl-i Hakk) azınlığa mensup 26 yaşındaki Yunis Agayan'ın idam cezasının kaldırılması için bir acil eylem çağrısı yayınladı. Dünyanın her yerinden 2 buçuk milyona yakın üyesi olan Uluslararası Af Örgütü'nün acil eylem çağrısı, İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliğinin (ADAPP) çabaları sonucunda yayınlandı.

Yunis Agayan, diğer dört kişiyle birlikte Ehl-i Hakk (Alevi) inancının Ateşbeyli tarikatına mensup olup İran'ın Batı Azerbaycan eyaletinin Koşaçay (Miyandoab) eyaletinde 2004 yılının Eylül ayında devlet güvenlik güçleriyle Alevi köylüler arasında çıkan çatışmada tutuklanmışlardı. Mahkemede idam cezasına çarptırılan Azerbaycanlı Alevilerin üçünün cezası, temyiz mahkemesinin kararıyla Yezd Hapishanesinde 13 yıl hapis cezasına dönüştürülmüş, ancak Mehdi Kasımzade ve Yunis Agayan'ın idam cezaları kaldırılmamıştı. 27 yaşındaki Alevi mahpus Mehdi Kasımzade'nin idam cezası 28 Şubat 2009 sabahı infaz edildikten sonra insan hakları kuruluşları, halen Urmiye Hapishanesinde tutuklu bulunan Yunis Agayan'ın durumuyla ilgili ciddi endişe duyduklarını belirttiler.

Bunun dışında, Yezd Hapishanesinde tutuklu bulunan diğer üç Alevi mahpusun, hapishane yetkililerinin şiddetli kötü muamelelerine karşılık olarak 21 Nisan Salı gününden itibaren açlık grevine başladıkları bildirildi.

Uluslararası Af Örgütü Raporunun Türkçe Çevirisi:

KAMUSAL AI Index: MDE 13/038/2009 27 Nisan 2009

UA 113/09 İdam Edilme Tehlikesi
IRAN Yunes Aghayan, (E)

İran'ın Azerbaycanlı Ehl-i Hakk inançlı azınlığına mensup olan Yunis Aghayan, "Allah'a Karşı Düşmanlık Etmek" suçlamasıyla her an idam edilme riski altındadır.

Bu şahıs İran'ın kuzeybatısındaki Batı Azerbaycan eyaletinin Urmiye Hapishanesinde tutuklu bulunmaktadır. Diğer bir tutuklu olan Mehdi Kasımzade, aynı suçla yargılanmış ve 28 Şubat 2009 tarihinde idam edilmiştir, bu durum Yunes Aghayan'ın her an idam edilebileceğine dair endişeleri arttırmaktadır.

Yunes Aghayan, 2004 yılının Eylül ayında, Ehl-i Hakk inançlı köylüler ve güvenlik güçleri arasında çıkan iki çatışmadan sonra tutuklanmıştır. Bu topluluk, Üçtepe köyündeki çiftliklerinin girişindeki dini içerikli yazıları kaldırmayı reddetmişlerdir. Çatışmalar sırasında beş Ehl-i Hakk inançlı köylünün ve üç güvenlik görevlisinin öldürüldüğü belirtilmiştir.

Yunes Aghayan ve diğer dört tutuklu, Mahabad İnkılap Mahkemesinin 2. Şubesinde yargılanmışlardır. 2005 yılının Ocak ayında Yunes Aghayan ve Mehdi Kasımzade, çoğu zaman devlete karşı silah yöneltenlere karşı öne sürülen "Allah'a karşı düşmanlık" suçlamasıyla idam cezasına çarptırılmışlardır. Bu ceza aynı yılın Nisan ayında onaylanmış ve Mehdi Kasımzade 28 Şubat 2009'da idam edilmiştir. Diğer üç şahıs- Sehend Ali Muhammedi, Bahşali Muhammedi ve İbadullah Kasımzade'nin idam cezaları 2007 yılının Eylül ayında temyiz mahkemesinde kaldırılarak İran'ın merkezindeki Yezd eyaletine sürgün ile birlikte 13 yıl hapis cezasına çevirilmiştir.

ARKA PLAN BİLGİSİ

Ehl-i Hakk inancı, 14. yüzyılda ortaya çıkmıştır ve İran'ın batısı ile Irak'ta yaygındır.İnanların çoğu Kürt kökenli olmakla birlikte Azerbaycanlılar dahil diğer etnik gruplardan mensupları da bulunmaktadır.

İran Anayasası, ülkenin 70 milyonluk nüfusunun yarısını oluşturduğuna inanılan azınlıkların haklarını tanımıştır. 3. (14) Madde herkesin kanun önünde eşit olduğunu belirtmektedir. İran'ın da taraf ülkelerinden olduğu BM Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesinin 18. (1) maddesine göre ise "Herkes düşünce, vicdan ve din özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kendi tercihiyle bir dini kabul etme veya bir inanca sahip olma özgürlüğü ile, tek başına veya başkalarıyla birlikte toplu bir biçimde, aleni veya özel olarak, dinini veya inancını ibadet, uygulama, öğretim şeklinde açığa vurma özgürlüğünü de içerir.".

İran Anayasasının 13. maddesine göre üç dini azınlığın mensupları (Zerdüştler, Yahudiler ve Hristiyanlar) dini inançlarını yerine getirme hakkına sahiptirler. Ancak Bahailer, Ehl-i Hakklar ve Mandenistler (Sabiiler) gibi anayasal olarak tanınmamış dini azınlıklar ve İslam dinine başka bir dinden geçen şahıslar dini inançlarını serbestçe yerine getirememekte ve ayrımcılık görüp temel insan haklarının ihlal edilmesi riski altındadırlar.

ÖNERİLEN EYLEM: Lütfen İngilizce, Farsça, Arapça, Fransızca ya da kendi dilinizde bir mektup yazarak en kısa sürede gönderin. Mektubunuzda:
-Yetkilileri Yunes Aghayan'in idam cezasını kaldırmaya çağırın;
-Uluslararası Af Örgütü'nün devletlerin zanlıları yargılama sorumluluğuna saygı duyduğunu, ancak zalim, insanlık dışı ve onur kırıcı bir ceza olan idam'a tamamen karşı olduğunu belirtin,
-Yetkililere İran'ın, BM Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesinin taraflarından biri olarak, dini ve inançsal özgürlüğü saygı duymakla sorumlu olduğunu hatırlatın.

LÜTFEN MEKTUPLARINIZI AŞAĞIDAKİ ADRESLERE GÖNDERİN:
Bulunduğunuz ülkedeki İran diplomatik makamlarına ve bunlar dışında,
Head of the Judiciary (Hakimler Heyeti Başkanı)
Ayatollah Mahmoud Hashemi Shahroudi
c/o Director, Judiciary Public Relations and Information Office
Ardeshir Sadiq
Judiciary Public Relations and Information Office
No. 57, Pasteur St., corner of Khosh Zaban Avenue
Tehran, Iran
Email: info@dadiran.ir (konu bölümüne: FAO Ayatollah Shahroudi)
Hitap: Sayın Hakimler Heyeti başkanı - Your Excellency

Leader of the Islamic Republic (İslam Cumhuriyeti Dini Lideri)
Ayatollah Sayed ‘Ali Khamenei
The Office of the Supreme Leader
Islamic Republic Street – End of Shahid Keshvar Doust Street
Tehran, Islamic Republic of Iran
Email: info_leader@leader.ir
via website: http://www.leader.ir/langs/en/index.php?p=letter (English)
http://www.leader.ir/langs/fa/index.php?p=letter (Persian)
Hitap: Sayın Dini Lider- Your Excellency

DİĞER İLGİLİLER:
President (Cumhurbaşkanı)
His Excellency Mahmoud Ahmadinejad
The Presidency
Palestine Avenue, Azerbaijan Intersection
Tehran, Islamic Republic of Iran
Fax: + 98 21 6 649 5880
Email: via website: http://www.president.ir/email/

Director, Human Rights Headquarters of Iran
Mohammad Javad Larijani
Howzeh Riyasat-e Qoveh Qazaiyeh / Office of the Head of the Judiciary
Pasteur St, Vali Asr Ave., south of Serah-e Jomhuri
Tehran 1316814737, Iran
Fax: +98 21 3390 4986 (please keep trying)
Email: info@dadgostary-tehran.ir (In the subject line write: FAO Javad Larijani)
Hitap: Sayın Larijani- Dear Mr Larijani

MEKTUPLARINIZI HEMEN GÖNDERİN. 8 Haziran 2009 tarihinden sonraki gönderileriniz için Uluslararası Sekreterya veya bulunduğunuz ülkedeki Uluslararası Af Örgütü şubesi ile bağlantıya geçin.

İran'ın Yezd Hapishanesindeki Ehl-i Hakk (Alevi) Mahpuslar Açlık Grevinde

2009-04-27T20:41:00.002+03:00

Güney Sesi: Yerel kaynaklardan alınan haberlere göre, İran'ın Yezd Hapishanesinde tutuklu bulunan Azerbaycanlı Alevi mahpuslar Sehend Ali Muhammedi, Bahşali Muhammedi ve İbadullah Kasımzade, hapishane yetkililerinin kötü muamelesine maruz kalmaktadırlar. Adı geçen tutukluluların, hapishanedeki uygunsuz durumu ve temel insan haklarının çiğnenmesini protesto etmek adına 21 Nisan 2008 Salı gününden itibaren açlık grevine başladıkları bildirildi.

Tutuklu yakınlarının belirttiklerine göre, Yezd Hapishanesinin yetkilileri, gece vakti ibadet eden İbadullah Kasımzade'yi engellemeye teşebbüs etmiş ancak tutuklu, ibadetine devam etmekte ısrar edince kendisini döverek hapishanenin hücre bölümüne götürmüşlerdir. Kasımzade'nin hücrede ibadetine devam ettiğini farkeden görevliler bunun üzerine hücreye girerek tutuklunun yüzüne biber gazı sıkmış ve kendisini şiddetle dövmüşlerdir.

Bu olaydan sonra, aynı hapishanedeki diğer Alevi tutuklular olan Sehend Ali ve Bahşali Muhammedi, hapishane görevlilerinin tavırlarına ve temel insan haklarının çiğnenmesine karşı açlık grevine girmişlerdir. Halen hapishane hücresinde tutulan İbadullah Kasımzade'nin durumu bilinmemektedir.

Bu üç tutuklu, Yunis Agayan ve Mehdi Kasımzade ile birlikte Ehl-i Hakk (Alevi) inancının Ateşbeyli tarikatına mensup olup Batı Azerbaycan eyaletinin Koşaçay (Miyandoab) eyaletinde 4 yıl önce güvenlik güçleriyle Alevi köylüler arasında çıkan çatışmada tutuklanmışlardı. Mahkemede idam cezasına çarptırılan Azerbaycanlı Alevilerin üçünün cezası, temyiz mahkemesinin kararıyla Yezd Hapishanesinde 13 yıl hapis cezasına dönüştürülmüş, ancak Mehdi Kasımzade ve Yunis Agayan'ın idam cezaları kaldırılmamıştı. 27 yaşındaki Alevi mahpus Mehdi Kasımzade 28 Şubat 2009 sabahı idam edildi, halen Urmiye Hapishanesinde tutuklu bulunan Yunis Agayan'ın idam hükmünün ne zaman infaz edileceği ise bilinmiyor.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği Başkanı BM'nin Irkçılık Karşıtı Konferansına Katıldı

2009-04-22T19:44:00.008+03:00

Güney Sesi: İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği (ADAPP) başkanı Fahte Zamani, Birleşmiş Milletlerin Cenevre'de düzenlenen Irkçılık Karşıtı Konferansına katıldı.

Zamani, 23 Nisan 2009 Perşembe günü, konferanstaki "Voices: Everyone affected by racism has a story that should be heard" (Irkçılığa maruz kalmış herkesin anlatacak bir hikayesi vardır) panelinde bir konuşma yaparak Azerbaycanlıların İran'da maruz kaldıkları ırksal ayrımcılıktan bahsetti.

Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği Başkanının Konuşma Metni:

Ben Fahte Zamani, İran'da Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Savunma Birliği'nin kurucusu ve şimdiki başkanıyım. Üç yıldan beri, İran'da Fars olmayan milletlerin anadili ve kültürel hakları için verdikleri mücadeleye dikkat çekmek amacıyla Kuzey Amerika ve Avrupa'ya birçok yolculuk yaparak çeşitli toplantılarda konuşmalar yaptım. Çalışmalarımı durdurmam için sayısız tehditler almama rağmen, insan hakları ihlallerine maruz kalanları ve onların ailelerini temsil etmek için elimden geleni yapıyorum. Bu insanlar sadece anadillerini kullandıkları veya anadilde eğitim hakkı talep ettikleri için tutuklanıp işkence görüyorlar. Bütün bunlar İran'ın, topluma kadar yayılmış ırkçı sisteminin bir sonucudur.

Ne yazık ki, İran'da büyümüş bir Azerbaycanlı olarak ırkçılığa birçok kez tanık oldum. Bunun bir sonucu olarak ırkçılığa maruz kalan diğer tüm toplulukları anlıyor ve hislerini paylaşıyorum. İran'daki ırkçılığı ve buna karşı çıkanların maruz kaldıkları insan hakları ihlallerini anlatmak için Durban Konferansında bulunmaktan çok mutluyum. Konuşmama başlamadan önce, burda belirli bir ırkı ya da topluluğu anlatmak için bulunmadığımı açıklamak istiyorum, amacım İran ırkçılığını toplumsal bir sorun olarak tartışmaktır. Bahsettiğim ırkçılık, sadece devlet tarafından değil, İran toplumunun tümü tarafından benimsenmiştir. İran nüfusunun yarısından fazlasını oluşturan Fars olmayan milletlerin maruz kaldığı bu ayrımcılık, çocukluktan itibaren insanların hayatında etkisini göstermektedir.

Konuşmama İran'da bir Azerbaycanlı olarak yaşadığım deneyimlerden bahsederek başlamak istiyorum. Azerbaycanlıların çoğu gibi, evde anadilimi konuşur ve dilimiz,kültürümüz ve tarihimizle gurur duyan ailemden Azerbaycanlıların İran toplumundaki büyük önemini belirten hikayeler dinleyerek büyürdüm. Bu hikayeler bana güçlü ve değerli bir halkın neslinden geldiğimi hissettirirdi. Bütün bunlar, ilkokula başlayıp ırkçılığı tanımamdan sonra değişti. Bu ırkçılığı sınıf arkadaşlarımdan değil, öğretmenlerimden görmem durumu daha da kötüleştiriyordu. Okulda Farsça konuşmayı öğrenmeye zorlanırdık ve anadilimizi kullanmak büyük bir suç sayılırdı. Tarih kitaplarımızda bütün olaylar, Fars ırkının görkemini gösterecek şekilde saptırılmıştı. Hiçbirimiz anadilimizde yazılmış kitapları okuyamıyorduk ve Fars kültürü bize bütün İranlıların ortak kimliği olarak gösteriliyordu. Azerbaycan Türklerinin İran'ın tarihindeki önemli rolleri görmezden geliniyordu. Birçok yerde, Azerbaycan Türklerinden, Pers medeniyetini yakıp yıkan vahşi barbarlar olarak bahsediliyordu.

Eğitim Bakanlığının müfettişleri sınıflarımıza girerek öğretmenlerin ders içeriklerini birebir takip edip etmediklerini kontrol ederdi. Aksi takdirde işlerini kaybedecek olan öğretmenlerimiz, çoğunlukla Azerbaycanlı olmalarına rağmen, bu düzene uyum sağlamışlardı. Eğitim Bakanlığı, Farsça dışındaki dillerde konuşan çocukların sınıfta dövülerek veya okuldan uzaklaştırılarak cezalandırılmasını onaylıyordu. Farsça dışında bir dilde lavaboya gitmek için izin isteyen öğrenciler bile cezalandırılıyordu. Irkçılık sadece okulla sınırlı değildi, mensubu bulunduğum milletin düzenli olarak radyolarda, televizyon kanallarında ve resmi basın yayın organlarında aşağılandıklarına tanık oluyordum.

Bugün bu durum hala devam ediyor. Azerbaycanlılar radyolarda ve ulusal basında zekası yetersiz,insanlıktan uzak "hamamböcekleri" olarak tasvir ediliyorlar. Fars olmayan milletlerin nüfusunun yoğun olduğu bölgeler ekonomik kalkınması engelleniliyor. Çoğunlukla Azerbaycanlıların yaşadıkları mahallelerdeki esnafın mağaza ve dükkanları için Farsça dışındaki dillerden isim seçmeleri bile engelleniyor, aksi takdirde dükkanlarına zarar veriliyor veya kapatılıyorlar.

İran'ın Fars olmayan milletlerine yönelik ırkçılık sadece ülke sınırları içerisinde bitmiyor. Şahsen İran'ın dışında, Batılılaşmış İranlılar tarafından yapılan birçok ırkçı yoruma tanık oldum. Asıl rahatsız edici olan, bu ırkçı tavrın eğitim seviyesinin yükselmesiyle sona ermemesi. Elitler, profesörler, doktorlar vb. hala kendilerine son derece doğal gelen bu tavrı devam ettiriyorlar. İran'ın siyasi muhalefet grupları da aynı durumdalar. İran'da şimdiki rejime muhalif olan Halkın Mücahidleri grubunun, Irak'taki kampında, Azerbaycanlıların anadillerinde konuşmalarının yasaklandığı bilniiyor.

Birçok insan bu meseleyi, İran'ın nükleer programı ya da genel insan hakları konularının yanında daha önemsiz görüyor. Ancak İran'da Fars olmayan milletlerin maruz kaldığı ırkçılık, en az İran hükümetinin yüzleştiği diğer meseleler kadar ciddiye alınması gereken son derece önemli bir konudur. Fars olmayan milletler İran nüfusunun yarısından fazlasını oluşturdukları için, bu sorun aslında İran toplumunun çoğunluğunun sorunudur.

İran nüfusunun çeyreğinden fazlasını oluştan Azerbaycanlılar, Azerbaycan Cumhuriyetinin nüfusunun yaklaşık üç katıdırlar. Sınırın iki tarafındaki Azerbaycanlılar ortak dili ve kültürü paylaşmaktadırlar, ancak Kuzey Azerbaycan 1991 yılından beri bağımsızlığını kazanıp kültürel olarak gelişirken Güney Azerbaycanlılar 80 yıldan uzun süredir Farslaşmaya zorlanmaktadırlar. İran'da asimilasyona boyun eğmeyen Azerbaycanlılar dışlanmakta ve toplumsal ilerlemeleri engellenmektedir. Ayrımcı düzene karşı sesini yükseltmeye cesaret edenler tutuklanmakta, işkence edilmekte ve hatta öldürülmektedirler.

Bu durum, 2006 yılının Mayıs ayında resmi "İran" gazetesinde yayınlanan ve Fars bir çocuk ile Azerbaycan Türkçesinde konuşan bir hamam böceği arasındaki iletişimsizliği anlatan karikatürler sonucunda açıkca ortaya çıktı. Bu yayına tepki olarak Azerbaycanlı nüfusun yoğun olduğu Tebriz, Urmiye, Erdebil, Zencan, Hoy, Negde (Sulduz) ve diğer birçok şehirde halk sokaklara çıkarak protesto gösterilerine başladı. İran hükümetinin bu protestolara tepkisi sert ve hızlı oldu. Verilen raporlarda yüzlerce insanın tutuklandığı ve onlarca silahsız protestocunun güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğü bildirilmektedir.
Tanınmış siyasi tutuklu (vicdan mahpusu) Abbas Lisani, bu protestolar sırasında gözaltına alınmış ve yargılanmıştı. Kendisine verilen ceza, dükkanının Azerbaycan Türkçesindeki ismini değiştirmeyi reddetmesi nedeniyle verilen diğer cezayla birleştirildi ve hapis süresi yaklaşık 6 ay önce sona erdi. Lisani, tutukluluk süresinde gördüğü kötü muameleyi protesto etmek için birkaç kez açlık grevi başlatmasına rağmen görevliler kendisine şiddet göstermeye devam ettiler.

Abbas Lisani'yle aynı kaderi paylaşan çok sayıda aktivist var. Örneğin, 17 yaşındaki Muhammed Rıza Avazpur, anadilinin kullanımının yaygınlaşmasını talep etmesinden dolayı çarptırıldığı 15 aylık hapis cezasını çekmeye yakında başlayacak. Geçtiğimiz aylarda Hüseyin Hüseyni, Esger Ekberzade, Erdeşir Kerimi, Behruz Alizade, Vedud Saadeti ve Rehim Gulami adlı aktivistler, anadiliyle ilgili kültürel çalışmalarından dolayı 5 yıl sürgünde hapis cezasına çarptırıldılar. Karikatür protestolarının yıldönümünde gözaltına alınan 25 yaşındaki kültürel aktivist Ferhad Mohseni, 20 gün boyunca gördüğü şiddetli işkenceler yüzünden hayatını kaybetti. Bunlar, yaşanan durumların sadece bilinen örnekleri. İran yargı sistemi gizlilikle yürütüldüğü için, pek çok kişi anlattığım durumları yaşamış olabilir.

İran'da gelenekselleşmiş ırkçılık sistemi ve etnik ayrımcılık, asla daha önemli görünen diğer meselelerin gölgesinde bırakılmamalıdır. Irkçılık, benim gibi insanlar için, hayatı boyunca ayrımcı önyargılar ve ırkçı fıkralar duymak, anadiline ve kültürüne yabancılaşmaya zorlanmak anlamına gelmektedir. İran'da açıkça ırkçılık düzenine karşı sesini yükseltmeyi seçmiş olan daha cesur insanlar içinse bu tutuklanmak, işkence görmek ve hatta öldürülmek demektir. Bunlar İran toplumunda yer etmiş sorunların belirtileridir. Eğer bu yabancı düşmanlığı (ksenefobi) felaketini tedavi edebilirsek, diğer dilleri duyacak, kültürlerin gelişimine ve toplumun ilerlemesine tanık olabileceğiz. İran'ın çeşit çeşit kültürünün, kendi kültürlerini anadillerinde öğrenmelerini ve milli kahramanlarını anmalarını sağlayabileceğiz. Herşeyden önemlisi, temel insan hakları için mücadele eden aktivistlerin işkence edilerek öldürülmesini önleyeceğiz.

Bütün bunlara giden ilk adım, bu ırksal ayrımcılık sistemini dünyaya duyurmaktır. Hep birlikte küçük bir kıvılcımı, ırkçılık duvarlarının tuğlalarını yakacak olan şiddetli yangınlara çevirebiliriz. Dr. Martin Luther Jing Jr.'nin dediği gibi: " En sonunda, düşmanlarımızın sözlerini değil, dostlarımızın sessizliğini hatırlayacağız". Bu nedenle bütün dünyayı İran toplumunda yerleşmiş olan ırksal ayrımcılık probleminden haberdar etmeli ve bunun sona ermesi için çaba göstermeliyiz.

Verdiğiniz zaman için çok teşekkür ederim.

Tebriz'de Kültürel Aktivist Ahmedi Azer Mukaddem Gözaltına Alındı

2009-04-22T05:33:00.005+03:00

Güney Sesi: Tebriz'de Azerbaycanlı kültürel aktivist yazar Ahmedi Azer Mukaddem'in 4 Nisan günü emniyet memurları tarafından gözaltına alındığı ve bilinmeyen bir yere götürüldüğü bildirildi.

Mukaddem'in ailesinin, gözaltına alınmasının üzerinden birkaç hafta geçmesine rağmen aktivistin tutulduğu yer ve gözaltı nedeniyle ilgili hiç bir bilgi alamadıkları, kendisinin bu süreçte işkence ve kötü muamele görüyor olmasından endişe ettikleri belirtildi.

Azerbaycan tarihi, dil ve edebiyat alanında birçok kitabın yazarı ve çevirmeni olan Ahmedi Azer Mukaddem, İran Yazarlar Birliği'nin üyesi ve Azerbaycan Yazarlar Birliği'nin şeref üyesidir.

Dünya Bu Sesleri Duymalı! (BM Irkçılıkla Mücadele Konferansı Tanıtımı)

2009-04-21T20:31:00.004+03:00

Eher şehrinde 17 yaşındaki Azerbaycanlı Lise Öğrencisi 10 Ay Şartlı Hapis Cezasına Çarptırıldı

2009-04-18T16:24:00.003+03:00

Güney Sesi: İran'da Doğu Azerbaycan eyaletinin Eher şehrinde 17 yaşındaki Azerbaycanlı lise öğrencisi İbrahim Nuri, beş yıl boyunca ertelenecek olan 10 aylık hapis cezasına çarptırıldı.

İbrahim Nuri, 6 Nisan 2009 tarihinde Eher İnkılap Mahkemesinin Birinci Şubesinde avukatsız ve kapalı olarak görülen mahkemede, 2006 yılının Mayıs ayında İran'da Azerbaycanlıların devlet gazetesinde yayınlanan hakaret içerikli ırkçı karikatüre karşı protesto gösterilerine katılmak ve "düzen aleyhine propaganda yapmak" suçlamasıyla yargılandı. 17 yaşındaki Azerbaycanlı aktivist, daha önce kültürel faaliyetleri nedeniyle defalarca gözaltına alınmıştı.

O ilk olarak 2007 yılının Mayıs ayında Eher şehrinin Ettelaat (İstihbarat ve Güvenlik Teşkilatı) bakanlığına çağrılmış ve 3 gün gözaltında tutulduktan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. İbrahim Nuri, serbest bırakıldıktan birkaç gün sonra "Yasadışı toplantılara çağrı bildirileri yaymak" suçlamasıyla tekrar gözaltına alınmış ve bir hafta sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Bu aktivist, geçtiğimiz yıl "milliyetçi faaliyetleri" gerekçe gösterilerek eğitim gördüğü lisenin müdürü tarafından 3 gün boyunca okuldan uzaklaştırılmıştı.

Öte yandan 11 Nisan 2009 tarihinde aynı şehirdeki Azerbaycanlı aktivistler Salih Abbasi ve Muharrem Kamrani, Eher İnkılap Mahkemesinin Birinci Şubesine çağrılmışlardır. Yakınlarının verdikleri bilgilere göre aktivistler "düzen aleyhine propaganda yapmak" ve "bildiriler yayarak Pan-Türkizm (Türkçülük) propagandası yapmak" ile suçlanmışlardır. Bu aktivistler 2006 yılının Nisan ayında Eher şehrinde gözaltına alarak 45 gün boyunca şiddetli baskı ve işkencelere maruz kalmış, daha sonra kefalet karşılığında serbest bırakılmışlardı. Uluslararası Af Örgütü o dönemde yayınladığı iki bildiriyle Salih Abbasi ve Muharrem Kamrani'nin bir an önce serbest bırakılmaları çağrısında bulunmuştu. Tebriz Üniversitesi mezunu olan Salih Abbasi, İran'da Azerbaycan öğrenci hareketinin faal isimlerindendir. Muharrem Kamrani ise Urmiye Üniversitesinden mezun olup yayını durdurulmuş Uyanış dergisinin editörlüğünü yapmıştır.

İran'da Azerbaycanlı Siyasi Mahpusları Savunma Birliği'nin (ADAPP) Aylık Raporu- Mart 2009

2009-04-12T00:51:00.008+03:00

İran’da Azerbaycanlıların insan hakları ihlalleri Mart ayında da devam etmiş ve Nevruz (İran takvimine göre yeni yıl) bayramında devlet daireleri ve mahkemelerin tatil edilmesine rağmen baskıların şiddeti azalmamıştır. İran İslam Cumhuriyetinin Anayasasının 27. maddesine göre, ülkede İslam dininin aleyhine olmamak şartıyla her türlü gösteriye katılmak serbesttir. Buna rağmen Azerbaycanlı kültürel aktivistler itiraz gösterilerie katıldıkları için ağır hapıs cezalarına çarptırılmaktalardır. Azerbaycanlı aktivistler keyfi olarak tutuklanmakta, haklarındaki suçlamalar belirtilmeden ve avukat tutma hakları verilmeden gözaltında tutulmaktadırlar.Bu süreçte güvenlik memurları tutuklulara şiddetli işkenceler uygulayarak onları asılsız suçlamaları kabul etmeye zorlamakta ve bunun sonucunda aktivistlere ağır hükümler verilmektedir.

Aktivistlere Yapılan İşkence

5 Şubat 2009 tarihinde Erdebil'deki evinde gözaltına alınan Azerbaycanlı kültürel aktivist Ramin Sadıki, halen Erdebil şehrinin İstihbarat Teşkilatı merkezinde tutuklu bulunmaktadır. Çeşitli kaynakların verdiği bilgiye göre Sadıki, şiddetli fiziksel ve psikolojik işkencelere maruz kalmaktadır.

Sorgu memurlarının Ramin Sadıki ve kardeşi Mehmed Sadıki'yi birkaç gün boyunca tek ayaklarından tavana asarak işkence ettikleri; asılsız suç senaryolarına kabul ettirerek itiraf almak amacıyla mahpusu hücrede tutarak, çarkıfelek adlı bir işkence aletini kullanarak, bedeninin hassas noktalarına elektrik şoku vererek, şiddetle döverek ve kırbaçlayarak, uzun süre uykusuz bırakarak ve sözlü hakaretler ederek eziyet ettikleri bildirilmiştir.

Bir görgü tanığının ifadelerine göre Ramin ve Mehmed Sadıki, şiddetli fiziksel ve psikolojik işkenceler altında asılsız suçlamaları itiraf etmeye mecbur kalmışlardır. Bu itiraflarda mahpuslar, diğer 3 Azerbaycanlı aktivistle birlikte Muğan şehrinde (İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti arasındaki sınırı oluşturan) Aras (Araz) Nehrini geçerek sınırın diğer tarafındaki yabancı güçlerle iletişim kurup, onlardan cd ve bildiri yayarak Azerbaycan hareketini ilerletmeyi sağlayacak kaynakları elde ettiklerine dair suç senaryosunu kabul etmişlerdir. Mahpuslar ayrıca diğer Azerbaycanlı aktivistlerin aleyhine yalan itiraflarda bulunmaya, özellikle de tanınmış faal Abbas Lisani ve eşiyle ilgili asılsız suçlamaları kabul etmeye mecbur olmuşlardır.

Mehmet Sadıki 14 Mart 2009 tarihinde 17 gün gözaltında tutulduktan sonra 30 bin dolar teminat karşılığında serbest bırakılmıştır.

Yetkililer, Sadıki'nin ailesine kendisinin sorgulamaların tamamlanmasından sonra, Nevruz (İran takviminde yılın ilk günü) öncesinde serbest bırakılacağını söylemişlerdi. Ramin Sadıki, Erdebil mahkemesinde dosya memurununun sorularına verdiği cevaplarda, işkence altında verdiği itirafları reddetmiştir. Bunun üzerine dosya hakimi Sadıki'nin tekrar Erdebil İsthbarat Merkezine geri götürülmesi ve tutukluluğunun devam etmesi kararını vermiştir.

Ramin Sadıki, daha önce 21 Şubat 2007 tarihinde Dünya Anadili kutlamalarında bildiriler yaydığı için gözaltına alınmış ve bir aydan sonra teminat karşılığında serbest bırakılmıştı. Uluslararası Af Örgütü, bu konuda yayınladığı raporda Ramin Sadıki'yi vicdan mahpusu ilan ederek bir an önce serbest bırakılması çağrısında bulunmuştu.

Aktivistlere Verilen Hapis Cezaları

Reşt Şehrinin Devrim Mahkemesinin 1. Şubesi'nin hakimi Mustafavi tarafından Azerbaycanlı insan hakları savunucusu Vedud Esedi'ye 1 yıl ve Reşt Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümü öğrencisi aktivist Hüseyin Rahimi'ye 6 ay hapis cezası verildi.

Son oturumu 28 Şubat Cumartesi günü avukatsız ve kapalı olarak görülen davada Azerbaycanlı insan hakları savunucusu Vedud Esedi ve öğrenci aktivist Hüseyin Rahimi, "etnikçilik" ve "rejime karşı propaganda" suçlamalarıyla yargılandılar.

Adı geçen aktivistler 2008 yılının Temmuz ayında Reşt şehrinin güvenlik memurları tarafından gözaltına alınarak İstihbarat Teşkilatı merkezinde bir aydan uzun süre boyunca gözaltında tutulmuşlardır. Tutukluların gözaltı süresinin neredeyse tamamını hücrelerde, fiziksel ve psikolojik baskılara maruz kaldıkları bildirilmiştir. Bu süre boyunca avukatları ve aileleriyle görüştürülmeyen tutukluların aile bireyleri, bütün çabalarına rağmen yetkililerden aktivistlerin tutuldukları yer hakkında bilgi alamamışlardır.

Uluslararası insan hakları savunucularını koruma teşkilatı "Front Line" tarafından 8 Ağustos 2008 tarihinde yayınlanan bildiride Vedud Esedi'nin serbest bırakılması çağrısında bulunulmuştu.

Geomorfoloji bölümü mezunu olan Vedud Esedi, Erdebil Azad Üniversitesi öğrenci birliğinin eski başkanı ve kapatılmış Azerbaycan kültür ve folklor dergisi "Seher"in yazı işleri müdürüdür. Vedud Esedi daha önce 2006 yılının Mayıs ayında İran'da Azerbaycanlıların protesto gösterileri döneminde de Erdebil şehrinde tutuklanmış ve 40 gün boyunca gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakılmıştı.

Tebriz'de Doğu Azerbaycan eyaleti temyiz mahkemesi, Azerbaycanlı kültürel aktivist İrec Hüseyni'ye gıyabi olarak 2 yıl hapis cezası verdi. Daha önce Tebriz Ceza Mahkemesinin 11. Şubesi tarafından "umumi düzeni bozmak ve yasadığı gösterilere katılmak" suçlamasıyla bu aktiviste 4 ay hapis ve 30 kırbaç cezası verilmişti. Hüseyni, 21 Mayıs 2008 tarihinde, İran'da Azerbaycanlıların devlet gazetesinde yayınlanan hakaret içerikli karikatürü protesto gösterilerinin ikinci yıldönümünde gözaltına alınmıştı.

Erdebil eyaletine bağlı Meşkinşehr'de İslami Devrim Mahkemesi tarafından Azerbaycanlı kültürel aktivist Beytullah Berzeger'e 5 ay şartlı hapis cezası verildi. "cd ve bildiriler yayarak düzen aleyhine propaganda ve milliyetçilik yapmak" suçlamasıyla yargılanan aktivistin dava celsesi avukatsız ve kapalı olarak görüldü.

Azerbaycanlı Genç Öğrenci Mahkemeye Çağrıldı

16 yaşındaki Azerbaycanlı öğrenci İbrahim Nuri, Eher Şehrinin Devrim Mahkemesinin 1. Şubesi tarafından mahkemeye çağrılmıştır. İbrahim Nuri, İran'da Azerbaycanlıların devlet gazetesinde yayınlanan hakaret içerikli karikatüre yönelik protesto gösterilerinin birinci yıldönümü olan 22 Mayıs 2007 tarihinde Eher şehrinde gözaltına alınmıştı.

Mahkeme tarafından gönderilen çağrıya göre İbrahim Nuri, İran'da Nevruz tatilinden sonraki ilk iş günü olan 25 Mart 2009 tarihi itibariyle Eher Devrim Mahkemesine başvurması istenmiştir. Başvurusundan sonra hakim, kendisine 4 Nisan 2009 tarihinde mahkemede hazır bulunmasını söylemiştir. Bir süre önce İbrahim Nuri, kültürel faaliyetleri nedeniyle okuduğu lisenin müdürü tarafından 3 gün boyunca okuldan uzaklaştırılmıştı.

Öğrenim Hakkının Engellenmesi:

Azerbaycanlı üniversite öğrencisi aktivistler son yıllarda bir çok baskıyla karşı karşıya kalmakta ve birçok kez disiplin komitelerine çağrılarak eğitim hakkından mahrum bırakılmaktadırlar. İran Eğitim Bakanlığında üniversiteler çapında Azerbaycanlı faal öğrencilerin listesinin tutulduğu ve bu öğrencilerin yüksek lisans eğitimi görmelerinin engellendiği bilinmektedir.

Bu doğrultuda Tahran Üniversitesi öğrencisi aktivist Kadir Kiyani'nin şikayeti İdari Adalet Divanı ve Meclis Komisyonu tarafından reddedilmiştir. Kiyani 2009 yılında girdiği yüksek lisans sınıfında uluslararası ilişkiler bölümünü kazanmasına rağmen üniversiteye kaydolması engellenmiş ve yaptığı başvurularda eğitim bakanlığı tarafından kendisine kültürel faaliyetleri nedeniyle listeye alındığı ve yüksek lisans eğitiminden men edildiği söylenmiştir.

Daha önce Tebriz Üniversitesinde Emin İmami, Nahid Babazade, Samed Paşayi ve Nadir Mehdi Karabağ adlı Azerbaycanlı kültürel aktivistler yüksek lisans eğitimi almaktan men edilmişlerdi.

Mağaza ve Dükkanların Türkçe İsimlerinin Değiştirilmesi:

Çeşitli kaynakların verdiği bilgilere göre son aylarda İran Azerbaycanının birçok şehrinde Türkçe adlı mekanlara yönelik kısıtlamalar artmakta ve bu mekanların birçoğu tek bir uyarıdan sonra kapatılmaktadırlar. Bu baskılar, geçtiğimiz yıl Azerbaycanlı milletvekillerinin "Mağaza isimlerinde ve tabelalarda Türkçe isim kullanma yasağı"na itirazı sonucu, bu yasanın geçersiz sayılmasına rağmen uygulanmaktadır.

19 Mart Perşembe günü Azerbaycanlı aktivist Abbas Lisani, Erdebil eyaletinin güvenlik şurası tarafından gönderilen bir ihtarnameyle dükkanının Türkçe ismini değiştirmesi konusunda uyarıldı. Gönderilen uyarıda Lisani'nin sahibi olduğu dükkanın ismi 21 Mart Cumartesi gününe kadar değiştirilmediği halde, güvenlik memurlarının bu dükkanı kapatacakları duyuruldu.
Abbas Lisani'nin sahibi olduğu dükkan, adını Köroğlu destanının Azerbaycan uyarlamasındaki "Çenlibel" kalesinden almaktadır. Destanın Türkiye versiyonunda Çamlıbel adıyla geçen kale, Azerbaycan'da bu isimle bilinmektedir.

İran'da Azerbaycanlıların en tanınmış aktivistlerinden biri olan Abbas Lisani, 29 Ekim 2008 tarihinde 30 aylık hapis cezası sona erdikten sonra Yezd Hapishanesinden serbest bırakılmıştır.
Yerel kaynakların bildirdiğine göre Batı Azerbaycan eyaletinin Negede (Sulduz) şehrinde de Türkçe isim taşıyan mağaza ve dükkanlar güvenlik memurları tarafından kapatılmaktadırlar. Son olarak Afşin Poyende'nin sahibi olduğu güzellik salonu kapatılmış ve dükkan izni iptal edilmiştir. Aynı şehirde, Azerbaycan müziği çalınan birçok taksinin sürücülerinin devlet tarafından verilen taksi ehliyetleri lağvedilmiştir.

Azerbaycanlı Sanatçılara Yönelik Baskı:

Tebriz'de tanınmış müzisyen Hasan Demirçi'nin müdürlüğünü yaptığı "Azerbaycan" müzik okulu, 11 Mart 2009'da güvenlik memurları tarafından kapatılmıştır. Daha önce okulun yöneticileri Doğu Azerbaycan Eyaleti Güvenlik İdaresi ve Tebriz şehrinin İsthbarat Teşkilatı görevlileri tarafından birçok kez eğitim faaliyetlerini durdurması yönünde tehdit edilmiş ve okul birkaç kez kapatılmıştı.

Müzisyen Hasan Demirçi, 2006 yılının Mayıs ayında İran'da Azerbaycanlıların devlet gazetesinde yayınlanan hakaret içerikli karikatüre karşı protesto gösterileri döneminde gözaltına alınmış ve bir yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Bu dönemde kapatılan okul, Demirçi'nin serbest bırakılmasından sonra adalet divanının verdiği izinle tekrar açılmıştı.

"Azerbaycan" Müzik okulu, 12 öğretmen ve 180 öğrencisiyle Tebriz'deki Azerbaycan Türk Müziği merkezlerinden biri olup son yıllarda İran Azerbaycanının birçok şehrinde ve yurtdışında çeşitli konserler düzenlemiştir.

Öğrenci Dergilerinin Kapatılması:

Urmiye Azad Üniversitesinde Emir Kahramani'nin sorumlu müdürlüğünde Azerbaycan Türkçesi ve Farsça olarak hazırlanan "Yağış" dergisi, ilk sayısı yayınlanmadan önce üniversitenin kültür şurası tarafından kapatılmıştır. Derginin sorumlu müdürünün belirttiğine göre, Urmiye Azad Üniversitesi Kültür Şurası, daha önce üniversitede aynı adda başka bir öğrenci dergisinin yayınının "Türkçülük faaliyeti" nedeniyle durdurulmasını gerekçe göstererek dergiyi kapatmıştır. Derginin kapatılma kararı, yayından önce yazılar üniversitenin kültür şurasına sunulduğunda verilmiştir.

Son yıllarda İran'daki üniversitelerinde kültürel faaliyetlere çeşitli engelleyici kurallar getirilmektedir. Öğrenci dergilerinin yazı işleri müdürleri, dergi yayınlanmadan önce hazırlanan yazıları üniversite görevlilerine ulaştırarak onay almak zorundadırlar. Üniversitelerin Öğrenci Yayınlarından Sorumlu Kurumun bildirisinde ise hiçbir resmi veya sivil kuruluşun, öğrenci yayınlarında çıkacak yazı ve belgeleri kontrol etmeye ve sansürlemeye hakkı olmadığı belirtilmiştir.

Geçtiğimiz aylarda üniversitelerin Azerbaycanlı öğrencileri tarafından yayınlanan Ulus,Nesim,Araz,Özlük,Oyanış, Settar Han, Kimlik, Yoldaş, Aydın Gelecek, Kıpçak, Yarpak, Telenger, Çanlıbel, Yeşil Yol, Ana Yurd, Seher, Açık Söz, Sayan,Bulud, Heleç ve Işılay dergilerinin yayınları, üniversite yönetimlerinin kararıyla durdurulmuştur.